Αν είστε γυναίκα στην εμμηνόπαυση, πιθανότατα έχετε νιώσει τη λεγόμενη «ομίχλη εγκεφάλου». Φίλοι, συγγενείς, ακόμη και επαγγελματίες υγείας μπορεί να αποδίδουν αυτές τις δυσκολίες στην ηλικία, θεωρώντας τες αναπόφευκτες. Οι επιστήμονες, ωστόσο, διαπιστώνουν ότι δεν πρόκειται απλώς για μια συνέπεια της γήρανσης.
Σύμφωνα με τη Rhonda Voskuhl, καθηγήτρια Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (UCLA), τόσο ο εγκέφαλος όσο και το υπόλοιπο γυναικείο σώμα διαθέτουν πολλούς υποδοχείς οιστρογόνων. Οι ορμόνες αυτές έχουν ευεργετική δράση στο δέρμα, στα οστά, στην καρδιά και στον εγκέφαλο. Όταν, όμως, τα επίπεδά τους πέφτουν απότομα, συνήθως λίγο μετά τα 50, ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου μειώνονται σε όγκο, όπως ανέφερε. Την περίοδο αυτή εμφανίζεται συχνά η λεγόμενη «νοητική θολούρα», την οποία η ίδια περιέγραψε ως δυσκολίες σε επιμέρους γνωστικές λειτουργίες.
«Μπορεί να επηρεάζονται η μνήμη εργασίας, η λεκτική μνήμη, η ταχύτητα με την οποία επεξεργάζεστε τις πληροφορίες και η ικανότητά σας να διατηρείτε τον ειρμό της σκέψης σας», εξήγησε η ίδια στο Eating Well.
Όπως πρόσθεσε η ειδικός, η απώλεια της επίδρασης των οιστρογόνων στον εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση. «Τα κύτταρα στην περιοχή που σχετίζεται με τη μνήμη δεν δέχονται πλέον την υποστηρικτική δράση των οιστρογόνων. Έτσι, με τη σειρά τους, δεν μπορούν να υποστηρίξουν τα νευρικά κύτταρα που δημιουργούν συνδέσεις», ανέφερε.
Ορισμένες γυναίκες λαμβάνουν οιστρογόνα για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις, εφόσον το έχει συστήσει ο γιατρός τους. Ωστόσο, ο τύπος οιστρογόνων που χορηγείται για τις εξάψεις είναι απίθανο να βοηθήσει στη νοητική θολούρα. Αυτό συμβαίνει επειδή η θερμοκρασία του σώματος ρυθμίζεται από τον υποθάλαμο, ενώ οι γνωστικές λειτουργίες συνδέονται με άλλες περιοχές, όπως ο ιππόκαμπος και ο μετωπιαίος φλοιός. Κατά την ίδια, η δράση σε αυτές τις διαφορετικές περιοχές απαιτεί διαφορετικούς τύπους οιστρογόνων.
«Το πρόβλημα είναι ότι εξακολουθούμε να μιλάμε για την οιστραδιόλη που χρησιμοποιούσαμε πριν από 30 χρόνια», δήλωσε. «Χρειαζόμαστε οιστρογόνα που να δρουν ειδικά στον εγκέφαλο, να είναι καλά ανεκτά και να έχουν λιγότερες ανεπιθύμητες επιδράσεις στην πήξη του αίματος, στον μαστό και σε άλλους ιστούς».
Η καθηγήτρια και η ομάδα της μελετούν το ζήτημα και εργάζονται για την ανάπτυξη ασφαλών θεραπειών με οιστρογόνα για την υγεία του εγκεφάλου. Ενδέχεται, όμως, να περάσουν χρόνια μέχρι να εγκριθούν από τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και να γίνουν ευρέως διαθέσιμες. Η ίδια σημείωσε ότι, ακόμη κι αν δεν λαμβάνετε ή δεν μπορείτε να λάβετε οιστρογόνα, οι εξάψεις κάποια στιγμή υποχωρούν από μόνες τους. Η ομίχλη εγκεφάλου, ωστόσο, παραμένει.
Τι μπορούν να κάνουν οι γυναίκες που δεν έχουν τη δυνατότητα να λάβουν οιστρογόνα
«Πιστεύω ότι το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να ασκείστε», τόνισε. Όπως είπε, η άσκηση ωφελεί και τις τρεις βασικές μορφές άνοιας που συνοδεύονται από έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών: τη νόσο Αλτσχάιμερ, την αγγειακή άνοια και τη μικτή άνοια, στην οποία συνυπάρχουν οι δύο προηγούμενες. Επισήμανε επίσης ότι τα δύο τρίτα των περιστατικών Αλτσχάιμερ αφορούν γυναίκες.
