Η αύξηση βάρους στη δεκαετία των 20 φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία από ό,τι αργότερα στη ζωή, με νέα δεδομένα να δείχνουν ότι η πορεία του βάρους στην πρώιμη ενήλικη ζωή μπορεί να επηρεάζει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο και άλλες χρόνιες παθήσεις ακόμη και δεκαετίες μετά.
Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο eClinicalMedicine έδειξε ότι η αύξηση βάρους στην ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα πριν από τα 30 έτη, συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
Πώς οι μεταβολές του βάρους στη μέση ηλικία επηρεάζουν την υγεία
Τα υπάρχοντα δεδομένα δείχνουν ότι η αύξηση βάρους ή οι μεταβολές στον δείκτη μάζας σώματος στη μέση ηλικία (40 έως 65) σχετίζονται με αυξημένη συνολική θνησιμότητα, καθώς και με θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνο. Σε προηγούμενες μελέτες, οι αναλύσεις ανά αιτία θανάτου βασίζονταν σε μία μόνο μέτρηση βάρους, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι μεταβολές του με την πάροδο του χρόνου.
Παράλληλα, οι περισσότερες προηγούμενες αναλύσεις στηρίχθηκαν σε μόνο δύο χρονικά σημεία στην ενήλικη ζωή, κάτι που δεν επιτρέπει την καταγραφή μη γραμμικών ή συνολικών μεταβολών του βάρους στη διάρκεια της ζωής.
Διαφορές ανά φύλο και ηλικία
Άνδρες και γυναίκες δεν παίρνουν βάρος με τον ίδιο τρόπο. Στις γυναίκες, ο ρυθμός αύξησης παραμένει σχετικά σταθερός μεταξύ 17 και 29 ετών. Αντίθετα, στους άνδρες, το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης βάρους καταγράφεται νωρίς, στην αρχή της ενήλικης ζωής.
Οι αλλαγές στο βάρος σχετίζονται και με αλλαγές στη σύσταση του σώματος. Στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής, η αύξηση αφορά τόσο τη λιπώδη όσο και τη μυϊκή μάζα. Αντίθετα, σε μεγαλύτερες ηλικίες, η αύξηση βάρους οφείλεται κυρίως στη συσσώρευση λίπους.
Τι έδειξε η μελέτη
Η παρούσα μελέτη εξετάζει πώς οι μακροχρόνιες μεταβολές στο βάρος σχετίζονται με τη θνησιμότητα. Οι ερευνητές ανέλυσαν την πορεία του βάρους σε όλη την ενήλικη ζωή, χρησιμοποιώντας επαναλαμβανόμενες μετρήσεις αντί για συγκεκριμένα χρονικά σημεία. Έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση σε τρεις ηλικίες: τα 17 έτη (έναρξη ενήλικης ζωής), τα 29 (τέλος νεαρής ενήλικης ζωής) και τα 60 (έναρξη μεγαλύτερης ηλικίας). Παράλληλα, επιχείρησαν να ξεχωρίσουν την επίδραση της αύξησης βάρους σε νεαρή ηλικία από εκείνη της μέσης ηλικίας στον κίνδυνο θανάτου.
Η διάμεση ετήσια αύξηση βάρους ήταν 0,42 κιλά μεταξύ 17 και 60 ετών, με συνολική αύξηση 18 κιλά στους άνδρες και 17 κιλά στις γυναίκες. Οι άνδρες πήραν βάρος πιο γρήγορα στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής, ενώ το ποσοστό παχυσαρκίας αυξανόταν όσο μεγάλωνε η ηλικία.
Η αύξηση βάρους πριν τα 30 συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας
Η συνολική θνησιμότητα αυξανόταν σταδιακά σε άτομα που πήραν βάρος πιο γρήγορα πριν από τα 60 έτη, σε όσους έγιναν παχύσαρκοι σε νεαρή ηλικία ή σε όσους πήραν σημαντικό βάρος μεταξύ 17 και 29 ετών. Η συσχέτιση ήταν ακόμη πιο έντονη όταν εξαιρέθηκαν από την ανάλυση οι αναπνευστικές παθήσεις και ο καρκίνος του πνεύμονα.
Τα συγκεκριμένα πρότυπα αύξησης βάρους συνδέθηκαν επίσης με αυξημένη θνησιμότητα από συγκεκριμένες αιτίες σε 13 από 23 παθήσεις στους άνδρες και σε 12 από 19 στις γυναίκες, αν και όχι όλες οι συσχετίσεις ήταν στατιστικά σημαντικές.
Οι πιο ισχυρές συσχετίσεις παρατηρήθηκαν με θνησιμότητα από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, καρκίνο του ήπατος στους άνδρες και καρκίνο της μήτρας. Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αντιστοιχούσαν στο 37% των επιπλέον θανάτων.
Πόσο αυξάνει η παχυσαρκία τον κίνδυνο του θανάτου
Ο κίνδυνος συνολικής θνησιμότητας ήταν κατά 69% υψηλότερος στους άνδρες που πήραν περισσότερο βάρος μεταξύ 17 και 29 ετών, σε σύγκριση με όσους δεν εμφάνισαν ποτέ παχυσαρκία έως τα 60 έτη. Στις γυναίκες, ο αντίστοιχος κίνδυνος ήταν αυξημένος κατά 71%.
Μεταξύ 17 και 29 ετών, η αύξηση βάρους συνδέθηκε γραμμικά με αυξημένο κίνδυνο συνολικής θνησιμότητας, καρδιαγγειακής θνησιμότητας και θνησιμότητας από καρκίνο. Για κάθε αύξηση 0,5 κιλών ανά έτος σε αυτή την περίοδο, η συνολική θνησιμότητα αυξήθηκε κατά 18% στους άνδρες και κατά 16% στις γυναίκες.
Αντίθετα, η αύξηση βάρους σε μεγαλύτερη ηλικία είχε γενικά πιο ασθενή συσχέτιση με τη θνησιμότητα. Συνολικά, ο χαμηλότερος κίνδυνος καταγράφηκε σε άτομα με μικρή αύξηση βάρους (0 έως 0,25 κιλά ανά έτος), κάτι που υποδηλώνει μια σχέση σχήματος J και όχι ένα αυστηρό όριο μετά τα 30 έτη.
Η θνησιμότητα από καρκίνο αντιστοιχούσε στο 31% των θανάτων. Στους άνδρες, η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρήθηκε με την αύξηση βάρους σε νεαρή ηλικία. Στις γυναίκες, ο κίνδυνος καρκίνου αυξανόταν με την αύξηση βάρους σε όλες τις ηλικίες.
Τα άτομα που πήραν βάρος πιο γρήγορα είχαν 40% υψηλότερο κίνδυνο συνολικής θνησιμότητας σε σύγκριση με εκείνα με τον πιο αργό ρυθμό αύξησης.
