Οι ωοθήκες είναι από τα πρώτα όργανα του σώματος που εμφανίζουν σημάδια γήρανσης. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη δεν γνωρίζουμε ακριβώς γιατί συμβαίνει αυτό ούτε πώς θα μπορούσαμε να επιβραδύνουμε αυτή την αναπόφευκτη διαδικασία.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένη θεραπεία που να μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση των ωοθηκών.
Νέα έρευνα σε ανθρώπους και ποντίκια, όμως, εντόπισε μια παρέμβαση που ενδεχομένως θα μπορούσε να το πετύχει και η οποία είναι προσβάσιμη στη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων.
Σε πειράματα με θηλυκά ποντίκια, όσα ασκούνταν τακτικά σε διάδρομο για έναν μήνα είχαν περισσότερα ωοθυλάκια στις ωοθήκες τους σε σύγκριση με εκείνα που δεν ασκούνταν.
Παρουσίασαν επίσης μικρότερη απώλεια αρχέγονων ωοθυλακίων, τα οποία περιέχουν ανενεργά ωάρια που δεν μπορούν να αναπληρωθούν. Τα ωοθυλάκια αυτά αποτελούν το απόθεμα ανώριμων ωοκυττάρων των ωοθηκών.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι υπάρχει ένα φάρμακο που φαίνεται να μπορεί να αναπαράγει αυτά τα οφέλη για την αναπαραγωγική λειτουργία, ακόμη και χωρίς άσκηση.
Η έρευνα, με επικεφαλής επιστήμονες από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο Guangzhou στην Κίνα, δημοσιεύτηκε στο Nature Aging.
Το φάρμακο που παρέτεινε την αναπαραγωγική ζωή των ποντικιών
Όταν οι ερευνητές χορήγησαν στα ποντίκια με ένεση ένα πειραματικό φάρμακο που ονομάζεται AdipoRon, η αναπαραγωγική τους ζωή παρατάθηκε και κατάφεραν να αποκτήσουν απογόνους σε μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με τα ποντίκια που δεν έλαβαν θεραπεία.
Με τις ενέσεις αυτές, τόσο ο συνολικός αριθμός των ωοθυλακίων στις ωοθήκες όσο και τα επίπεδα της αντιμυλλέριου ορμόνης (AMH) ήταν σημαντικά υψηλότερα.
Τα περισσότερα ποντίκια που δεν έλαβαν θεραπεία σταμάτησαν να αναπαράγονται περίπου στους 12 μήνες.
Αντίθετα, τα ποντίκια που έλαβαν AdipoRon συνέχισαν να αποκτούν απογόνους έως και την ηλικία των 15 μηνών.
«Επιβεβαιώνοντας την προστατευτική επίδραση της σωματικής δραστηριότητας στη γήρανση των ωοθηκών, η μελέτη αυτή ενισχύει την ευρύτερη αντίληψη ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να καθυστερεί τη διαδικασία της γήρανσης σε πολλά όργανα», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης, με επικεφαλής τους ερευνητές βιοϊατρικής Biao Li, Nana Zheng και Tong Luo.
Σύμφωνα με τον βιοχημικό Philipp Scherer, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, η συγκεκριμένη έρευνα «είναι μια πολύ καλά σχεδιασμένη και ιδιαίτερα συναρπαστική προσθήκη στο συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο».
Η άσκηση ως εργαλείο επιβράδυνσης της γήρανσης
Σήμερα υπάρχουν πολλές μελέτες που δείχνουν ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια ζωής και να καθυστερήσει τη γήρανση σε διάφορα όργανα, όπως ο εγκέφαλος και η καρδιά.
Ωστόσο, οι επιδράσεις της άσκησης στην υγεία των ωοθηκών δεν έχουν μελετηθεί στον ίδιο βαθμό.
Τα νέα αυτά πειράματα σε ποντίκια δείχνουν ότι η σωματική δραστηριότητα θα μπορούσε πράγματι να αποτελεί έναν τρόπο επιβράδυνσης της γήρανσης των ωοθηκών. Παράλληλα, η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο συμβαίνει αυτό αποκάλυψε έναν πιθανό νέο στόχο για φαρμακευτική παρέμβαση.
