Η διατροφή κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του παιδιού και ιδιαίτερα του εγκεφάλου του. Μεταξύ των θρεπτικών συστατικών που έχουν μελετηθεί περισσότερο είναι τα ω3 λιπαρά οξέα EPA και DHA, τα οποία περιέχονται κυρίως στα ψάρια, στα θαλασσινά και στα συμπληρώματα ιχθυελαίου.
Τι συμβαίνει, όμως, στον εγκέφαλο του παιδιού όταν η μητέρα παίρνει συμπληρώματα ω3 λιπαρών κατά την εγκυμοσύνη; Νέα μελέτη εξέτασε παιδιά στην ηλικία των 10 ετών και εντόπισε μικρές αλλά στατιστικά σημαντικές διαφορές σε δύο δείκτες του μεταβολισμού του εγκεφάλου.
Στην πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Translational Psychiatry, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μία τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή, για να εξετάσουν τις νευροβιολογικές επιδράσεις της λήψης συμπληρωμάτων μακράς αλύσου ω3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων από ιχθυέλαιο. Οι μητέρες λάμβαναν τα συμπληρώματα από την 24η εβδομάδα της εγκυμοσύνης έως μία εβδομάδα μετά τον τοκετό και οι ερευνητές εξέτασαν τον μεταβολισμό του εγκεφάλου των παιδιών τους στην ηλικία των 10 ετών.
Κατά την επανεξέταση στα 10 έτη, τα παιδιά υποβλήθηκαν σε αξιολόγηση των γνωστικών λειτουργιών και της ψυχικής τους υγείας. Συνολικά, 487 παιδιά υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία. Η δοκιμή έδειξε ότι η λήψη συμπληρωμάτων κατά την εγκυμοσύνη συνδέθηκε με μικρές αλλά στατιστικά σημαντικές μειώσεις της εγκεφαλικής αιματικής ροής και της κατανάλωσης οξυγόνου από τον εγκέφαλο των παιδιών. Όταν τα ευρήματα συγκρίθηκαν με δεδομένα ενηλίκων, φάνηκε ότι η πρόσληψη ω3 λιπαρών οξέων από τη μητέρα ενδέχεται να οδηγεί τον μεταβολισμό του εγκεφάλου των παιδιών προς ένα πιο ώριμο πρότυπο. Όμως, η μελέτη δεν απέδειξε ότι η ωρίμανση του εγκεφάλου επιταχύνθηκε ή ότι υπήρχε κάποιο κλινικό όφελος.
Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα
Έρευνες δεκαετιών έχουν δείξει ότι ο εγκέφαλος των παιδιών χρειάζεται σημαντικά περισσότερη ενέργεια από τον εγκέφαλο των ενηλίκων, ώστε να υποστηρίζει τον σχηματισμό και την αφαίρεση συνάψεων, καθώς και τη μυελίνωση.
Η αυξημένη δραστηριότητα του εγκεφάλου κατά την παιδική ηλικία χαρακτηρίζεται από υψηλότερη εγκεφαλική αιματική ροή. Νεότερες έρευνες έχουν δείξει ότι αυτή συνοδεύεται από αυξημένη κατανάλωση οξυγόνου και μεγαλύτερη παραγωγή γαλακτικού, μιας ουσίας που δημιουργείται κατά τον μεταβολισμό της γλυκόζης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον εγκέφαλο ως πηγή ενέργειας. Η παραγωγή αυτή γίνεται μέσω της αερόβιας γλυκόλυσης, μίας διαδικασίας κατά την οποία ο εγκέφαλος μεταβολίζει τη γλυκόζη χωρίς πλήρη οξείδωση, παρότι υπάρχει διαθέσιμο οξυγόνο
Δεδομένα από μελέτες που παρακολουθούν τα παιδιά από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους έχουν δείξει ότι η εγκεφαλική αιματική ροή και ο ρυθμός κατανάλωσης οξυγόνου από τον εγκέφαλο κορυφώνονται φυσιολογικά γύρω στην ηλικία των 7 ετών. Στη συνέχεια μειώνονται σταδιακά έως την ενήλικη ζωή, καθώς ο εγκέφαλος ωριμάζει. Η παραγωγή γαλακτικού στον εγκέφαλο είναι επίσης υψηλότερη στα παιδιά από ό,τι στους ενήλικες. Σε αυτό το συγκεκριμένο στάδιο ανάπτυξης, οι χαμηλότερες μεταβολικές τιμές μπορεί να αντανακλούν μία σταδιακή μετάβαση προς την πιο ώριμη κατάσταση του εγκεφάλου των ενηλίκων. Ωστόσο, δεν είναι από μόνες τους ωφέλιμες ούτε αποδεικνύουν καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου.
