Η δίψα είναι ένα φυσιολογικό μήνυμα του οργανισμού ότι χρειάζεται υγρά και μπορεί να γίνει πιο έντονη όταν κάνει ζέστη, μετά την άσκηση ή όταν δεν έχετε πιει αρκετό νερό μέσα στην ημέρα. Αν όμως σας ξυπνά συχνά το βράδυ, διακόπτοντας τον ύπνο σας, αξίζει να αναζητήσετε την αιτία.

Πολλές φορές η εξήγηση βρίσκεται σε καθημερινές συνήθειες ή στις συνθήκες του υπνοδωματίου, ενώ άλλοτε μπορεί να ευθύνονται ορισμένα φάρμακα ή ορμονικές αλλαγές. Η επαρκής ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της ημέρας συχνά βοηθά, αλλά εάν η δίψα είναι υπερβολική ή επιμένει, χρειάζεται να μιλήσετε με τον γιατρό σας, καθώς μπορεί να συνδέεται με κάποιο πρόβλημα υγείας, όπως ο διαβήτης ή ένα αυτοάνοσο νόσημα.

Γιατί ξυπνάτε διψασμένοι

1. Αφυδάτωση

Αφυδάτωση προκαλείται όταν ο οργανισμός χάνει περισσότερα υγρά από όσα αναπληρώνει. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, εάν ασκείστε έξω με ζέστη, ιδρώνετε πολύ και δεν πίνετε αρκετό νερό.

Με τον ιδρώτα χάνεται νερό από το αίμα και τα κύτταρα. Έτσι, μειώνεται ο όγκος του αίματος και τα κύτταρα συρρικνώνονται. Η έλλειψη υγρών γίνεται μεγαλύτερη εάν δεν πίνετε αρκετά για να καλύψετε αυτές τις απώλειες.

Η δίψα, τα σκούρα κίτρινα ούρα, η μειωμένη ούρηση και η κόπωση είναι συνηθισμένα σημάδια αφυδάτωσης. Μέσα στις υποχρεώσεις της ημέρας, όμως, μπορεί να μην τους δώσετε σημασία και να αντιληφθείτε την έλλειψη υγρών όταν ξυπνήσετε διψασμένοι τη νύχτα.

2. Περιβαλλοντικοί παράγοντες

Τόσο η έντονη ζέστη όσο και το πολύ κρύο μπορεί να σας κάνουν να διψάτε περισσότερο. Ο κρύος αέρας αυξάνει την απώλεια υγρασίας από το δέρμα και με την αναπνοή. Από την άλλη, όταν κάνει πολλή ζέστη, το σώμα δυσκολεύεται να αποβάλει τη θερμότητα, γεγονός που μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αφυδάτωση.

Η υψηλή υγρασία επιβαρύνει την κατάσταση, επειδή δεν επιτρέπει στον ιδρώτα να εξατμιστεί εύκολα. Ο οργανισμός παράγει περισσότερο ιδρώτα για να δροσιστεί και, έτσι, χάνει επιπλέον υγρά.

Στις πολύωρες πτήσεις, η πίεση στην καμπίνα του αεροπλάνου μπορεί να επηρεάσει την κατανομή των υγρών στο σώμα και να σας κάνει να αισθάνεστε αφυδατωμένοι. Ακόμη και μια μικρή αύξηση στη συγκέντρωση των διαλυμένων ουσιών στο αίμα αρκεί για να προκαλέσει δίψα. Ο ξηρός αέρας και η χαμηλότερη διαθεσιμότητα οξυγόνου στην καμπίνα μπορεί επίσης να συμβάλλουν.

3. Φάρμακα

Η δίψα μπορεί να είναι και παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων. Αντιψυχωσικά όπως η δραστική ουσία ολανζαπίνη, μπορεί να προκαλέσουν συχνουρία και ξηροστομία, με αποτέλεσμα να διψάτε έντονα. Μπορεί επίσης να δυσκολεύουν το σώμα να δροσιστεί τις ζεστές ημέρες, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει η θερμοκρασία του και να εντείνεται η δίψα.

