Οι γυναίκες που ζουν σε ένα χωριό της Σαρδηνίας ονόματι Μπολοτάνα, χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη μακροζωία, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα ευρήματα, οι γυναίκες που οποίες φτάνουν τα 70 έχουν σχεδόν 4 φορές περισσότερες πιθανότητες να ζήσουν μέχρι τα 100 σε σύγκριση με τις γυναίκες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η συγκεκριμένη κοινότητα θα μπορούσε να αποτελεί μια νέα «μπλε ζώνη», δηλαδή μια περιοχή όπου οι άνθρωποι ζουν ασυνήθιστα πολλά χρόνια.
Η μελέτη εξέτασε δημογραφικά αρχεία από το χωριό των περίπου 2.300 κατοίκων και διαπίστωσε ιδιαίτερα ευνοϊκά ποσοστά επιβίωσης στις μεγαλύτερες ηλικίες, κυρίως μεταξύ των γυναικών. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το 13,8% των γυναικών στη Μπολοτάνα που φτάνουν τα 70 θα ζήσουν μέχρι τα 100, έναντι περίπου 3,5% των γυναικών στην Ιταλία και 3,6% των γυναικών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Αυτό που κάνει τη Μπολοτάνα ξεχωριστή είναι ότι διαθέτει ένα εξαιρετικό ιστορικό αρχείο, το οποίο μας επιτρέπει να επιβεβαιώσουμε με βεβαιότητα τις ηλικίες γέννησης και θανάτου. Τα δημοτικά και βαπτιστικά αρχεία εκτείνονται σε βάθος αιώνων και μας επέτρεψαν να επαληθεύσουμε ανεξάρτητα τις ηλικίες», εξήγησε ο ερευνητής Jay Olshansky, ομότιμος καθηγητής επιδημιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Ιλινόις στο Σικάγο
Εξαιρετική μακροζωία και αξιόπιστα αρχεία
Η έννοια των μπλε ζωνών προέκυψε από μελέτες σε κοινότητες όπου οι κάτοικοι ζουν συστηματικά περισσότερο από τους ανθρώπους στις γύρω περιοχές. Άλλες μπλε ζώνες που έχουν εντοπιστεί και επιβεβαιωθεί από ερευνητές είναι η Οκινάουα στην Ιαπωνία και η χερσόνησος Νικόγια στην Κόστα Ρίκα.
Για να διαπιστώσουν αν η Μπολοτάνα πληροί αυτά τα κριτήρια, οι ερευνητές εξέτασαν δύο βασικούς δείκτες: το προσδόκιμο ζωής στα 70 και την πιθανότητα ένα άτομο που φτάνει τα 70 να ζήσει μέχρι τα 100. Η Μπολοτάνα τράβηξε αρχικά το ενδιαφέρον λόγω του ασυνήθιστα μεγάλου αριθμού αιωνόβιων κατοίκων της. Το 2024, στο χωριό ζούσαν έξι άνθρωποι ηλικίας 100 ετών και άνω, μια συχνότητα περίπου 11 φορές υψηλότερη από εκείνη στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών.
Στη συνέχεια, η ομάδα προχώρησε σε πιο λεπτομερή ανάλυση, χρησιμοποιώντας ληξιαρχικά και εκκλησιαστικά αρχεία για να ανασυνθέσει την πορεία ζωής των κατοίκων σε βάθος μεγαλύτερο του ενός αιώνα. Για να επιβεβαιώσουν τις ηλικίες, οι ερευνητές διασταύρωσαν αρχεία γεννήσεων, θανάτων και βαπτίσεων, ώστε να διασφαλίσουν ότι οι ηλικίες των αιωνόβιων ήταν ακριβείς.
«Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την ηλικία κάθε ανθρώπου που έχει ξεπεράσει τα 100. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία», ανέφερε ο Olshansky.
Η μελέτη κατέγραψε 38 αιωνόβιους μεταξύ 3.060 ανθρώπων που γεννήθηκαν στη Μπολοτάνα από το 1900 έως το 1925.
