Αν και η αντίληψη πως τα βιντεοπαιχνίδια είναι επιβλαβή για τον εγκέφαλο των παιδιών, μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Scientific Reports» φαίνεται να υποστηρίζει ακριβώς το αντίθετο.
Ειδικότερο, σύμφωνα με τα ευρήματα, ο χρόνος που περνούν τα παιδιά παίζοντας βιντεοπαιχνίδια συνδέεται με μια μικρή αλλά μετρήσιμη αύξηση της νοημοσύνης τους.
Η διαφορά στις γνωστικές ικανότητες ήταν περιορισμένη και δεν επαρκεί για να τεκμηριώσει σχέση αιτίου και αποτελέσματος, ωστόσο θεωρείται αξιοσημείωτη. Παράλληλα, η μελέτη έλαβε υπόψη σημαντικούς παράγοντες, όπως οι γενετικές διαφορές και το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των παιδιών.
Αντίθετα, η παρακολούθηση τηλεόρασης και η χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν φάνηκε να έχουν ούτε θετική ούτε αρνητική επίδραση στη νοημοσύνη. Τα αποτελέσματα αυτά αναμένεται να συμβάλουν στη συζήτηση γύρω από το ποιος είναι ο κατάλληλος χρόνος οθόνης για τα παιδιά.
«Τα ψηφιακά μέσα διαμορφώνουν τη σύγχρονη παιδική ηλικία, όμως οι γνωστικές τους επιδράσεις παραμένουν ασαφείς και αποτελούν αντικείμενο έντονης συζήτησης. Πιστεύουμε ότι μελέτες που περιλαμβάνουν γενετικά δεδομένα μπορούν να ξεκαθαρίσουν ζητήματα αιτιότητας και να διορθώσουν τον ρόλο των γενετικών προδιαθέσεων, ο οποίος συχνά δεν λαμβάνεται υπόψη», γράφει η ερευνητική ομάδα από την Ολλανδία, τη Γερμανία και τη Σουηδία στο επιστημονικό της άρθρο.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία για τον χρόνο οθόνης 9.855 παιδιών που συμμετείχαν στη μελέτη ABCD στις Ηνωμένες Πολιτείες, ηλικίας 9 ή 10 ετών. Κατά μέσο όρο, τα παιδιά ανέφεραν ότι περνούσαν 2,5 ώρες την ημέρα βλέποντας τηλεόραση ή διαδικτυακά βίντεο, 1 ώρα παίζοντας βιντεοπαιχνίδια και περίπου μισή ώρα κοινωνικοποιούμενα μέσω διαδικτύου.
Δύο χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες ανέλυσαν εκ νέου δεδομένα για περισσότερα από 5.000 από αυτά τα παιδιά. Στο διάστημα που μεσολάβησε, όσοι δήλωσαν ότι έπαιζαν βιντεοπαιχνίδια περισσότερο από τον μέσο όρο παρουσίασαν αύξηση 2,5 μονάδων IQ πάνω από τη μέση αναμενόμενη άνοδο.
Η αύξηση αυτή βασίστηκε στις επιδόσεις των παιδιών σε δοκιμασίες που αξιολογούσαν την κατανόηση κειμένου, την οπτικοχωρική επεξεργασία, καθώς και τη μνήμη, την ευέλικτη σκέψη και τον αυτοέλεγχο.
Σημειώνεται ότι η μελέτη δεν έκανε διάκριση ανάμεσα σε διαφορετικούς τύπους βιντεοπαιχνιδιών, όπως παιχνίδια σε κινητά ή κονσόλες. Παρ’ όλα αυτά, προσφέρει χρήσιμες ενδείξεις για τη σχέση μεταξύ βιντεοπαιχνιδιών και νοημοσύνης και ενισχύει την άποψη ότι η νοημοσύνη δεν είναι ένα απολύτως σταθερό χαρακτηριστικό με το οποίο γεννιόμαστε.
«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι ο χρόνος οθόνης γενικά δεν φαίνεται να βλάπτει τις γνωστικές ικανότητες των παιδιών και ότι το gaming μπορεί να συμβάλλει στην ενίσχυση της νοημοσύνης», ανέφερε το 2022, με αφορμή τη δημοσίευση της μελέτης, ο νευροεπιστήμονας Torkel Klingberg από το Karolinska Institute στη Σουηδία.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, δεν είναι η πρώτη φορά που μελέτη υποδεικνύει πιθανή σύνδεση ανάμεσα στον χρόνο που αφιερώνουν τα παιδιά στα βιντεοπαιχνίδια και την ανάπτυξη των γνωστικών τους ικανοτήτων. Παράλληλα, φαίνεται να υπάρχουν και άλλα πιθανά οφέλη που σχετίζονται με τα βιντεοπαιχνίδια.
Η ερευνητική ομάδα αναφέρει ότι τα μικρά δείγματα, οι διαφορετικοί σχεδιασμοί των μελετών και η ελλιπής συνεκτίμηση γενετικών και κοινωνικοοικονομικών παραγόντων έχουν οδηγήσει μέχρι σήμερα σε αντικρουόμενα συμπεράσματα σχετικά με τις επιδράσεις του χρόνου οθόνης. Αυτές τις αδυναμίες επιχείρησε να περιορίσει η συγκεκριμένη μελέτη.
Συνολικά, οι ερευνητές τονίζουν ότι υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν τόσο τη διαμόρφωση της νοημοσύνης όσο και τον τρόπο με τον οποίο ο χρόνος οθόνης επηρεάζει το σώμα και τις καθημερινές συνήθειες, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διεξαγωγή περισσότερων ερευνών.
