Το εγκεφαλικό επεισόδιο συμβαίνει όταν διακόπτεται ή μειώνεται απότομα η παροχή αίματος σε ένα τμήμα του εγκεφάλου. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων προκαλείται από θρόμβο που φράζει ένα αιμοφόρο αγγείο, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οφείλεται στη ρήξη ενός αγγείου και στην αιμορραγία μέσα ή γύρω από τον εγκέφαλο. Χωρίς επαρκή παροχή αίματος, τα εγκεφαλικά κύτταρα στερούνται οξυγόνου και αρχίζουν να καταστρέφονται μέσα σε λίγα λεπτά.

Πρόκειται για μια επείγουσα και δυνητικά θανατηφόρα κατάσταση. Ανάλογα με την περιοχή του εγκεφάλου που προσβάλλεται και την έκταση της βλάβης, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην κίνηση, στην ομιλία, στην όραση, στη μνήμη και στην κατάποση, καθώς και μόνιμη αναπηρία. Η άμεση ιατρική αντιμετώπιση είναι κρίσιμη, καθώς όσο περισσότερο καθυστερεί η αποκατάσταση της κυκλοφορίας του αίματος τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος μη αναστρέψιμης εγκεφαλικής βλάβης.

Το εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2021 καταγράφηκαν περίπου 11,9 εκατομμύρια νέα περιστατικά, ενώ ένας στους 4 ενήλικες αναμένεται να υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο κάποια στιγμή στη ζωή του. Την ίδια χρονιά αποτέλεσε την τρίτη κυριότερη αιτία θανάτου και αναπηρίας παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, τα εγκεφαλικά νοσήματα αντιστοιχούσαν στο 8,1% των θανάτων που καταγράφηκαν το 2022, σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή.

Αν και ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, το εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Γι’ αυτό αξίζει να εξετάσετε προσεκτικά τις καθημερινές σας συνήθειες, καθώς ορισμένες από αυτές ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο. «Τα περισσότερα εγκεφαλικά επεισόδια συνδέονται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζονται από συμπεριφορές και προβλήματα υγείας που μπορούμε να αντιμετωπίσουμε», εξήγησε στο Eating Well η Samantha Benin, καρδιολόγος.

Αρχικά, δείτε 3 πράγματα που οι καρδιολόγοι θα ήθελαν να σταματήσετε να κάνετε, ώστε να μειώσετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Μένετε καθιστοί το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, ακόμη και αν γυμνάζεστε

Έρευνες δείχνουν ότι η τακτική άσκηση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου έως και κατά 40%. Ωστόσο, ένα πρωινό τρέξιμο δεν αναιρεί τη σημασία της κίνησης κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης ημέρας. «Μπορεί να γυμνάζεστε για μία ώρα την ημέρα, αλλά αν περνάτε τις υπόλοιπες ώρες καθιστοί σε ένα γραφείο ή μπροστά σε μια οθόνη, χωρίς να σηκώνεστε τακτικά για να κινηθείτε, ο καρδιαγγειακός σας κίνδυνος παραμένει αυξημένος», ανέφερε η Benin.

Μία μελέτη έδειξε ότι καθημερινές δραστηριότητες, όπως το περπάτημα, το ποδήλατο, οι δουλειές του σπιτιού και η φροντίδα της αυλής ή του κήπου, συνδέονταν με μικρότερη πιθανότητα εγκεφαλικού επεισοδίου. Μάλιστα, όσο συχνότερη ήταν η σωματική δραστηριότητα, τόσο μεγαλύτερο ήταν το όφελος. Η ίδια μελέτη συνέδεσε επίσης την παρακολούθηση τηλεόρασης, τα βιντεοπαιχνίδια ή τη χρήση υπολογιστή για περισσότερες από 4 ώρες την ημέρα με αυξημένη πιθανότητα εγκεφαλικού επεισοδίου. Η παρατεταμένη καθιστική ζωή μπορεί να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν την καρδιά και τον εγκέφαλο.

Καταναλώνετε αλκοόλ, έστω και με μέτρο ή περιστασιακά

Η κατανάλωση αλκοόλ, ιδιαίτερα κόκκινου κρασιού, είχε στο παρελθόν τη φήμη μιας συνήθειας που ωφελεί την καρδιά, ανέφερε η Benin. «Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής, υψηλής αρτηριακής πίεσης και εγκεφαλικού επεισοδίου σε ορισμένα άτομα», ανέφερε.

