Η διατροφή αποτελεί βασικό μέρος της πρόληψης και της φροντίδας της υγείας, καθώς οι καθημερινές επιλογές επηρεάζουν το σωματικό βάρος, τη μεταβολική λειτουργία, τα επίπεδα φλεγμονής και, σε βάθος χρόνου, τον κίνδυνο εμφάνισης αρκετών χρόνιων νοσημάτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση ανάμεσα στη ζάχαρη και στον καρκίνο, ένα ζήτημα γύρω από το οποίο συχνά διατυπώνονται υπεραπλουστευμένες απόψεις. Η επιστημονική συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στις έμμεσες επιδράσεις της συστηματικής υπερκατανάλωσης πρόσθετων σακχάρων, καθώς η αυξημένη πρόσληψη θερμίδων μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού βάρους και παχυσαρκία, η οποία συνδέεται αποδεδειγμένα με αρκετούς τύπους καρκίνου.
Μέσα σε μια συνολικά ισορροπημένη διατροφή, η επιθυμία για γλυκό μπορεί να ικανοποιηθεί με επιλογές που προσφέρουν παράλληλα φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και άλλα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. «Είμαι διαιτολόγος και τρώω επιδόρπιο κάθε μέρα», ανέφερε στο Parade η διαιτολόγος Μακένζι Μπέρτζες, εξηγώντας ότι ο απόλυτος αποκλεισμός ορισμένων τροφίμων μπορεί να εντείνει την επιθυμία για αυτά και να οδηγήσει τελικά σε υπερκατανάλωση.
Με αφετηρία αυτή τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στην απόλαυση, στη διατροφική ισορροπία και στη μακροπρόθεσμη υγεία, 3 ογκολόγοι εξηγούν πώς συνδέεται πραγματικά η ζάχαρη με τον κίνδυνο καρκίνου και αποκαλύπτουν τι επιλέγουν οι ίδιοι όταν θέλουν κάτι γλυκό. Η απάντηση ήταν κοινή και για τους 3.
Προκαλεί η ζάχαρη καρκίνο;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η άποψη πως τα τρόφιμα με ζάχαρη προκαλούν καρκίνο είναι λανθασμένη. «Η ζάχαρη δεν 'τρέφει' άμεσα τους όγκους, όπως συχνά λέγεται. Είναι αλήθεια ότι τα καρκινικά κύτταρα συχνά μεταβολίζουν τη γλυκόζη πιο γρήγορα από τα φυσιολογικά κύτταρα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση ζάχαρης ενισχύει άμεσα την ανάπτυξη ενός όγκου», εξήγησε ο Nathan Handley, διευθυντής του Προγράμματος Ολοκληρωμένης Ανάρρωσης από τον Καρκίνο στο Marcus Institute of Integrative Health.
Η σχέση ανάμεσα στη ζάχαρη και στον κίνδυνο καρκίνου είναι έμμεση. Ο Handley εξήγησε ότι αυτή η σύνδεση υπάρχει, αλλά συχνά ερμηνεύεται λανθασμένα. Στην πραγματικότητα, τα τρόφιμα και τα ροφήματα με μεγάλη ποσότητα πρόσθετης ζάχαρης αυξάνουν την πρόσληψη θερμίδων και συμβάλλουν στην παχυσαρκία. «Η παχυσαρκία αποτελεί αποδεδειγμένη αιτία τουλάχιστον 13 τύπων καρκίνου», ανέφερε. Γι’ αυτό και η υψηλή κατανάλωση ζάχαρης αυξάνει έμμεσα τον κίνδυνο καρκίνου.
Ο Dillon Cason, ογκολόγος στο Lehigh Valley Topper Cancer Institute, εξήγησε ότι στην παχυσαρκία ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση χρόνιας φλεγμονής, η οποία μπορεί να διευκολύνει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων.
