Η αντίληψη ότι η Ελλάδα υπερέχει οικονομικά έναντι των γειτόνων της στα Βαλκάνια καταρρέει με πάταγο στον ευαίσθητο τομέα της δημόσιας υγείας. Οι έντονες διαμαρτυρίες των εργαζομένων στο ΕΣΥ, που καταγγέλλουν ότι οι συνολικές αποδοχές είναι πλέον έως και 2,5 φορές χαμηλότερες από τις αντίστοιχες στη Βουλγαρία, δεν αποτελούν υπερβολή. Αντιθέτως, αποτυπώνουν μια σκληρή πραγματικότητα όταν η ανάλυση ξεφύγει από τους ονομαστικούς βασικούς μισθούς και εστιάσει στο τι μπαίνει τελικά στην τσέπη των γιατρών.
Σε επίπεδο καθαρού βασικού μισθού, οι δύο χώρες βρίσκονται πλέον σχεδόν σε σημείο ισορροπίας. Μετά τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στη Βουλγαρία, ο εισαγωγικός κατώτατος μισθός γιατρού στα δημόσια νοσοκομεία έχει οριστεί στα 1.860 € μικτά, τη στιγμή που ένας Επιμελητής Β' στην Ελλάδα ξεκινά από τα 1.658 € μικτά. Αντίστοιχες είναι και οι συγκρίσεις στις υπόλοιπες βαθμίδες ή τους υπόλοιπους κλάδους εργαζομένων (νοσηλευτές, τραυματιφορείς κτλ). Η Βουλγαρία είναι λίγο πάνω από την Ελλάδα.
Το χάσμα υπέρ της Βουλγαρίας κρύβεται σε τρεις καθοριστικούς παράγοντες: τη φορολογία, τα μπόνους απόδοσης και την αγοραστική δύναμη.
Πρώτον, το φορολογικό καθεστώς της Βουλγαρίας λειτουργεί ως μαγνήτης. Με σταθερό οριζόντιο φόρο εισοδήματος στο 10%, οι απώλειες για τον εργαζόμενο είναι ελάχιστες. Αντίθετα, στην Ελλάδα, οι γιατροί του ΕΣΥ παγιδεύονται στην προοδευτική κλίμακα. Όταν προτίθενται οι αμοιβές από τις εξαντλητικές εφημερίες, η φορολογία εκτοξέυεται, εκμηδενίζοντας τον κόπο τους.
Δεύτερον, το σύστημα αμοιβών της Βουλγαρίας επιβραβεύει την παραγωγικότητα. Πέρα από τον βασικό μισθό, τα βουλγαρικά νοσοκομεία έχουν τη θεσμοθετημένη ευελιξία να καταβάλλουν σημαντικά μπόνους ανά ιατρική πράξη και χειρουργείο, καθώς και έκτακτα εορταστικά βοηθήματα στο τέλος του έτους από τα πλεονάσματά τους. Ένας έμπειρος γιατρός στη Βουλγαρία μπορεί εύκολα να αγγίξει ή να ξεπεράσει τα 3.500 € με 4.000 € καθαρά τον μήνα. Στην Ελλάδα, το πάγιο σύστημα καθηλώνει τον αντίστοιχο γιατρό στα 1.800 € με 2.200 € καθαρά, ακόμη και με τις εφημερίες. Επίσης, σε καμία από τις δύο χώρες δεν υπάρχει 13ος και 14ος μισθός, αλλά στη Βουλγαρία δίνεται μπόνους στο τέλος του χρόνου, ανάλογα με τον τελικό προϋπολογισμό του νοσοκομείου. Αυτό το μπόνους μπορεί να φτάσει και στο ύψος ενός ακόμα μισθού.
Τέλος, το κόστος ζωής στη Βουλγαρία παραμένει 30% έως 40% χαμηλότερο από ό,τι στην Ελλάδα. Τα ίδια χρήματα έχουν σχεδόν διπλάσια αγοραστική αξία, προσφέροντας μια ασύγκριτα καλύτερη ποιότητα καθημερινότητας.
Όσο η Ελλάδα αρνείται να αναδιαρθρώσει το μισθολόγιο και το φορολογικό πλαίσιο των υγειονομικών της, το «κύμα» φυγής (brain drain) προς το εξωτερικό θα συνεχίζεται, με τη Βουλγαρία να μην αποτελεί πλέον φτωχό συγγενή, αλλά έναν άκρως ανταγωνιστικό προορισμό.
