Τα πουλιά που ζουν στις πόλεις δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Διεθνής ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι είδη όπως οι καλόγεροι, τα σπουργίτια και τα κοτσύφια απομακρύνονται νωρίτερα όταν τα πλησιάζουν γυναίκες, σε σύγκριση με τους άνδρες. Το εύρημα εξέπληξε τους επιστήμονες, οι οποίοι δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν τι ακριβώς αντιλαμβάνονται τα πουλιά και γιατί αντιδρούν διαφορετικά.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες, με άνδρες και γυναίκες παρόμοιου ύψους και με αντίστοιχο ντύσιμο να πλησιάζουν πουλιά, περπατώντας ευθεία προς το μέρος τους, σε πάρκα και άλλους χώρους πρασίνου.
Κατά μέσο όρο, οι άνδρες κατάφερναν να πλησιάσουν περίπου ένα μέτρο περισσότερο από τις γυναίκες προτού τα πουλιά πετάξουν μακριά. Για να μετρήσουν την αντίδρασή τους, οι ερευνητές κατέγραφαν πόσο κοντά είχε φτάσει κάθε άνθρωπος τη στιγμή που το πουλί απογειωνόταν. Η μέτρηση αυτή ονομάζεται «απόσταση έναρξης φυγής».
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο People and Nature, περιοδικό της Βρετανικής Οικολογικής Εταιρείας. Η ίδια διαφορά παρατηρήθηκε και στις πέντε χώρες (την Τσεχία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Πολωνία και την Ισπανία), καθώς και στα 37 είδη που εξετάστηκαν. Σε αυτά περιλαμβάνονταν τόσο οι καρακάξες, που τρομάζουν εύκολα, όσο και τα περιστέρια, που συνήθως επιτρέπουν στους ανθρώπους να τα πλησιάσουν αρκετά.
Γιατί τα πουλιά φοβούνται περισσότερο τις γυναίκες;
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα δείχνουν πως τα πουλιά των πόλεων μπορούν να ξεχωρίζουν τους άνδρες από τις γυναίκες. Δεν γνωρίζουν, όμως, ποια χαρακτηριστικά τούς επιτρέπουν να κάνουν αυτή τη διάκριση ούτε γιατί είναι πιο επιφυλακτικά όταν τα πλησιάζουν γυναίκες.
Ο Daniel Blumstein, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, ο οποίος συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι θεωρεί τα αποτελέσματα πειστικά, αν και δεν μπορεί ακόμη να τα εξηγήσει.
«Δεν έχω καμία αμφιβολία για τα αποτελέσματά μας, ότι δηλαδή τα πουλιά των πόλεων αντιδρούν διαφορετικά ανάλογα με το φύλο του ανθρώπου που τα πλησιάζει. Αυτή τη στιγμή, όμως, δεν μπορώ να εξηγήσω γιατί συμβαίνει αυτό. Χρησιμοποιήσαμε τις πιο σύγχρονες μεθόδους συγκριτικής ανάλυσης, οι οποίες έδειξαν ότι τα ευρήματά μας ήταν σταθερά σε διαφορετικές πόλεις και είδη. Απλώς δεν έχουμε ακόμη μια οριστική εξήγηση».
Η δρ Yanina Benedetti, από το Τσεχικό Πανεπιστήμιο Επιστημών Ζωής της Πράγας, η οποία επίσης συμμετείχε στην έρευνα, τόνισε ότι η ανακάλυψη ανέτρεψε όσα περίμενε για την αντίδραση των πουλιών στους ανθρώπους που τα παρατηρούν.
«Ως γυναίκα που κάνει έρευνα πεδίου, εξεπλάγην όταν διαπίστωσα ότι τα πουλιά αντιδρούσαν διαφορετικά σε εμάς. Η έρευνα αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα στις πόλεις βλέπουν τους ανθρώπους, κάτι που έχει προεκτάσεις τόσο για την αστική οικολογία όσο και για την ισότητα των φύλων στην επιστήμη. Σε πολλές μελέτες συμπεριφοράς θεωρείται δεδομένο ότι ο άνθρωπος που παρατηρεί τα ζώα δεν επηρεάζει τη συμπεριφορά τους με τα προσωπικά του χαρακτηριστικά. Αυτό, όμως, δεν ίσχυε για τα πουλιά των πόλεων που εξετάσαμε».
Τι αντιλαμβάνονται τα πουλιά όταν μας βλέπουν;
Οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει διάφορες πιθανές εξηγήσεις. Ενδέχεται τα πουλιά να αντιδρούν σε χημικά σήματα, όπως οι φερομόνες, σε διαφορές στη σωματική διάπλαση ή στον τρόπο που περπατούν οι άνδρες και οι γυναίκες. Προς το παρόν, ωστόσο, όλα αυτά παραμένουν υποθέσεις. Θα χρειαστούν επιπλέον πειράματα για να διαπιστωθεί τι πραγματικά συμβαίνει.
Ο δρ Federico Morelli, από το Πανεπιστήμιο του Τορίνο, ένας από τους συγγραφείς της δημοσίευσης, ανέφερε ότι η απουσία εξήγησης είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της ανακάλυψης.
«Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνάς μας», επισήμανε. «Εντοπίσαμε ένα φαινόμενο, αλλά πραγματικά δεν γνωρίζουμε γιατί συμβαίνει. Τα αποτελέσματά μας, πάντως, αναδεικνύουν την ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ικανότητα των πουλιών να αξιολογούν το περιβάλλον τους».
Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα πουλιά των πόλεων ενδέχεται να αντιλαμβάνονται χαρακτηριστικά των ανθρώπων που συνήθως περνούν απαρατήρητα από εμάς τους ίδιους. Αν οι ερευνητές καταφέρουν να τα εντοπίσουν, θα μπορέσουν να κατανοήσουν καλύτερα πώς τα άγρια ζώα αναγνωρίζουν πιθανές απειλές στους χώρους όπου συνυπάρχουν με ανθρώπους.
«Τα πουλιά των πόλεων σαφώς αντιδρούν σε λεπτές διαφορές που οι άνθρωποι δεν παρατηρούν εύκολα», είπε η δρ Benedetti. «Οι επόμενες μελέτες θα μπορούσαν να εξετάσουν ξεχωριστά παράγοντες όπως ο τρόπος κίνησης, οι οσμές ή τα σωματικά χαρακτηριστικά, αντί να τους εντάσσουν όλους στην κατηγορία του φύλου του παρατηρητή. Έτσι θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε τα συγκεκριμένα στοιχεία που αντιλαμβάνονται τα πουλιά».
Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να εξηγηθεί η συμπεριφορά τους
Παρότι η έρευνα περιλάμβανε 2.701 παρατηρήσεις, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα είναι ακόμη προκαταρκτικά. Θα χρειαστούν νέες μελέτες για να διαπιστωθεί αν τα πουλιά αντιδρούν σταθερά με τον ίδιο τρόπο στους άνδρες και στις γυναίκες, σε διαφορετικά περιβάλλοντα και σε άλλους πληθυσμούς πουλιών.
Προς το παρόν, η ανακάλυψη αφήνει ανοιχτό ένα ενδιαφέρον ενδεχόμενο: τα πουλιά που ζουν στις πόλεις μας ίσως διακρίνουν μικρές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων, χωρίς οι επιστήμονες να έχουν ακόμη καταλάβει ποιες είναι αυτές και πώς τις ερμηνεύουν.