Ένα διαφορετικό πρότυπο μακροζωίας στη Σαρδηνία
Η Σαρδηνία είναι ήδη γνωστή στους ερευνητές που μελετούν τη γήρανση. Η πρώτη μπλε ζώνη του νησιού, η οποία εντοπίστηκε πριν από περισσότερα από 20 χρόνια, είναι γνωστή για την ασυνήθιστα μεγάλη μακροζωία των ανδρών. Στη Μπολοτάνα, όμως, εκείνες που ξεχώρισαν ήταν οι γυναίκες. Οι γυναίκες που έφταναν τα 70 εκτιμήθηκε ότι είχαν μπροστά τους σχεδόν 21 επιπλέον χρόνια ζωής. Στις διεθνείς συγκρίσεις για τη μακροζωία, οι γυναίκες της Μπολοτάνα βρέθηκαν στη 2η θέση μετά το Χονγκ Κονγκ, τόσο ως προς το προσδόκιμο ζωής στα 70 όσο και ως προς την πιθανότητα να φτάσουν τα 100.
«Οι γυναίκες σχεδόν πάντα ζουν περισσότερο από τους άνδρες σε όλο τον κόσμο, αλλά στη Σαρδηνία αυτό δεν ίσχυε. Είναι ένα από τα στοιχεία που την έκαναν τόσο ασυνήθιστη. Πιστεύουμε ότι πρόκειται για τον γυναικείο πληθυσμό με τη μεγαλύτερη μακροζωία στον κόσμο ή τουλάχιστον έναν από τους μακροβιότερους», επισήμανε ο Olshansky.
Τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς ορισμένοι επικριτές υποστήριξαν πρόσφατα ότι οι αναφορές για εξαιρετικά μεγάλη μακροζωία οφείλονται σε ανακριβή αρχεία. Τα εκτενή δημοτικά και εκκλησιαστικά αρχεία της Μπολοτάνα επέτρεψαν στους ερευνητές να επαληθεύσουν τις ηλικίες μέσα από πολλές ανεξάρτητες πηγές.
Διατροφή, σωματική δραστηριότητα και κοινωνικοί δεσμοί
Παρότι η μελέτη επιβεβαιώνει ότι κάτι ασυνήθιστο συμβαίνει στη Μπολοτάνα, δεν εξηγεί το γιατί. Ωστόσο, το χωριό προσφέρει αρκετά στοιχεία που αξίζει να διερευνηθούν περαιτέρω. Οι κάτοικοι ζουν σε μια κοινότητα όπου οι μετακινήσεις με τα πόδια αποτελούν μέρος της καθημερινότητας, με απότομους δρόμους και ανηφόρες. Τα περισσότερα τρόφιμα παράγονται τοπικά, μεταξύ αυτών και το ελαιόλαδο, το οποίο είναι πλούσιο σε ωφέλιμα λιπαρά. Οι οικογένειες συχνά μένουν κοντά η μία στην άλλη, ενώ η κοινωνική απομόνωση φαίνεται να είναι σπάνια.
«Πρόκειται για μια δεμένη κοινότητα, όπου οι άνθρωποι φροντίζουν ο ένας τον άλλον», τόνισε ο Olshansky. «Οι περισσότερες μετακινήσεις γίνονται με τα πόδια και όχι με το αυτοκίνητο».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πιθανότατα συμβάλλει ένας συνδυασμός παραγόντων, όπως η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η οικογενειακή υποστήριξη, οι κοινωνικές σχέσεις και τα γονίδια.
Για τον Olshansky, πάντως, η σημασία των ευρημάτων δεν περιορίζεται σε ένα χωριό της Σαρδηνίας.
«Αν μπορέσουμε να εντοπίσουμε τα χαρακτηριστικά που κρύβονται πίσω από αυτή τη μακροζωία και να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να τα υιοθετήσουν, ο υπόλοιπος κόσμος μπορεί να ωφεληθεί κατανοώντας τις αξίες που εφαρμόζονται στην πράξη σε αυτές τις κοινότητες».