Η Tingting Tan, ογκολόγος στο City of Hope Newport Beach στην Καλιφόρνια, συμφώνησε. «Μια διατροφή πλούσια σε πρόσθετα σάκχαρα δεν προκαλεί άμεσα καρκίνο. Ωστόσο, η συχνή κατανάλωση τροφίμων και ροφημάτων με ζάχαρη μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού βάρους και παχυσαρκία, παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών τύπων καρκίνου. Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι ο καρκίνος εμφανίζεται μέσα από μια σύνθετη αλληλεπίδραση ανάμεσα στα γονίδια, στην έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες και στις συνήθειες του τρόπου ζωής», ανέφερε.
«Πέρα από τον μηχανισμό που συνδέει την παχυσαρκία με τον καρκίνο, υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι μια διατροφή πλούσια σε πρόσθετα σάκχαρα μπορεί να επηρεάσει την ινσουλίνη και άλλες σχετικές ορμόνες, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο καρκίνου ανεξάρτητα από το σωματικό βάρος», ανέφερε ο Handley.
Τι αποφεύγουν οι ογκολόγοι
Και οι 3 ογκολόγοι συμφώνησαν ότι η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο, αλλά τα ροφήματα με πρόσθετη ζάχαρη. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα αναψυκτικά, οι χυμοί φρούτων, τα ενεργειακά ποτά, οι καφέδες με σιρόπια και ζάχαρη και το παγωμένο τσάι με ζάχαρη.
«Τα συγκεκριμένα ροφήματα αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή πρόσθετης ζάχαρης στην αμερικανική διατροφή και είναι εκείνα που έχουν συνδεθεί πιο σταθερά με τον κίνδυνο καρκίνου στις πληθυσμιακές μελέτες», ανέφερε ο Handley. «Ένα κουτάκι αναψυκτικού περιέχει περίπου 10 κουταλάκια ζάχαρη, δεν έχει φυτικές ίνες και δεν σας χορταίνει. Έτσι, ανεβάζει απότομα το σάκχαρο στο αίμα και προσθέτει θερμίδες χωρίς να το αντιλαμβάνεστε. Οι οδηγίες του National Comprehensive Cancer Network για όσους έχουν επιβιώσει από καρκίνο συνιστούν να περιορίζεται η επεξεργασμένη ζάχαρη σε λιγότερο από 6 κουταλάκια την ημέρα. Επομένως, με ένα μόνο κουτάκι αναψυκτικού μπορείτε να ξεπεράσετε κατά πολύ αυτό το όριο. Αν πρόκειται να κάνετε μόνο μία αλλαγή, κόψτε τα ροφήματα με πρόσθετη ζάχαρη».
Ο Cason πρόσθεσε ότι κανένα συγκεκριμένο γλυκό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως το πιο επικίνδυνο. Μεγαλύτερη ανησυχία, όμως, προκαλούν τα προϊόντα που περιέχουν σιρόπι καλαμποκιού με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη και άλλα έντονα επεξεργασμένα σάκχαρα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι τα αναψυκτικά.
Τι επιλέγουν οι ογκολόγοι όταν θέλουν γλυκό
Τι επιλέγουν οι ογκολόγοι όταν θέλουν κάτι γλυκό; Και οι 3 έδωσαν την ίδια απάντηση: φρούτα. Σε αντίθεση με τα τρόφιμα που περιέχουν πρόσθετη ζάχαρη, τα φρούτα περιέχουν φυσικά σάκχαρα και η κατανάλωσή τους συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου.
Σύμφωνα με μετα-ανάλυση του 2023 που δημοσιεύτηκε στο World Journal of Gastroenterology και συμπεριέλαβε περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους, όσοι έτρωγαν τακτικά φρούτα, όπως εσπεριδοειδή, μήλα, καρπούζι και ακτινίδιο, είχαν κατά 9% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού σε σύγκριση με όσους δεν έτρωγαν συχνά φρούτα. Επιπλέον, μετα-ανάλυση του 2025 που δημοσιεύτηκε στο Journal of Cancer Prevention συνέδεσε την τακτική κατανάλωση εσπεριδοειδών με μικρότερο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα.
