Η γρίπη είναι μια οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης και μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η βαρύτητά της μπορεί να κυμαίνεται από ήπια συμπτώματα έως σοβαρή νόσηση με επιπλοκές. Αν και οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι αναρρώνουν χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, ορισμένες ομάδες πληθυσμού είναι πιο ευάλωτες και διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.

Τι είναι η γρίπη;

Οι ιοί της γρίπης διακρίνονται σε τρεις βασικούς τύπους: Α, Β και C. Οι τύποι Α και Β ευθύνονται για τις περισσότερες περιπτώσεις εποχικής γρίπης στους ανθρώπους, ενώ οι λοιμώξεις από τον τύπο C είναι συνήθως σπανιότερες και ηπιότερες.

Η λοίμωξη μπορεί να επηρεάσει το ανώτερο και το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της μύτης, του φάρυγγα, του λάρυγγα και των βρόγχων.

Συχνά, στην καθημερινότητά μας χρησιμοποιούμε τη λέξη «γρίπη» για να περιγράψουμε ένα κρυολόγημα ή μια ίωση. Ωστόσο, από ιατρικής πλευράς, η γρίπη είναι μια συγκεκριμένη λοίμωξη που προκαλείται από τους αντίστοιχους ιούς και διαφέρει από το κοινό κρυολόγημα.

Πώς μεταδίδεται η γρίπη;

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω των αναπνευστικών σωματιδίων που απελευθερώνονται στον αέρα όταν ένα άτομο που έχει μολυνθεί βήχει, φτερνίζεται ή μιλά. Παράλληλα, είναι πιθανό να μεταφερθεί ο ιός μέσω μολυσμένων χεριών ή επιφανειών, όταν κάποιος αγγίξει στη συνέχεια τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα του.

Η εξάπλωση ευνοείται κατά τους ψυχρότερους μήνες, καθώς και σε χώρους όπου συγκεντρώνονται πολλά άτομα και ο αερισμός είναι ανεπαρκής.

Για να περιορίσουμε τον κίνδυνο μετάδοσης, είναι σημαντικό να καλύπτουμε το στόμα και τη μύτη με χαρτομάντιλο όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε, να πλένουμε συχνά τα χέρια μας και να φροντίζουμε για τον καλό αερισμό των εσωτερικών χώρων.

Για πόσο διάστημα μπορεί κάποιος να μεταδίδει τη γρίπη;

Ένα άτομο που έχει προσβληθεί από τον ιό μπορεί να μεταδώσει τη γρίπη ακόμη και μία ημέρα πριν εμφανίσει τα πρώτα συμπτώματα. Στους ενήλικες, η μεταδοτικότητα συνήθως συνεχίζεται για περίπου 5-7 ημέρες μετά την έναρξη της νόσου.

Στα παιδιά και στα άτομα με σοβαρή ανοσοκαταστολή, το διάστημα αυτό ενδέχεται να είναι μεγαλύτερο και να ξεπερνά τη μία εβδομάδα.

Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα της γρίπης;

Σε αντίθεση με πολλές άλλες λοιμώξεις του αναπνευστικού, η γρίπη εμφανίζεται συνήθως αιφνίδια. Τα συνηθέστερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Υψηλό πυρετό
• Πόνους στους μυς και στις αρθρώσεις
• Πονοκέφαλο
• Έντονη κόπωση και αίσθημα εξάντλησης
• Καταρροή
• Πονόλαιμο
• Βήχα, ο οποίος είναι συχνά ξηρός

Στα παιδιά μπορεί να εμφανιστούν επιπλέον γαστρεντερικές ενοχλήσεις, όπως ναυτία, έμετος και διάρροια. Τα συμπτώματα αυτά είναι λιγότερο συνηθισμένα στους ενήλικες.

Πόσο διαρκεί η γρίπη;

Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε 1-4 ημέρες από τη μόλυνση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η νόσος υποχωρεί μέσα σε 2-7 ημέρες. Ωστόσο, ο βήχας και το αίσθημα κόπωσης μπορεί να επιμείνουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμη και μετά την υποχώρηση του πυρετού.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Παρότι οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν χωρίς επιπλοκές, ορισμένα προειδοποιητικά σημάδια απαιτούν άμεση επικοινωνία με γιατρό.

Στα παιδιά, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζονται:

• Υψηλός πυρετός που επιμένει
• Γρήγορη ή δύσκολη αναπνοή
• Κυάνωση, δηλαδή μπλε ή μελανή απόχρωση του δέρματος ή των χειλιών
• Άρνηση λήψης υγρών ή τροφής
• Έντονη υπνηλία, μειωμένη δραστηριότητα ή ασυνήθιστη αδυναμία
• Έντονη διέγερση ή σπασμοί
• Επανεμφάνιση του πυρετού ή επιδείνωση του βήχα μετά από αρχική βελτίωση
• Επιδείνωση κάποιου υποκείμενου νοσήματος, όπως καρδιολογικής πάθησης, αναπνευστικής νόσου ή διαβήτη

Στους ενήλικες, ανησυχητικά συμπτώματα είναι:

• Υψηλός πυρετός που παραμένει
• Δύσπνοια ή δυσκολία στην αναπνοή
• Πόνος ή αίσθημα πίεσης στο στήθος
• Λιποθυμικό επεισόδιο
• Σύγχυση
• Επαναλαμβανόμενοι ή παρατεταμένοι εμετοί

Σε περίπτωση σοβαρής δυσκολίας στην αναπνοή, κυάνωσης, σπασμών ή έντονου πόνου στο στήθος, απαιτείται επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Ποιοι ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου;

Η γρίπη μπορεί να προσβάλει ανθρώπους κάθε ηλικίας. Ωστόσο, ορισμένες κατηγορίες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν σοβαρή νόσηση ή επιπλοκές, όπως άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, παιδιά ηλικίας 6 μηνών και άνω και ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες, άτομα με άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες, με καρδιαγγειακά νοσήματα, με δρεπανοκυτταρική νόσο ή άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες, άτομα με χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο, ή με νευρολογικές ή νευρομυϊκές παθήσεις, ατομα με σύνδρομο Down, έγκυες γυναίκες, ανεξάρτητα από το στάδιο της κύησης, καθώς και λεχωΐδες και θηλάζουσες.