Τα διουρητικά αυξάνουν την αποβολή νατρίου και νερού μέσω των ούρων. Αυτό μπορεί να διαταράξει την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών, προκαλώντας αφυδάτωση και αυξημένη δίψα.

4. Αλκοόλ

Το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει ξηροστομία και αφυδάτωση. Όσο περισσότερο πίνετε, τόσο εντονότερη μπορεί να γίνεται η ξηρότητα στο στόμα και η ανάγκη σας για νερό. Η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει επίσης την απώλεια υγρών με την ούρηση, κάτι που μπορεί να σας κάνει να διψάτε ακόμη περισσότερο.

Ωστόσο, σε εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες, το αλκοόλ μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα και να προκαλέσει κατακράτηση νερού.

5. Υπνική άπνοια

Εάν έχετε υπνική άπνοια, μπορεί να κοιμάστε με το στόμα ανοιχτό και να αναπνέετε από αυτό. Έτσι, το στόμα στεγνώνει και χάνεται υγρασία, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στην αφυδάτωση. Ακόμη και χωρίς αφυδάτωση, η ξηροστομία αρκεί για να αισθανθείτε ότι διψάτε.

Η δίψα τη νύχτα μπορεί να είναι εντονότερη εάν δεν έχετε πιει αρκετό νερό μέσα στην ημέρα.

6. Ορμονικές αλλαγές

Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη συμβάλλουν στη ρύθμιση των υγρών του σώματος και της αρτηριακής πίεσης. Τα επίπεδά τους μεταβάλλονται κατά την έμμηνο ρύση και την εμμηνόπαυση, επηρεάζοντας την κυκλοφορία του αίματος και την ισορροπία των υγρών.

Η απώλεια αίματος κατά την περίοδο μπορεί επίσης να επηρεάσει αυτή την ισορροπία και ενδεχομένως να σας κάνει να διψάτε περισσότερο.

7. Διαβήτης

Η διαβητική κετοξέωση είναι μια σοβαρή επιπλοκή που εμφανίζεται σε άτομα με διαβήτη, κυρίως με διαβήτη τύπου 1. Συνοδεύεται από πολύ υψηλό σάκχαρο και διαταραχές στην ισορροπία των ηλεκτρολυτών.

Μια άλλη σοβαρή επιπλοκή είναι το υπερωσμωτικό υπεργλυκαιμικό σύνδρομο, το οποίο εμφανίζεται κυρίως σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.

Και οι δύο καταστάσεις μπορεί να απειλήσουν τη ζωή και έχουν ορισμένα κοινά προειδοποιητικά σημάδια:

- Πολύ έντονη δίψα.

- Πολύ υψηλό σάκχαρο.

- Ξηροστομία.

- Αποβολή μεγάλης ποσότητας ούρων.

- Ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών.

8. Αναιμία

Η αιμοσφαιρίνη είναι η πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρει οξυγόνο σε όλο το σώμα. Στη σιδηροπενική αναιμία μειώνονται τα ερυθρά αιμοσφαίρια και η αιμοσφαιρίνη, με αποτέλεσμα να φτάνει λιγότερο οξυγόνο στους ιστούς και να αισθάνεστε κόπωση.

Για να αντισταθμίσει αυτή την έλλειψη, ο οργανισμός μπορεί να αυξήσει τους καρδιακούς παλμούς και τη ροή του αίματος. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις αναιμίας, στα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνεται και η έντονη δίψα.

9. Σύνδρομο Σιόγκρεν

Το σύνδρομο Σιόγκρεν είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που προσβάλλει, μεταξύ άλλων, τους αδένες που παράγουν δάκρυα και σάλιο. Η φλεγμονή και η δυσλειτουργία αυτών των αδένων συχνά προκαλούν ξηροφθαλμία και ξηροστομία.

