Οι αλλαγές στη διάθεση, η δυσκολία συγκέντρωσης και η έντονη κινητικότητα είναι συμπεριφορές που πολλοί γονείς παρατηρούν κατά καιρούς στα παιδιά τους. Αν και τα αίτια μπορεί να είναι διαφορετικά σε κάθε περίπτωση, η διατροφή φαίνεται ότι επηρεάζει σε κάποιο βαθμό τον τρόπο που λειτουργεί ο οργανισμός και ο εγκέφαλος.

Σύμφωνα με το BBC Goodfood, το πρώτο σημείο στο οποίο αξίζει να εστιάσετε είναι η ισορροπία της διατροφής. Αυτό σημαίνει:

• τακτικά, υγιεινά και ποικίλα γεύματα

• πρόσβαση σε φρέσκο νερό και άλλα ενυδατικά ροφήματα με χαμηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη

• αρκετά φρούτα και λαχανικά

• αυξημένη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα

Παράλληλα, καλό είναι να περιορίζονται όσο γίνεται η ζάχαρη, τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα πρόσθετα τροφίμων.

1. Ξεκινήστε από το πρωινό

Ενθαρρύνετε πάντα τα παιδιά να τρώνε πρωινό. Οποιοδήποτε πρωινό είναι καλύτερο από το καθόλου. Ωστόσο, ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη μπορεί να αποτελούν καλύτερη επιλογή για τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Καλές επιλογές είναι:

• ένα βραστό αυγό με ψωμί ολικής άλεσης

• βρώμη με φρούτα

Τα τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη βοηθούν να παραμένουν σταθερά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και ενδέχεται να βοηθούν τον οργανισμό να μεταβολίζει το λίπος πιο αποτελεσματικά.

Ο γλυκαιμικός δείκτης κατατάσσει τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες ανάλογα με το πόσο γρήγορα μετατρέπονται σε γλυκόζη. Όταν υπάρχει υπερβολική γλυκόζη στο αίμα, το πάγκρεας απελευθερώνει μια ορμόνη που ονομάζεται ινσουλίνη για να επαναφέρει το σάκχαρο σε φυσιολογικά επίπεδα.

Η συχνή κατανάλωση τροφίμων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης και σε έντονες αυξομειώσεις του σακχάρου στο αίμα, κάτι που σε ορισμένα άτομα μπορεί να προκαλέσει ευερεθιστότητα.

Παρότι πολλοί γονείς πιστεύουν ότι τα τρόφιμα με ζάχαρη κάνουν τα παιδιά υπερκινητικά, υπάρχουν λίγα επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ζάχαρη από μόνη της επηρεάζει αρνητικά τη συμπεριφορά.

Ωστόσο, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, τα πολύ γλυκά τρόφιμα ή όσα έχουν υψηλό γλυκαιμικό δείκτη προσφέρουν περιορισμένη θρεπτική αξία. Προσπαθήστε να περιορίσετε αυτούς τους υδατάνθρακες και να προτιμάτε σύνθετους υδατάνθρακες από δημητριακά ολικής άλεσης με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη.

Αυτό μπορεί να βοηθήσει στη μείωση ορισμένων συμπτωμάτων, ενώ παράλληλα ωφελεί τη συνολική υγεία και προστατεύει τα δόντια.

Αν φτιάχνετε γλυκά στο σπίτι, χρησιμοποιήστε αλεύρι ολικής άλεσης ή βρώμη και μειώστε την ποσότητα ζάχαρης που χρησιμοποιείτε. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε φρούτα ως βάση για επιδόρπια και κέικ.

2. Η σημασία των ωμέγα-3 λιπαρών

Ένας από τους βασικούς τομείς έρευνας για τη σχέση μεταξύ διατροφής και συμπεριφοράς αφορά την αύξηση της κατανάλωσης λιπαρών ψαριών που είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.

Τα λιπαρά ψάρια περιέχουν ευεργετικά λιπαρά οξέα που επηρεάζουν θετικά τα σήματα που ανταλλάσσονται μεταξύ του εγκεφάλου και άλλων μερών του σώματος.

Το εικοσαπεντανοϊκό οξύ (EPA) είναι ένας από τους δύο βασικούς τύπους ιχθυελαίου. Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να συμβάλλει στη σταθεροποίηση των μεταπτώσεων της διάθεσης και γενικά να βελτιώνει τη συγκέντρωση, τη συμπεριφορά και τις μαθησιακές ικανότητες παιδιών με ΔΕΠΥ.

Αν το παιδί σας δεν τρώει λιπαρά ψάρια για οποιονδήποτε λόγο μπορείτε να εξετάσετε το ενδεχόμενο συμπληρώματος, αφού το συζητήσετε πρώτα με τον γιατρό ή τον ειδικό που το παρακολουθεί.

Οι καλύτερες πηγές ωμέγα-3 είναι:

• λιπαρά ψάρια όπως η σαρδέλα, η ρέγγα, το σκουμπρί και ο σολομός, ενώ ακολουθούν τα οστρακοειδή και άλλα θαλασσινά

• αυγά εμπλουτισμένα με ωμέγα-3

• καρύδια, σπόροι chia και λιναρόσπορος

3. Βιταμίνη D, η «βιταμίνη του ήλιου»

Η βιταμίνη D μπορεί επίσης να βοηθήσει. Έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να βελτιώσει τα επίπεδα προσοχής και να μειώσει την ευερεθιστότητα και την υπερκινητικότητα σε ορισμένα παιδιά.

