Μπορεί ο καρκίνος να είναι μεταδοτικός; Την απάντηση σε αυτή την ερώτηση έρχονται να δώσουν οι επιστήμονες στο πλαίσιο μιας νέας μελέτης. Πιο συγκεκριμένα, μία νέα γενετική μελέτη διαπίστωσε ότι αυτό μπορεί να συμβεί με τους όγκους μελανώματος στα γατόψαρα στο Κεμπέκ και στις βορειοανατολικές ΗΠΑ.
Η ανακάλυψη αυτή σηματοδοτεί την ανίχνευση του πρώτου μεταδοτικού τύπου καρκίνου στα ψάρια, ο οποίος αποτελεί παράλληλα έναν από τους πολύ λίγους μεταδοτικούς καρκίνους που έχουν βρεθεί ποτέ. Τα παραπάνω αναφέρει η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature την Τετάρτη 22 Ιουλίου. Η Julie Dragon, συν-επικεφαλής της νέας μελέτης, σημείωσε ότι μέχρι στιγμής έχουν εντοπιστεί μόνο άλλοι τρεις μεταδοτικοί καρκίνοι - σε «διαβόλους της Τασμανίας», σκύλους και οστρακοειδή.
«Αυτές οι καταστάσεις είναι απίστευτα σπάνιες στη φύση», είπε η ίδια. «Οπότε κάτι πρέπει να συμβαίνει για να έχουμε αυτό το αποτέλεσμα», πρόσθεσε.
Οι ψαράδες στη λίμνη Memphremagog, η οποία εκτείνεται στα σύνορα μεταξύ Κεμπέκ και Βερμόντ, ανέφεραν για πρώτη φορά ότι έπιασαν καφέ γατόψαρο με παράξενες μαύρες κηλίδες και εξογκώματα το 2012. Αποδείχθηκε ότι ήταν όγκοι μελανώματος-καρκίνου του δέρματος.
Τώρα, περίπου το ένα τρίτο των καφέ γατόψαρων που ζουν στη λίμνη έχουν αυτές τις κηλίδες. Δεν είναι σαφές πόσο άρρωστα είναι τα ψάρια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο καρκίνος εξαπλώνεται σε άλλα όργανα, όπως ο εγκέφαλος ή το συκώτι. Αλλά πολλά ψάρια με αλλοιώσεις φαίνονται σχετικά υγιή και παρά την ασθένεια καταφέρνουν να ζήσουν για ένα μεγάλο διάστημα.
Οι ντόπιοι ανησυχούν ότι όλο αυτό συνέβη μετά από μια τεράστια πλημμύρα που προκλήθηκε από την μετατροπική καταιγίδα Irene, κατά την οποία καρκινογόνες ουσίες ξεβράστηκαν στη λίμνη από τα νερά της πλημμύρας.
Οι δοκιμές για καρκινογόνες ουσίες δεν έχουν οδηγήσει σε οριστικά συμπεράσματα, αν και μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάιο διαπίστωσε υψηλότερες συγκεντρώσεις επτά μετάλλων, συμπεριλαμβανομένου του ψευδαργύρου και του καρκινογόνου αρσενικού, στο δέρμα των ψαριών με τους όγκους. Έτσι, το 2014, η Dragon, αναπληρώτρια καθηγήτρια μικροβιολογίας και μοριακής γενετικής στο Larner College of Medicine του Πανεπιστημίου του Βερμόντ, κλήθηκε από το Τμήμα Αλιείας και Άγριας Ζωής του Βερμόντ να εξετάσει την πιθανότητα να ευθύνεται κάποιος ιός.
Οι γενετικές εξετάσεις δεν έδειξαν κάποιον ιό. Η Dragon εξέτασε μία άλλη πιθανότητα — ότι τα γατόψαρα της λίμνης ήταν ενδογαμικά και είχαν μια μετάλλαξη που τα έκανε πιο ευάλωτα στον καρκίνο. Αποφάσισε να εξετάσει τη γενετική τόσο των υγιών όσο και των μολυσμένων ψαριών, μαζί με τους όγκους.
Οι δοκιμές έδειξαν ότι τα ψάρια δεν ήταν ενδογαμικά — είχαν αρκετή γενετική ποικιλομορφία. Αλλά η μεγαλύτερη έκπληξη; Ενώ τα περισσότερα καρκινικά κύτταρα μεταλλάσσονται από τα κύτταρα του ξενιστή και μοιάζουν με τον ξενιστή τους, «αυτά τα καρκινικά κύτταρα ήταν πιο παρόμοια μεταξύ τους παρά με το ψάρι, στο οποίο βρέθηκαν», διευκρίνισε η Dragon.
Η ίδια και η ομάδα της ήταν προβληματισμένοι. Άρχισαν να ρωτούν άλλους επιστήμονες να τους πουν την άποψή τους. Ο Sam Hart, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον και συν-συγγραφέας της νέας μελέτης, είχε εργαστεί προηγουμένως στον μεταδοτικό καρκίνο των οστρακοειδών. Υποστήριξε ότι κάτι παρόμοιο μολύνει το γατόψαρο.
Η Dragon είπε ότι οι όγκοι φαίνεται να αποβάλλουν εύκολα τα κύτταρα: «Πράγματι, διαλύονται όταν τους αγγίζεις». Επειδή επηρεάζουν μόνο ενήλικα ψάρια, μια θεωρία είναι ότι η ασθένεια μεταδίδεται κατά την ωοτοκία, όταν σχηματίζουν μεγάλες συστάδες και θα μπορούσαν να έρθουν σε επαφή το ένα με τα αγκάθια του άλλου, πίσω από τα θωρακικά τους πτερύγια. «Αυτά... κολυμπούν το ένα πάνω στο άλλο και πιστεύουμε ότι είναι πιθανό να τρυπούν το ένα το άλλο και τα κύτταρα να μπορούν να εισέλθουν σε άλλα ψάρια με αυτόν τον τρόπο», τόνισε η Dragon. Μέχρι στιγμής, οι ερευνητές δεν έχουν δείξει στην πραγματικότητα τη μετάδοση των όγκων από το ένα ψάρι στο άλλο, ακόμη και στο εργαστήριο, αν και ελπίζουν να το κάνουν αργότερα φέτος.