Η μειωμένη παραγωγή δακρύων και σάλιου μπορεί να προκαλεί δυσφορία, ενώ η ξηροστομία δημιουργεί επίμονο αίσθημα δίψας. Το να πίνετε αρκετό νερό, σε τακτά διαστήματα, μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση της ξηρότητας στο στόμα.

Πώς να περιορίσετε τη δίψα τη νύχτα

Ορισμένες αλλαγές στις καθημερινές σας συνήθειες μπορεί να σας βοηθήσουν να μη διψάτε τόσο έντονα τη νύχτα:

• Ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή, χωρίς να ξεπερνάτε τη συνιστώμενη πρόσληψη νατρίου. Περιορίστε ιδιαίτερα τα πολύ αλμυρά τρόφιμα το βράδυ, καθώς μπορεί να σας κάνουν να διψάτε περισσότερο.
• Πίνετε υγρά σε τακτά διαστήματα μέσα στην ημέρα, ώστε να παραμένετε καλά ενυδατωμένοι.
• Περιορίστε την καφεΐνη και το αλκοόλ, ιδιαίτερα το βράδυ. Η διουρητική τους δράση μπορεί να αυξήσει την ούρηση και, κατ’ επέκταση, τη δίψα.
• Εάν έχετε διαβήτη, σύνδρομο Σιόγκρεν ή κάποια άλλη πάθηση που προκαλεί έντονη δίψα, φροντίστε να την αντιμετωπίζετε σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
• Ρωτήστε τον γιατρό σας εάν κάποιο από τα φάρμακα που παίρνετε μπορεί να προκαλεί ξηροστομία ή αφυδάτωση και συζητήστε άλλες θεραπευτικές επιλογές, εφόσον χρειάζεται.
• Όταν κάνει πολλή ζέστη ή πολύ κρύο, περιορίστε όσο μπορείτε την παραμονή σας έξω. Εάν περάσετε αρκετές ώρες σε εξωτερικό χώρο, πιείτε περισσότερο νερό.
• Φροντίστε να υπάρχει κατάλληλη θερμοκρασία και υγρασία στο σπίτι, καθώς τόσο η ζέστη όσο και ο πολύ ξηρός αέρας από τον κλιματισμό μπορεί να αυξήσουν την απώλεια υγρών. Στα αεροπορικά ταξίδια, πίνετε αρκετό νερό για να αναπληρώνετε τις πιθανές απώλειες λόγω των συνθηκών στην καμπίνα.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στο γιατρό

Η δίψα είναι φυσιολογική αντίδραση στην αφυδάτωση. Όταν, όμως, είναι υπερβολική και επιμένει, μπορεί να υποδηλώνει κάποιο πρόβλημα υγείας. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται πολυδιψία και συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη διαβητική κετοξέωση, τη δρεπανοκυτταρική αναιμία, τη σχιζοφρένεια και τη μεγάλη απώλεια αίματος.

Η πολυδιψία μπορεί να συνοδεύεται από συχνή ούρηση και ούρα πολύ ανοιχτόχρωμα ή σχεδόν διάφανα. Όταν αποβάλλονται περισσότερα από 40–50 ml ούρων ανά κιλό σωματικού βάρους το 24ωρο, η κατάσταση ονομάζεται πολυουρία.

Όταν πίνετε πολύ μεγάλες ποσότητες νερού, τα νεφρά πρέπει να αποβάλουν όσα υγρά περισσεύουν. Η μέγιστη ποσότητα που μπορούν να αποβάλουν μπορεί να φτάσει περίπου τα 12 λίτρα την ημέρα.

Εάν πίνετε περισσότερο νερό από όσο μπορούν να αποβάλουν τα νεφρά, υπάρχει κίνδυνος υπονατριαιμίας, δηλαδή μιας δυνητικά επικίνδυνης πτώσης του νατρίου στο αίμα. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να εμφανιστούν θολή όραση, ζάλη, σύγχυση, ακόμη και σπασμοί.

Εάν διψάτε έντονα, ουρείτε πολύ και εμφανίζετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.