«Και στις τρεις αυτές μορφές άνοιας, η άσκηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή μπορεί να βελτιώσει την υγεία του καρδιαγγειακού σας συστήματος», πρόσθεσε.
Στα καρδιαγγειακά οφέλη της άσκησης περιλαμβάνεται ο χαμηλότερος κίνδυνος αθηροσκλήρωσης, η οποία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιοπάθεια και εγκεφαλικό επεισόδιο. Με απλά λόγια, όταν τα αιμοφόρα αγγεία δεν είναι φραγμένα, το αίμα φτάνει πιο εύκολα στον εγκέφαλο.
«Η άσκηση έχει, όμως, και μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα άμεση επίδραση: ο εγκέφαλος και οι μύες παράγουν μια ουσία, τον εγκεφαλικό νευροτροφικό παράγοντα, η οποία προστατεύει τον εγκέφαλο. Επομένως, η σωματική άσκηση βοηθά τόσο έμμεσα, μειώνοντας τα καρδιαγγειακά προβλήματα, όσο και άμεσα, μέσω αυτής της ουσίας. Πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα δράση, που δείχνει γιατί χρειαζόμαστε την άσκηση», υπογράμμισε η νευρολόγος.
Ο εγκεφαλικός νευροτροφικός παράγοντας είναι μια πρωτεΐνη απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και τις γνωστικές ικανότητες. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η αύξησή του με την άσκηση μπορεί να βελτιώνει τη λειτουργία του μετωπιαίου φλοιού.
Η Voskuhl διευκρίνισε ότι συστήνει αερόβια άσκηση που ανεβάζει τους καρδιακούς παλμούς, όπως ποδηλασία, γρήγορο περπάτημα, τζόκινγκ και κολύμβηση, σε συνδυασμό με ασκήσεις ενδυνάμωσης.
«Τρεις φορές την εβδομάδα, αφιερώστε 30 λεπτά σε αερόβια άσκηση, ώστε να αυξάνονται οι παλμοί σας», συνέστησε. «Προσθέστε άλλα 30 λεπτά με βάρη, που ωφελούν και τα οστά».
Η ίδια, όμως, δεν περιορίστηκε στη σωματική άσκηση. Πρότεινε να εξασκείτε και το μυαλό σας, επισημαίνοντας ότι δεν αρκεί να επιλέξετε οποιοδήποτε παιχνίδι νοητικής εξάσκησης. Προτιμήστε δραστηριότητες που απαιτούν να χρησιμοποιείτε τη λεκτική σας μνήμη, να επεξεργάζεστε γρήγορα πληροφορίες και να συγκεντρώνεστε. Προσπαθήστε επίσης να μαθαίνετε καινούργια πράγματα, καθώς έτσι δίνετε στον εγκέφαλό σας νέα ερεθίσματα.
Σημαντικό ρόλο παίζει, βεβαίως, και η διατροφή. Η Voskuhl συνέστησε μια μεσογειακή διατροφή με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά. Η διατροφή MIND, που συνδυάζει τη μεσογειακή διατροφή με τη διατροφή DASH για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, έχει φανεί ότι ωφελεί την υγεία του εγκεφάλου. Συμβάλλει στον περιορισμό της φλεγμονής και προσφέρει αντιοξειδωτικά, φυτικές ίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται ο εγκέφαλος και τα αιμοφόρα αγγεία. Παράλληλα, αυτά τα διατροφικά πρότυπα περιλαμβάνουν λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και νάτριο, η αυξημένη πρόσληψη των οποίων συνδέεται με χειρότερη υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου.
Η Voskuhl ενθάρρυνε τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση να μην παραιτούνται από την προσπάθεια να φροντίσουν την υγεία τους. Συνέστησε να ασκούνται, να τρέφονται σωστά, να δοκιμάζουν καινούργια πράγματα και να διατηρούν την επαφή με φίλους και συγγενείς. Αν όλες αυτές οι αλλαγές σάς φαίνονται δύσκολες, ξεκινήστε σταδιακά. Μπορείτε να βάλετε στο πρόγραμμά σας μία αερόβια δραστηριότητα την εβδομάδα, όπως έναν περίπατο με σύντομα διαστήματα τζόκινγκ ή μια βόλτα με το ποδήλατο στη γειτονιά σας. Μια ακόμη επιλογή είναι να εγγραφείτε σε κάποιο μάθημα σε ένα κέντρο της περιοχής σας, για να κρατάτε το μυαλό σας δραστήριο, ή να δοκιμάζετε κάθε εβδομάδα μια νέα συνταγή μεσογειακής διατροφής.