Η ασφαλής έκθεση στον ήλιο, χωρίς να προκαλείται έγκαυμα, είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος υποστήριξης των επιπέδων βιταμίνης D. Συχνά συνδυάζεται με συμπλήρωμα κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες.

4. Τα σημαντικά μέταλλα

Χαμηλά επίπεδα μετάλλων όπως ο σίδηρος και ο ψευδάργυρος έχουν συνδεθεί με προβλήματα συμπεριφοράς σε ορισμένα παιδιά.

Στα παιδιά κάτω των δύο ετών, μια περίοδο ταχείας ανάπτυξης του εγκεφάλου, η έλλειψη σιδήρου φαίνεται να είναι ιδιαίτερα σημαντική. Τα χαμηλά επίπεδα μπορεί να οδηγήσουν σε μακροπρόθεσμα προβλήματα στην προσοχή και στη διάθεση.

Νεότερες έρευνες δείχνουν επίσης ότι πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν χαμηλότερα επίπεδα ψευδαργύρου σε σύγκριση με τον μέσο όρο. Η αύξηση των επιπέδων ψευδαργύρου μπορεί να συμβάλει στη μείωση της υπερκινητικότητας, της παρορμητικότητας και των δυσκολιών στην κοινωνική αλληλεπίδραση. Ωστόσο, πρόκειται για πεδίο που χρειάζεται περαιτέρω μελέτη.

Χρήσιμες πηγές σιδήρου και ψευδαργύρου είναι:

• ορισμένα κρέατα, όπως είναι το μοσχάρι και το συκώτι

• διάφορα όσπρια, όπως οι φακές

• πράσινα λαχανικά όπως αρακάς και σπανάκι

• μαύρη σοκολάτα, υψηλής περιεκτικότητας σε κακό

• δημητριακά πρωινού και άλλες τροφές εμπλουτισμένες με σίδηρο

5. Πρόσθετα τροφίμων: τι να προσέχετε

Τα πρόσθετα τροφίμων χρησιμοποιούνται είτε για να αποτρέψουν την αλλοίωση των τροφίμων είτε για να ενισχύσουν τη γεύση και την εμφάνισή τους. Περιλαμβάνουν ουσίες όπως συντηρητικά, τεχνητές χρωστικές, τεχνητά αρώματα και οξινιστές.

Οι κωδικοί Ε δίνονται σε πρόσθετα που έχουν περάσει ελέγχους ασφάλειας και έχουν εγκριθεί για χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ορισμένοι κωδικοί Ε έχουν συνδεθεί με υπερκινητικότητα στα παιδιά, επομένως η αποφυγή τους μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις.

Αυτοί περιλαμβάνουν:

• ταρτραζίνη (E102)
• κινολίνη κίτρινο (E104)
• sunset yellow (E110)
• καρμοσίνη (E122)
• ponceau 4R (E124)
• allura red (E129)
• βενζοϊκό νάτριο (E211)

Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που ακολουθούν διατροφή χωρίς αυτά τα πρόσθετα μπορεί να είναι πιο υγιή, να έχουν πιο σταθερή συμπεριφορά και καλύτερη συγκέντρωση.

Ωστόσο, άλλα πρόσθετα θεωρούνται ασφαλή και χρησιμοποιούνται για να αυξήσουν τη διάρκεια ζωής των τροφίμων ή να βελτιώσουν το χρώμα και την υφή τους. Μην κάνετε δραστικές αλλαγές στη διατροφή του παιδιού σας χωρίς πρώτα να ζητήσετε ιατρική συμβουλή.

Μήπως το παιδί μου έχει ΔΕΠΥ;

Τα κλασικά συμπτώματα της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) περιλαμβάνουν αϋπνία, δυσκολία συγκέντρωσης, μεταπτώσεις στη διάθεση και συχνά ξεσπάσματα έντονης συμπεριφοράς.

Αν τα συμπτώματα αυτά σας φαίνονται γνώριμα, το πρώτο βήμα είναι να μιλήσετε με τον γιατρό σας. Εκείνος μπορεί να παραπέμψει το παιδί σας σε παιδιατρική ομάδα για εξειδικευμένη αξιολόγηση και καθοδήγηση.

Ακόμη κι αν αναγνωρίζετε ορισμένα από αυτά τα χαρακτηριστικά, μην επιχειρήσετε να κάνετε μόνοι σας διάγνωση χωρίς αξιολόγηση από ειδικό.

Είτε το παιδί σας έχει διαγνωσμένη διαταραχή συμπεριφοράς είτε απλώς περνά μια δύσκολη φάση, μικρές αλλαγές στη διατροφή μπορεί να αποτελέσουν ένα καλό πρώτο βήμα. Είναι επίσης μια πρακτική κίνηση που μπορείτε να κάνετε όσο περιμένετε την αξιολόγηση.

ΔΕΠΥ και δίαιτες αποκλεισμού

Σε σπάνιες περιπτώσεις, παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν παρουσιάσει αντιδράσεις σε μια ομάδα φυσικών χημικών ουσιών που ονομάζονται σαλικυλικά.

Αν πιστεύετε ότι αυτό μπορεί να αφορά το παιδί σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας ώστε να σας παραπέμψει σε παιδοδιαιτολόγο, ο οποίος μπορεί να σας καθοδηγήσει και να σας υποστηρίξει σε μια δίαιτα αποκλεισμού.

Οι δίαιτες αποκλεισμού μπορεί να είναι αποτελεσματικές για ορισμένα παιδιά. Ωστόσο απαιτούν προσεκτική παρακολούθηση και υποστήριξη και πρέπει να εφαρμόζονται μόνο υπό την κατάλληλη επίβλεψη ειδικού.