Μία μελέτη διαπίστωσε ότι ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου ήταν υψηλότερος μεταξύ των ατόμων που ανέφεραν ότι κατανάλωναν μέτριες ποσότητες αλκοόλ. Η ίδια μελέτη κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι όσοι πίνουν περιστασιακά, αλλά καταναλώνουν υπερβολικές ποσότητες αλκοόλ τα Σαββατοκύριακα, έχουν υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με όσους κατατάχθηκαν στην κατηγορία των ατόμων που «δεν πίνουν ποτέ». Η αύξηση του κινδύνου ήταν 47% για τους άνδρες και 241% για τις γυναίκες. Αυτός ο τρόπος κατανάλωσης μπορεί να φαίνεται λιγότερο επικίνδυνος σε σχέση με την τακτική κατανάλωση, αλλά τα ευρήματα δείχνουν το αντίθετο.

Η απόφαση για την κατανάλωση αλκοόλ είναι προσωπική και προϋποθέτει ότι θα σταθμίσετε τους κινδύνους και τα πιθανά οφέλη, είτε μόνοι σας είτε με τη βοήθεια του επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί. «Είναι σημαντικό να αξιολογείτε το αλκοόλ με βάση τη συνολική κατάσταση της υγείας σας και να μην θεωρείτε δεδομένο ότι σας προστατεύει», τόνισε η Benin.

Τρώτε γεύματα με πολύ νάτριο στα εστιατόρια

Τα γεύματα των εστιατορίων συχνά περιέχουν μεγάλες ποσότητες νατρίου. Σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία, ένα σάντουιτς ή ένα μπέργκερ από εστιατόριο γρήγορου φαγητού μπορεί να περιέχει περισσότερο από το 100% του συνιστώμενου ημερήσιου ορίου των 2.300 mg νατρίου. Η πίτσα που παρασκευάζεται στα εστιατόρια, ιδιαίτερα όταν περιέχει κρέας, αποτελεί ακόμη μία σημαντική πηγή νατρίου.

Η Sirisha Vadali, καρδιολόγος και λιπιδιολόγος, επισήμανε ότι όταν καταναλώνετε ολόκληρη τη συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα νατρίου σε ένα μόνο γεύμα, οποιαδήποτε επιπλέον πρόσληψη μέσα στην ημέρα μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή σας πίεση και να προκαλέσει βλάβες στις αρτηρίες. Όταν η υπερβολική κατανάλωση νατρίου επαναλαμβάνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Η υψηλή αρτηριακή πίεση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, αλλά αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο.

Άλλες στρατηγικές για να μειώσετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου

Οι παρακάτω στρατηγικές μπορούν να σας βοηθήσουν να μειώσετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου μέσα από τις καθημερινές σας συνήθειες.

Καταναλώστε περισσότερες φυτικές ίνες

Αν κοιτάζετε μόνο τις θερμίδες που αναγράφονται στη συσκευασία ή τα γρ. πρωτεΐνης, παραβλέπετε σημαντικές πληροφορίες για την υγεία της καρδιάς σας. Για να μειώσετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, χρειάζεται να καταναλώνετε επαρκή ποσότητα φυτικών ινών. «Μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, προϊόντα ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και σπόρους συμβάλλει στη διατήρηση υγιών επιπέδων χοληστερίνης, στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα, στη μείωση της φλεγμονής και στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μειώνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου», ανέφερε η Benin.

Διαχειριστείτε το στρες

«Το στρες αποτελεί παράγοντα κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο», ανέφερε η Vadali. Αν υπάρχει αθηρωματική πλάκα σε κάποια αρτηρία, το ψυχολογικό στρες μπορεί να πυροδοτήσει μια σειρά φλεγμονωδών αντιδράσεων που ευνοούν τη ρήξη της πλάκας και τον σχηματισμό θρόμβου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Η μείωση ή η απομάκρυνση της πηγής του στρες, η αναζήτηση υποστήριξης και η ανάπτυξη υγιών τρόπων διαχείρισής του μπορούν να βοηθήσουν.