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους η συχνή κατανάλωση φρούτων μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου. Ένας από αυτούς είναι οι φυτικές ίνες, οι οποίες συνήθως απουσιάζουν από τα τρόφιμα με πρόσθετη ζάχαρη. Οι φυτικές ίνες περιορίζουν την επίδραση της ζάχαρης στο σάκχαρο του αίματος και στην ινσουλίνη. Κατά την πέψη των φυτικών ινών παράγονται επίσης λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, τα οποία ενισχύουν τον βλεννογόνο του παχέος εντέρου και συμβάλλουν στον θάνατο κυττάρων που έχουν υποστεί βλάβες ή μεταλλάξεις.
Τα φρούτα περιέχουν επίσης αντιοξειδωτικά, τα οποία συμβάλλουν στην πρόληψη και στη μείωση της φλεγμονής, ενός παράγοντα που ευνοεί την ανάπτυξη του καρκίνου. Τα αντιοξειδωτικά ενδέχεται επίσης να επιβραδύνουν την εξέλιξη των όγκων σε ορισμένους τύπους καρκίνου. Τα μούρα είναι ιδιαίτερα πλούσια σε αντιοξειδωτικά και αποτελούν την αγαπημένη γλυκιά επιλογή τόσο του Handley όσο και του Cason.
Η Tan προτιμά ένα διαφορετικό φρούτο όταν θέλει κάτι γλυκό. «Το καλοκαίρι, ένα από τα αγαπημένα μου σνακ είναι ένα ώριμο ροδάκινο με μια χούφτα φιστίκια Αιγίνης. Το ροδάκινο ικανοποιεί με φυσικό τρόπο την επιθυμία μου για γλυκό, ενώ τα φιστίκια προσφέρουν πρωτεΐνη και υγιεινά λιπαρά, με αποτέλεσμα το σνακ να είναι πιο χορταστικό. Είναι απλό, νόστιμο και με βοηθά να μην καταφεύγω σε επεξεργασμένα γλυκά», ανέφερε.
Εκτός από τα φρούτα, ο Cason και ο Handley ανέφεραν ότι όταν θέλουν κάτι γλυκό επιλέγουν και μαύρη σοκολάτα με περιεκτικότητα σε κακάο τουλάχιστον 70%. Όπως τα φρούτα, έτσι και η μαύρη σοκολάτα περιέχει αντιοξειδωτικά και συγκεκριμένα φλαβανόλες. Μελέτες δείχνουν ότι η συχνή κατανάλωση μαύρης σοκολάτας μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου καρκίνου του παχέος εντέρου. Χρειάζονται, όμως, περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθεί αυτή η σχέση.
Αξίζει να επαναληφθεί ότι η ζάχαρη δεν προκαλεί άμεσα καρκίνο. Αν φάτε ένα κομμάτι κέικ, δεν δημιουργούνται καρκινικά κύτταρα στον οργανισμό σας. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η συνολική διατροφή σας. «Όλοι θέλουμε κάτι γλυκό κατά διαστήματα. Το ίδιο κι εγώ. Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται να κόψετε για πάντα τα επιδόρπια για να είστε υγιείς», ανέφερε η Tan.
Ο Handley πρόσθεσε: «Στόχος δεν είναι να κόψουμε εντελώς τις γλυκές γεύσεις από τη ζωή μας. Κάτι τέτοιο δεν είναι ούτε ρεαλιστικό ούτε απαραίτητο και σίγουρα δεν ακούγεται ευχάριστο. Αυτό που θέλουμε είναι να περιορίσουμε τα επεξεργασμένα προϊόντα με πρόσθετη ζάχαρη και να στραφούμε σε φυσικά γλυκές τροφές που βρίσκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στη φυσική τους μορφή».
Η Tan το συνόψισε ως εξής: «Υγιεινή διατροφή δεν σημαίνει στέρηση. Σημαίνει να βρείτε μια ισορροπία που μπορείτε να απολαμβάνετε και να διατηρήσετε σε βάθος χρόνου».
