Η ραγδαία εξέλιξη της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης φέρνει καθημερινά στο φως της δημοσιότητας νέες ανακαλύψεις, μελέτες και πειραματικά σκευάσματα που υπόσχονται να αλλάξουν ριζικά το τοπίο της θεραπείας. Ανάμεσα σε όλες τις παθήσεις, ο καρκίνος παραμένει το επίκεντρο του παγκόσμιου επιστημονικού ενδιαφέροντος, καθώς εκατομμύρια ασθενείς και οι οικογένειές τους εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε κάθε νέα ανακοίνωση. Ωστόσο, η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην πραγματική θεραπευτική πρόοδο και την πρώιμη καλλιέργεια προσδοκιών γίνεται συχνά θολή λόγω της ανάγκης για γρήγορη και εντυπωσιακή πληροφόρηση.
Η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) παρενέβη πρόσφατα με μια ιδιαίτερα σημαντική ανακοίνωση, ξεκαθαρίζοντας το τοπίο γύρω από τις τρέχουσες επιστημονικές εξελίξεις. Η ιατρική κοινότητα αναγνωρίζει και χαιρετίζει το γεγονός ότι ο καρκίνος αντιμετωπίζεται πλέον με πολύ πιο αποτελεσματικά όπλα από ό,τι στο παρελθόν. Η εισαγωγή των στοχευμένων θεραπειών, η εξέλιξη της ανοσοθεραπείας και η εφαρμογή της εξατομικευμένης ιατρικής έχουν βελτιώσει θεαματικά τα ποσοστά επιβίωσης και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Αυτά τα απτά αποτελέσματα δικαιολογούν απόλυτα ένα αίσθημα αισιοδοξίας για το μέλλον της ογκολογικής περίθαλψης.
Το κρίσιμο στάδιο της κλινικής αξιολόγησης
Παρά τη δεδομένη πρόοδο, η ΕΟΠΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με τον τρόπο που παρουσιάζονται ορισμένα επιστημονικά επιτεύγματα. Πολύ συχνά, τίτλοι στα μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για «οριστική θεραπεία» ή για «επαναστατικά φάρμακα», χωρίς να διευκρινίζεται το ακριβές στάδιο στο οποίο βρίσκεται η έρευνα. Είναι εξαιρετικά κρίσιμο να κατανοήσουν οι πολίτες ότι πολλές από αυτές τις ανακοινώσεις αφορούν αποκλειστικά προκλινικά δεδομένα, δηλαδή δοκιμές που έχουν πραγματοποιηθεί σε εργαστηριακό περιβάλλον ή σε πειραματόζωα, ή βρίσκονται ακόμη σε πολύ πρώιμα στάδια κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, οι περιπτώσεις αυτές δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση έτοιμη ή εγκεκριμένη θεραπευτική επιλογή για το ευρύ κοινό. Καθώς τα συγκεκριμένα σκευάσματα βρίσκονται ακόμη υπό αυστηρή κλινική αξιολόγηση, δεν διαθέτουν την απαιτούμενη έγκριση από τους αρμόδιους διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να αξιοποιηθούν για άμεση κλινική εφαρμογή. Η διαδικασία από το εργαστήριο μέχρι το κρεβάτι του ασθενούς είναι μακροχρόνια, επίπονη και απαιτεί αδιαμφισβήτητες αποδείξεις ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο καρκίνος θα αντιμετωπιστεί χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή του λήπτη.
Παραπληροφόρηση και εξατομικευμένη αντιμετώπιση
Η εύκολη πρόσβαση σε μη διασταυρωμένες πληροφορίες μέσω του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να αποβεί μοιραία. Η καλλιέργεια φρούδων ελπίδων συχνά οδηγεί απελπισμένους συνανθρώπους μας στο να εγκαταλείψουν τα εγκεκριμένα και δοκιμασμένα θεραπευτικά τους πρωτόκολλα, στρεφόμενοι σε αναπόδεικτες «θαυματουργές» μεθόδους. Η ΕΟΠΕ υπογραμμίζει με έμφαση ότι ο καρκίνος δεν είναι μια ενιαία ασθένεια, αλλά μια εξαιρετικά πολύπλοκη οντότητα. Κάθε ασθενής αποτελεί μια ξεχωριστή, μοναδική περίπτωση, και η θεραπευτική προσέγγιση πρέπει να είναι απολύτως εξατομικευμένη.
Για τον λόγο αυτό, ο μοναδικός αρμόδιος για την καθοδήγηση, την ενημέρωση και τη λήψη αποφάσεων είναι ο θεράπων Παθολόγος - Ογκολόγος. Καμία γενική είδηση, καμία ανάρτηση στο διαδίκτυο και καμία εναλλακτική θεωρία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επιστημονική γνώση και την κλινική εμπειρία του εξειδικευμένου ιατρού, ο οποίος γνωρίζει σε βάθος το ιστορικό και τις ανάγκες του ασθενούς του.
Η ευθύνη των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
Το κλείσιμο της ανακοίνωσης της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας αποτελεί ένα σαφές κάλεσμα προς τους δημοσιογράφους και τους διαχειριστές ενημερωτικών ιστοσελίδων. Η διαχείριση θεμάτων που αφορούν σοβαρές παθήσεις, όπως ο καρκίνος, απαιτεί τη μέγιστη δυνατή σοβαρότητα, ενσυναίσθηση και επιστημονική τεκμηρίωση. Ο εντυπωσιασμός και το κυνήγι των κλικ (clickbait) δεν έχουν θέση στην ιατρική ενημέρωση, καθώς ο αντίκτυπος τέτοιων πρακτικών επηρεάζει άμεσα την ψυχολογία και τις αποφάσεις ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Η πρόοδος της επιστήμης είναι υπαρκτή και μας γεμίζει ελπίδα. Ωστόσο, η αληθινή θωράκιση απέναντι στη νόσο επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την έγκυρη, ψύχραιμη και υπεύθυνη πληροφόρηση από τις επίσημες επιστημονικές πηγές.