«Παρότι τα πειράματά μας σε ζώα υποστηρίζουν ότι υπάρχει αιτιώδης σχέση, ενδέχεται να μην αναπαράγουν πλήρως τη διαδικασία γήρανσης των ωοθηκών στους ανθρώπους. Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε με βεβαιότητα ότι η σωματική δραστηριότητα προλαμβάνει την εμμηνόπαυση», προειδοποίησαν ορισμένα μέλη της ερευνητικής ομάδας σε ενημερωτικό σημείωμα για τη μελέτη.
Όμως, όσα προέκυψαν από τα πειράματα αυτά αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση, ιδιαίτερα επειδή οι συγγραφείς της μελέτης εντόπισαν παρόμοια στοιχεία και στους ανθρώπους.
Σε δύο μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες, μία από το Ηνωμένο Βασίλειο και μία από τις ΗΠΑ, οι γυναίκες πριν από την εμμηνόπαυση ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας σε σύγκριση με τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Στη μελέτη από το Ηνωμένο Βασίλειο, τα υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας συνδέθηκαν επίσης με εμμηνόπαυση σε μεγαλύτερη ηλικία στις γυναίκες που είχαν ήδη περάσει στην εμμηνόπαυση.
Υπήρχε όμως ακόμη ένας κοινός παράγοντας ανάμεσα στα ευρήματα από τους ανθρώπους και εκείνα από τα ποντίκια.
Τα ποντίκια που ασκούνταν στον διάδρομο παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα μιας πρωτεϊνικής ορμόνης που ονομάζεται αδιπονεκτίνη στις ωοθήκες τους.
Το συγκεκριμένο πεπτίδιο συνδέεται στενά με την ανάπτυξη των ωοθυλακίων και το ωοθηκικό απόθεμα.
Όταν στα θηλυκά ποντίκια χορηγήθηκε AdipoRon, ένα φάρμακο που ενεργοποιεί τους υποδοχείς της αδιπονεκτίνης, η αναπαραγωγική τους ζωή παρατάθηκε.
Όταν, όμως, οι ερευνητές μείωσαν την παραγωγή αδιπονεκτίνης στις ωοθήκες των ποντικιών, η προστατευτική δράση της άσκησης απέναντι στην απώλεια των αρχέγονων ωοθυλακίων μειώθηκε κατά 76%.
Όταν οι ερευνητές εξέτασαν τα δεδομένα στους ανθρώπους, εντόπισαν μια αντίστοιχη σύνδεση στον μηχανισμό που εμπλέκεται.
«Σε αυτή τη μελέτη, παρουσιάσαμε ισχυρά στοιχεία ότι η αδιπονεκτίνη αποτελεί έναν βασικό, αν και όχι τον μοναδικό, μεσολαβητή των ευεργετικών επιδράσεων της σωματικής δραστηριότητας», κατέληξε η ερευνητική ομάδα.
«Τόσο η σωματική δραστηριότητα όσο και η αδιπονεκτίνη μπορεί να αποτελέσουν πολλά υποσχόμενους στόχους για την καθυστέρηση της γήρανσης των ωοθηκών, με σημαντικές προεκτάσεις τόσο για την αναπαραγωγική υγεία όσο και για τη μακροζωία».
Πρώτα, όμως, χρειάζονται μελέτες μεγαλύτερης διάρκειας και τυχαιοποιημένες δοκιμές, ώστε να αξιολογηθούν στην πράξη τόσο οι παρεμβάσεις που βασίζονται στην άσκηση όσο και το AdipoRon.
Το AdipoRon βρίσκεται ακόμη σε προκλινικό στάδιο και απαιτούνται περισσότερα δεδομένα προτού μπορέσει να περάσει σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.
Εντούτοις, δεδομένου ότι η αδιπονεκτίνη δεν εντοπίζεται μόνο στις ωοθήκες, υπάρχουν ενδείξεις ότι το συγκεκριμένο φάρμακο θα μπορούσε να έχει ευρύτερες εφαρμογές που σχετίζονται με τη μακροζωία.
«Οι μηχανισμοί που ρυθμίζουν τη γήρανση των ωοθηκών και τη γυναικεία υπογονιμότητα δεν είναι ακόμη καλά κατανοητοί», ανέφερε ο βιοχημικός Philipp Scherer σε ενημερωτικό σημείωμα για το Nature Aging.
«Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα, καθώς περισσότερες γυναίκες αναβάλλουν την τεκνοποίηση μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 30, γεγονός που καθιστά ολοένα και πιο σημαντικές τις παρεμβάσεις που μπορούν να διατηρήσουν τη λειτουργία των ωοθηκών».
