Η στέρηση ύπνου είναι γνωστό εδώ και χρόνια ότι αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα. Πρόσφατα, ερευνητές από το UF Health Cancer Institute έκαναν μια σημαντική ανακάλυψη: Η μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου φαίνεται να καθοδηγεί τις αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα που προκαλεί η χρόνια έλλειψη ύπνου. Οι αλλαγές αυτές ενισχύουν την εξέλιξη του καρκίνου, διαταράσσουν τον κιρκάδιο ρυθμό και μειώνουν την αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας.
«Η στέρηση ύπνου είναι πολύ συχνή στους ασθενείς με καρκίνο, αλλά συχνά παραβλέπεται στην κλινική πράξη, ενώ μέχρι σήμερα έλειπαν σαφή μοριακά δεδομένα που να τη συνδέουν με την πορεία της νόσου», ανέφερε η Maria Hernandez, η οποία παρουσίασε τη μελέτη πρόσφατα στο American Association for Cancer Research Annual Meeting 2026 στο Σαν Ντιέγκο. «Η μελέτη αυτή αναδεικνύει πόσο σημαντικό είναι να διατηρείται ένα υγιές μικροβίωμα, μέσα από ποιοτικό ύπνο και σωστή διατροφή. Το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί δείχνει ότι πρέπει να βλέπουμε τον ασθενή συνολικά και να βρίσκουμε τρόπους να στηρίζουμε αυτά τα συστήματα, ώστε να βελτιώνονται τα αποτελέσματα της θεραπείας».
Η μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου αποτελείται από τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, μεταξύ των οποίων και βακτήρια, που ζουν στο έντερο. Είναι γνωστό ότι διατηρεί μια πολύπλοκη και στενά συνδεδεμένη σχέση με το ανοσοποιητικό σύστημα. Η ομάδα του Jobin θέλησε να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: Μπορεί η στέρηση ύπνου να επηρεάζει το μικροβίωμα με τρόπο που να ενισχύει την εξέλιξη του καρκίνου και να μειώνει την ανταπόκριση στη θεραπεία;
Για να το διερευνήσουν, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μοντέλα ποντικών, προσομοιώνοντας τις επιπτώσεις της μακροχρόνιας στέρησης ύπνου στους ανθρώπους. Συγκέντρωσαν δείγματα κοπράνων από ποντίκια με στέρηση ύπνου και τα μεταμόσχευσαν σε υγιή ποντίκια, των οποίων το μικροβίωμα είχε προηγουμένως εξαλειφθεί, ώστε να απομονώσουν τον ρόλο του.
Στη συνέχεια, μέτρησαν την ανάπτυξη των όγκων και την ανταπόκριση στο 5-FU, το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο φάρμακο χημειοθεραπείας σε ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου, ο οποίος αποτελεί πλέον τον πιο θανατηφόρο καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, συνέκριναν τους πληθυσμούς ανοσοκυττάρων στο μικροπεριβάλλον του όγκου, τα γονίδια που ρυθμίζουν τον κιρκάδιο ρυθμό και άλλους ανοσολογικούς δείκτες μεταξύ ποντικών με στέρηση ύπνου και φυσιολογικών ποντικών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ποντίκια με στέρηση ύπνου είχαν πιο επιθετική εξέλιξη του καρκίνου, με βάση τον όγκο των όγκων. Επιπλέον, η χημειοθεραπεία ήταν λιγότερο αποτελεσματική, ενώ μειώθηκε και η παρουσία ανοσοκυττάρων που συμβάλλουν στην αντικαρκινική άμυνα. Επηρεάστηκαν επίσης και τα γονίδια που ρυθμίζουν τον κιρκάδιο ρυθμό.
«Η στέρηση ύπνου άλλαξε τη σύσταση της μικροβιακής χλωρίδας και, πέρα από αυτό, εκτιμούμε ότι επηρεάζει και τη λειτουργία των βακτηρίων», ανέφερε η Hernandez. «Δείξαμε ότι αυτές οι αλλαγές έχουν ουσιαστικές επιπτώσεις τόσο στην εξέλιξη του καρκίνου όσο και στην αποτελεσματικότητα των θεραπειών. Κάτι συμβαίνει στο μικροβίωμα που οδηγεί σε μειωμένη ανταπόκριση στη θεραπεία».
Η ερευνητική ομάδα συνεχίζει να μελετά τον μηχανισμό και να εντοπίζει το συγκεκριμένο μόριο που εμπλέκεται. Σύμφωνα με τον Jobin, επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος Immuno-Oncology and Microbiology του UF Health Cancer Institute, η μελέτη αναδεικνύει και την ανάγκη συλλογής δεδομένων για τον ύπνο σε μεγάλες ομάδες ασθενών, ώστε να παρακολουθούνται οι αλλαγές στο μικροβίωμα με την πάροδο του χρόνου.
Τα καλά νέα είναι ότι το μικροβίωμα μπορεί να τροποποιηθεί μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής.
«Πλέον γνωρίζουμε πολλά για το μικροβίωμα και είναι σημαντικό να αρχίσουμε να το φροντίζουμε και να το αντιμετωπίζουμε με σεβασμό», ανέφερε ο Jobin, καθηγητής Ιατρικής στο UF College of Medicine. «Όπως λέγαμε πάντα, ο ύπνος είναι σημαντικός και η σωστή διατροφή επίσης. Το γνωρίζουμε σε γενικές γραμμές, αλλά τώρα φαίνεται ότι αυτό περνά μέσα από το μικροβίωμα. Είναι κάτι που συνδέεται άμεσα με τον τρόπο ζωής».
Βέβαια, δεν είναι πάντα εύκολο να εξασφαλίζεται ποιοτικός ύπνος, ιδιαίτερα για ασθενείς που νοσηλεύονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα ή βρίσκονται σε θεραπεία για καρκίνο.
Σε βάθος χρόνου, τα νέα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη παρεμβάσεων που θα αποκαθιστούν την ισορροπία στο μικροβίωμα, όπως η ενίσχυση των «καλών» βακτηρίων ή η δημιουργία στοχευμένων φαρμάκων. Το εργαστήριο του Jobin έχει ήδη αναπτύξει νέες προσεγγίσεις για την αξιοποίηση του θεραπευτικού δυναμικού του μικροβιώματος, εντοπίζοντας πρόσφατα ένα μόριο που ενίσχυσε την ανταπόκριση στη θεραπεία του καρκίνου και μπορεί να αξιοποιηθεί φαρμακευτικά. Μια παρόμοια στρατηγική θα μπορούσε να εφαρμοστεί και για την αντιμετώπιση των αλλαγών που προκαλεί η διαταραχή του ύπνου.
