Το παθητικό κάπνισμα αφορά τον καπνό που εκλύεται όταν κάποιος μέσα στον ίδιο χώρο καπνίζει. Ως εκ τούτου, οι μη καπνιστές που εκτίθενται σε παθητικό καπνό εισπνέουν τις χημικές ουσίες που περιέχει.

Τόσο το άμεσο όσο και το παθητικό κάπνισμα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία. Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρότι το άμεσο κάπνισμα είναι πιο επικίνδυνο, οι επιπτώσεις τους είναι σε μεγάλο βαθμό παρόμοιες.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο καπνός του τσιγάρου περιέχει περισσότερες από 7.000 χημικές ουσίες. Από αυτές, τουλάχιστον 69 είναι καρκινογόνες, ενώ περισσότερες από 250 είναι επιβλαβείς με άλλους τρόπους.

Σε μη καπνιστές, υγρά όπως το αίμα και τα ούρα μπορεί να εμφανίζουν ίχνη νικοτίνης, μονοξειδίου του άνθρακα και φορμαλδεΰδης. Όσο περισσότερο εκτίθεστε στο παθητικό κάπνισμα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να εισπνεύσετε αυτές τις τοξικές ουσίες.

Μάλιστα, σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ΠΟΥ εκτιμά ότι 1,2 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι κάθε χρόνο σχετίζονται με το παθητικό κάπνισμα. Πρόκειται για ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας που επηρεάζει τόσο ενήλικες όσο και παιδιά.

Μπορεί κάποιος να πάθει καρκίνο μόνο από παθητικό κάπνισμα;

Δεν χρειάζεται να καπνίζετε για να υποστείτε τις αρνητικές επιπτώσεις του καπνίσματος.

Το κάπνισμα είναι πιο επιβαρυντικό για την υγεία σας από το παθητικό κάπνισμα. Όμως, και το παθητικό κάπνισμα είναι ιδιαίτερα βλαβερό. Όσοι το εισπνέουν εκτίθενται στις ίδιες επικίνδυνες χημικές ουσίες που περιέχει ο καπνός.

Το παθητικό κάπνισμα μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε καρκίνο. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), ευθύνεται για περισσότερους από 7.300 θανάτους από καρκίνο του πνεύμονα κάθε χρόνο σε ενήλικες μη καπνιστές στις ΗΠΑ.

Ο μόνος τρόπος να εξαλειφθεί αυτός ο κίνδυνος είναι να αποφεύγετε πλήρως τον καπνό.

Για πόση ώρα είναι «ασφαλής» η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα;

Δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης. Ακόμη και λίγα λεπτά αρκούν για να αρχίσει να επηρεάζεται ο οργανισμός, ενώ οι αντιδράσεις του αναπνευστικού και η φλεγμονή ξεκινούν σχεδόν αμέσως:

• Στα πρώτα πέντε λεπτά: Οι αρτηρίες γίνονται λιγότερο ελαστικές, όπως συμβαίνει και σε κάποιον που καπνίζει.
• Στα 20 με 30 λεπτά: Το αίμα αρχίζει να πήζει πιο εύκολα και αυξάνονται οι λιπώδεις εναποθέσεις στα αγγεία, γεγονός που ανεβάζει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού, σύμφωνα με την Cleveland Clinic.
• Στις 2 ώρες: Μπορεί να εμφανιστεί αρρυθμία, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε έμφραγμα ή άλλα σοβαρά καρδιακά προβλήματα.

Για πόσο μένει το παθητικό κάπνισμα σε έναν χώρο;

Ο καπνός δεν «φεύγει» γρήγορα. Μπορεί να παραμείνει σε έναν χώρο έως και περίπου 5 ώρες. Επιπλέον, μετακινείται εύκολα μέσω κλιμακοστασίων και συστημάτων εξαερισμού. Αυτό σημαίνει ότι σε μια πολυκατοικία μπορεί να εκτεθείτε, ακόμη κι αν δεν καπνίζει κανείς μέσα στο δικό σας σπίτι.

Τα σωματίδια του καπνού μπορούν επίσης να κατακαθίσουν σε επιφάνειες και να παραμείνουν για μήνες. Αυτό ονομάζεται τριτογενές κάπνισμα.

Επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος στους ενήλικες

Η έκθεση σε παθητικό κάπνισμα είναι συχνή στους ενήλικες.

Μπορεί να εργάζεστε με άτομα που καπνίζουν γύρω σας ή να εκτίθεστε σε κοινωνικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Επίσης, μπορεί να ζείτε με κάποιο μέλος της οικογένειας που καπνίζει.

Στους ενήλικες, το παθητικό κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει:

Καρδιαγγειακά νοσήματα

Οι μη καπνιστές που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα έχουν 25% έως 30% μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιοπάθειας, καθώς και αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Επιπλέον, η έκθεση στον καπνό μπορεί να επιδεινώσει την ήδη υπάρχουσα υψηλή αρτηριακή πίεση.

Αναπνευστικά νοσήματα

Οι ενήλικες μπορεί να εμφανίσουν άσθμα και συχνές αναπνευστικές λοιμώξεις. Αν έχετε ήδη άσθμα, η έκθεση στον καπνό μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματά σας.

Καρκίνος του πνεύμονα

Το παθητικό κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του πνεύμονα ακόμη και σε άτομα που δεν καπνίζουν.

Η συμβίωση ή η εργασία με κάποιον που καπνίζει μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα έως και 30%.

Άλλοι καρκίνοι

Όπως αναφέρει το Health Line, μεταξύ των πιθανών μορφών περιλαμβάνονται:

• καρκίνος του μαστού
• λευχαιμία
• λέμφωμα

Είναι επίσης πιθανή η εμφάνιση καρκίνου στη ρινική κοιλότητα.

Επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος στα παιδιά

Αν και το παθητικό κάπνισμα επηρεάζει αρνητικά και τους ενήλικες, τα παιδιά είναι ακόμη πιο ευάλωτα, καθώς το σώμα και τα όργανά τους βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης.

Τα παιδιά δεν μπορούν να ελέγξουν την έκθεσή τους στον καπνό του τσιγάρου, κάτι που δυσκολεύει σημαντικά την πρόληψη των κινδύνων.

Οι επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών περιλαμβάνουν:

• Επιπτώσεις στους πνεύμονες: Καθυστέρηση στην ανάπτυξη των πνευμόνων και άσθμα.
• Αναπνευστικές λοιμώξεις: Τα παιδιά που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα εμφανίζουν συχνότερα λοιμώξεις, με πιο συχνές την πνευμονία και τη βρογχίτιδα.
• Ωτίτιδες: Εμφανίζονται συχνά στο μέσο αυτί και τείνουν να επαναλαμβάνονται.
• Επιδείνωση των συμπτωμάτων άσθματος: Όπως βήχας και συριγμός. Τα παιδιά με άσθμα μπορεί να εμφανίζουν συχνότερες κρίσεις.
• Συνεχή συμπτώματα τύπου κρυολογήματος ή άσθματος: Όπως βήχας, συριγμός, δύσπνοια, φτέρνισμα και καταρροή.
• Όγκοι εγκεφάλου: Μπορεί να εμφανιστούν και αργότερα στη ζωή.

Τα βρέφη είναι ακόμη πιο ευάλωτα, καθώς το παθητικό κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου.

Οι έγκυες γυναίκες που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα μπορεί να γεννήσουν μωρά με χαμηλό βάρος γέννησης.

Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι 65.000 θάνατοι παιδιών ετησίως σχετίζονται με το παθητικό κάπνισμα.