Οι εμβοές ορίζονται συνήθως ως ένας «φανταστικός» ήχος που ακούγεται μόνο από τον ασθενή, συχνά ως ένα υψηλής συχνότητας κουδούνισμα, σφύριγμα, βουητό ή παλμικός ήχος. Ορισμένοι από τους υποκείμενους μηχανισμούς είναι γνωστοί, όπως η απώλεια ακοής ή η συσσώρευση κυψελίδας στο αυτί, όμως σε πολλές περιπτώσεις φαίνεται να πρόκειται για νευρολογικό ζήτημα που δεν προέρχεται από τα αυτιά αλλά από το ακουστικό σύστημα του εγκεφάλου.

Είναι δύσκολο να περιγραφεί η συνεχής επιβάρυνση ενός ακουστικού συστήματος που δεν «σιωπά» ποτέ, ωστόσο πολλοί ασθενείς αναφέρουν επίσης κατάθλιψη, άγχος και σκέψεις αυτοκτονίας. Οι θεραπείες για αυτές τις διαταραχές της διάθεσης συχνά περιλαμβάνουν μια κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), οι οποίοι εμποδίζουν την επαναρρόφηση της σεροτονίνης στους νευρώνες, αυξάνοντας τη σηματοδότησή της.

Αρκετές μελέτες τις τελευταίες δεκαετίες έχουν συνδέσει τη σεροτονίνη με τις εμβοές, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν άμεσες αποδείξεις για αυτή τη σχέση ούτε σαφής μηχανισμός.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, ο νευροδιαβιβαστής σεροτονίνη, γνωστός κυρίως για τον ρόλο του στη ρύθμιση της διάθεσης, φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζει και τη σοβαρότητα των εμβοών.

Τι έδειξε η μελέτη

Η μελέτη έγινε σε ποντίκια από επιστήμονες στις ΗΠΑ και την Κίνα. Διαπιστώθηκε ότι η ενίσχυση της σηματοδότησης της σεροτονίνης σε ένα συγκεκριμένο εγκεφαλικό κύκλωμα αύξησε συμπεριφορές που συνδέονται με τη συγκεκριμένη νευρολογική διαταραχή.

Επειδή η σεροτονίνη αποτελεί συχνό στόχο για την ανακούφιση συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους, το εύρημα αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη θεραπειών που αντιμετωπίζουν αυτές τις καταστάσεις χωρίς να επιδεινώνουν τις εμβοές.

«Υποψιαζόμασταν ότι η σεροτονίνη εμπλέκεται στις εμβοές, αλλά δεν γνωρίζαμε ακριβώς με ποιον τρόπο. Τώρα, χρησιμοποιώντας ποντίκια, εντοπίσαμε ένα συγκεκριμένο εγκεφαλικό κύκλωμα που περιλαμβάνει τη σεροτονίνη και συνδέεται άμεσα με το ακουστικό σύστημα, και διαπιστώσαμε ότι μπορεί να προκαλέσει επιδράσεις παρόμοιες με τις εμβοές», εξήγησε ο νευροεπιστήμονας Zheng-Quan Tang από το Πανεπιστήμιο Anhui στην Κίνα.

«Όταν απενεργοποιήσαμε αυτό το κύκλωμα, μπορέσαμε να μειώσουμε σημαντικά τις εμβοές. Αυτό μας δίνει μια πολύ πιο ξεκάθαρη εικόνα για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο και ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις».

Πώς έγινε το πείραμα

Αρχικά, οι επιστήμονες χαρτογράφησαν τη διαδρομή από τον ραχιαίο πυρήνα της ραφής, μια περιοχή του εγκεφαλικού στελέχους που παράγει σεροτονίνη, προς τον ραχιαίο κοχλιακό πυρήνα, μια περιοχή που σχετίζεται με την ακοή. Η διαδρομή αυτή ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο επεξεργάζονται τα ηχητικά σήματα στον εγκέφαλο.

Στη συνέχεια, τροποποίησαν γενετικά τα ποντίκια ώστε να μπορούν να ενεργοποιούν τους νευρώνες που απελευθερώνουν σεροτονίνη στον ραχιαίο πυρήνα της ραφής είτε με φως είτε με φάρμακα.

Τα ποντίκια με ενεργοποιημένα τα κυκλώματα σεροτονίνης, καθώς και τα ποντίκια ελέγχου, υποβλήθηκαν σε διάφορες δοκιμασίες, ώστε να διαπιστωθεί αν εμφάνιζαν συμπεριφορές που υποδηλώνουν ότι αντιλαμβάνονται έναν υποκειμενικό ήχο.

Ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς δείκτες ήταν η αδυναμία να αντιληφθούν τα διαστήματα σιωπής μέσα σε έναν ήχο που αναπαραγόταν, κάτι που χρησιμοποιείται ευρέως ως έμμεσος δείκτης εμβοών σε μελέτες σε ζώα.

«Όταν διεγείρονται αυτοί οι σεροτονινεργικοί νευρώνες, βλέπουμε ότι αυξάνεται η δραστηριότητα στην ακουστική περιοχή του εγκεφάλου», ανέφερε ο νευροεπιστήμονας Laurence Trussell από το Πανεπιστήμιο Υγείας και Επιστημών του Oregon.

«Παρατηρήσαμε επίσης ότι τα ζώα συμπεριφέρονταν σαν να άκουγαν εμβοές. Με άλλα λόγια, εμφάνιζαν συμπτώματα που θα αναμέναμε να βιώνει ένας άνθρωπος με εμβοές».

Όταν οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εργαλεία αναστολής για να απενεργοποιήσουν πλήρως αυτό το κύκλωμα μεταξύ σεροτονίνης και ακουστικού συστήματος, η συμπεριφορά που σχετίζεται με τις εμβοές στα ποντίκια μειώθηκε. Τέλος, όταν χρησιμοποίησαν έντονο θόρυβο για να προκαλέσουν εμβοές, τα ποντίκια εμφάνισαν την ίδια συμπεριφορά όπως όταν είχε αυξηθεί η δραστηριότητα της σεροτονίνης.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σύνδεση μεταξύ σεροτονίνης και εμβοών είναι υπαρκτή και ότι αυτό το εγκεφαλικό κύκλωμα ενδέχεται να παίζει άμεσο ρόλο στη δημιουργία των «φανταστικών» ήχων που βιώνουν οι ασθενείς, κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση σε ανθρώπους.

Παράλληλα, φαίνεται ότι η αντιμετώπιση της κατάθλιψης ή του άγχους όταν συνυπάρχουν με εμβοές απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.

«Η μελέτη μας δείχνει ότι υπάρχει μια λεπτή ισορροπία. Ίσως είναι εφικτό να αναπτυχθούν φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένα κύτταρα ή περιοχές του εγκεφάλου, αυξάνοντας τη σεροτονίνη σε ορισμένες περιοχές αλλά όχι σε άλλες. Έτσι, θα μπορούσαν να διαχωριστούν τα ωφέλιμα και σημαντικά αποτελέσματα των αντικαταθλιπτικών από τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην ακοή», ανέφερε ο Trussell.