Η λήψη συμπληρωμάτων ιχθυελαίου κατά την εγκυμοσύνη μελετάται εδώ και πολλά χρόνια. Τα ιχθυέλαια είναι πλούσια σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και συγκεκριμένα σε εικοσιπενταενοϊκό οξύ (EPA) και δοκοσαεξαενοϊκό οξύ (DHA). Τα επίπεδα αυτών των λιπαρών οξέων στον οργανισμό της μητέρας, καθώς και η λήψη συμπληρωμάτων, έχουν συνδεθεί με ορισμένα θετικά αποτελέσματα στη νευρολογική ανάπτυξη των παιδιών.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Οι αναλύσεις έδειξαν ότι τα παιδιά των οποίων οι μητέρες έλαβαν συμπληρώματα ιχθυελαίου κατά την εγκυμοσύνη είχαν, στην ηλικία των 10 ετών, ελαφρώς αλλά σημαντικά χαμηλότερη συνολική εγκεφαλική αιματική ροή και χαμηλότερο ρυθμό κατανάλωσης οξυγόνου από τον εγκέφαλο, σε σύγκριση με τα παιδιά της ομάδας του εικονικού συμπληρώματος.
Τα στατιστικά μοντέλα έλαβαν υπόψη το φύλο και την ηλικία των παιδιών, τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, τα αρχικά επίπεδα EPA και DHA των μητέρων και τις μεταβλητές που αφορούσαν κάθε αποτέλεσμα.
Η λήψη συμπληρωμάτων ω3 κατά την εγκυμοσύνη συνδέθηκε με μικρή μείωση της εγκεφαλικής αιματικής ροής των παιδιών. Μικρή μείωση καταγράφηκε και στην ποσότητα οξυγόνου που κατανάλωνε ο εγκέφαλος.
Επιπλέον, οι ερευνητές δεν εντόπισαν στατιστικά σημαντικές σχέσεις ανάμεσα στην εγκεφαλική αιματική ροή, την κατανάλωση οξυγόνου ή τα επίπεδα γαλακτικού και στις γνωστικές ή ψυχιατρικές παραμέτρους που αξιολογήθηκαν.
Επομένως, οι επιδόσεις των παιδιών στα γνωστικά τεστ και οι βαθμολογίες τους στις αξιολογήσεις ψυχοπαθολογίας, οι οποίες περιλάμβαναν τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και τη διαταραχή αυτιστικού φάσματος, δεν παρουσίασαν κάποια ανιχνεύσιμη σχέση με τις μεταβολικές μετρήσεις. Ωστόσο, αυτό δεν αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει καμία σχέση, ενώ ορισμένες από τις αναλύσεις που αφορούσαν διαγνώσεις βασίστηκαν σε μικρό αριθμό περιστατικών.
Τέλος, η σύγκριση των ηλικιακών ομάδων σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή έδειξε ότι οι ενήλικες είχαν σαφώς χαμηλότερες τιμές εγκεφαλικής αιματικής ροής, κατανάλωσης οξυγόνου από τον εγκέφαλο και γαλακτικού από τα παιδιά ηλικίας 10 ετών.
Το εύρημα αυτό στηρίζει την ερμηνεία ότι τα παιδιά της ομάδας των συμπληρωμάτων είχαν ένα μεταβολικό πρότυπο που έμοιαζε περισσότερο με εκείνο των ενηλίκων. Εντούτοις, η συγκεκριμένη σύγκριση δεν επιβεβαίωσε την πορεία ανάπτυξης κάθε παιδιού ούτε απέδειξε ότι ο εγκέφαλός τους λειτουργούσε πιο αποδοτικά.