Αυξημένη προσοχή χρειάζεται επίσης για όσους έρχονται σε στενή επαφή με βρέφη ηλικίας κάτω των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενα νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο επιπλοκών.

Στις ομάδες που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έκθεσης περιλαμβάνονται ακόμη άτομα που διαμένουν ή εργάζονται σε κλειστές δομές, όπως μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, ιδρύματα χρονίως πασχόντων, σχολές και καταστήματα κράτησης, καθώς και νεοσύλλεκτοι στις ένοπλες δυνάμεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προστασία των εργαζομένων στον χώρο της υγείας, συμπεριλαμβανομένων των φοιτητών επαγγελμάτων υγείας που πραγματοποιούν κλινική άσκηση, καθώς και όσων εργάζονται σε δομές φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών. Στις ομάδες αυξημένου επαγγελματικού κινδύνου ανήκουν επίσης κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς και σφαγείς που έρχονται συστηματικά σε επαφή με πτηνά ή χοίρους. Στις σχετικές κατηγορίες περιλαμβάνονται και οι άστεγοι.

Όσοι ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου και εμφανίσουν συμπτώματα γρίπης θα πρέπει να επικοινωνούν έγκαιρα με τον γιατρό τους, καθώς η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στη γρίπη και το κοινό κρυολόγημα;

Παρότι η γρίπη και το κοινό κρυολόγημα επηρεάζουν το αναπνευστικό σύστημα, προκαλούνται από διαφορετικούς ιούς και δεν έχουν συνήθως την ίδια κλινική εικόνα.

Το κοινό κρυολόγημα εκδηλώνεται κατά κανόνα με πιο ήπια συμπτώματα, όπως καταρροή, φτέρνισμα και πονόλαιμο. Συνήθως περιορίζεται στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα και υποχωρεί χωρίς σοβαρά προβλήματα.

Αντίθετα, η γρίπη συχνά ξεκινά απότομα, με υψηλό πυρετό, έντονους μυϊκούς πόνους, πονοκέφαλο και μεγάλη καταβολή δυνάμεων. Μπορεί επίσης να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους, άτομα με χρόνια νοσήματα και άλλες ευάλωτες ομάδες.

Ποιοι πρέπει να κάνουν το αντιγριπικό εμβόλιο;

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης, καθώς συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου σοβαρής νόσησης και επιπλοκών. Οι ομάδες για τις οποίες συνιστάται ο εμβολιασμός καθορίζονται κάθε χρόνο από τις αρμόδιες υγειονομικές αρχές, με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα και τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Υγείας που παρατίθενται για την περίοδο 2024-2025, στις ομάδες για τις οποίες συστήνεται ο αντιγριπικός εμβολιασμός περιλαμβάνονται:

• Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
• Παιδιά από 6 μηνών και ενήλικες με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, όπως άσθμα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
• Άτομα με σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα.
• Άτομα με ανοσοκαταστολή, είτε συγγενή είτε επίκτητη.
• Όσοι έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνων ή μυελού των οστών.
• Άτομα με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες.
• Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, άλλα χρόνια μεταβολικά νοσήματα, χρόνια νεφροπάθεια ή χρόνια ηπατική νόσο.
• Άτομα με νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα και άτομα με σύνδρομο Down.
• Έγκυες, λεχωΐδες και θηλάζουσες, ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης.
• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία και παιδιά με δείκτη μάζας σώματος πάνω από την 95η εκατοστιαία θέση.
• Παιδιά που λαμβάνουν ασπιρίνη για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Άτομα που ζουν ή έρχονται σε στενή επαφή με βρέφη κάτω των 6 μηνών ή με ανθρώπους που έχουν υποκείμενα νοσήματα και κινδυνεύουν περισσότερο από επιπλοκές.
• Ένοικοι και εργαζόμενοι σε κλειστές δομές, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων και ιδρύματα χρονίως πασχόντων, καθώς και νεοσύλλεκτοι.
• Επαγγελματίες υγείας και φοιτητές επαγγελμάτων υγείας κατά την κλινική τους άσκηση, αλλά και εργαζόμενοι σε κέντρα φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών.
• Άστεγοι.
• Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς, σφαγείς και άλλοι επαγγελματίες που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Οι συστάσεις μπορεί να διαφοροποιούνται από χρονιά σε χρονιά. Για την τρέχουσα περίοδο 2026-2027, είναι σημαντικό να συμβουλεύεστε τις νεότερες οδηγίες του Υπουργείου Υγείας και τον θεράποντα ιατρό σας, ώστε να ενημερωθείτε για τις ισχύουσες ενδείξεις εμβολιασμού και το κατάλληλο εμβόλιο.