Η ιδέα και μόνο να αφήσετε το παγωμένο νερό να πέσει πάνω στο γυμνό σώμα σας μπορεί να σας φαίνεται σκέτος μαζοχισμός. Ωστόσο, πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ίσως αξίζει να το τολμήσετε. Η ψυχολόγος Lena Glaser εξέτασε τις επιδράσεις του κρύου ντους μέσα από μια σειρά πειραμάτων. Η έρευνα εντασσόταν σε μια ευρύτερη μελέτη για τους ψυχολογικούς παράγοντες που επηρεάζουν τους ανθρώπους όταν καλούνται να αλλάξουν συνήθειες.
Αναλύοντας συνδυαστικά τα δεδομένα από τρεις τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές με συνολικά 719 συμμετέχοντες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι έκαναν τακτικά κρύο ντους ανέφεραν 31% λιγότερες ημέρες απουσίας από τη δουλειά λόγω ασθένειας, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν αυτή τη συνήθεια.
Παράλληλα, όσοι έκαναν κρύο ντους ανέφεραν ότι ήταν άρρωστοι 26% λιγότερες ημέρες σε σχέση με εκείνους που έκαναν κυρίως ζεστό ντους.
Στα ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν κατά τη διάρκεια του πειράματος, οι συμμετέχοντες που έκαναν κρύο ντους δήλωσαν επίσης ότι αισθάνονταν ελαφρώς καλύτερα ψυχολογικά. Ανέφεραν και κάποια βελτίωση στη σωματική τους ευεξία, χωρίς όμως η διαφορά αυτή να είναι στατιστικά σημαντική.
Σύμφωνα με την Glaser, αρκετοί συμμετέχοντες εγκατέλειψαν το πείραμα μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες, αλλά στη συνέχεια οι αποχωρήσεις περιορίστηκαν. Μεταξύ όσων τήρησαν το πρόγραμμα τουλάχιστον κατά 70%, το ποσοστό εκείνων που δήλωναν κάθε εβδομάδα ότι έκαναν κρύο ντους κυμαινόταν κατά μέσο όρο από 77,3% έως 90%, ανάλογα με τη δοκιμή.
«Αυτό δείχνει ότι σταδιακά το συνηθίζουν», ανέφερε η Glaser.
Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές
Τα βασικά ευρήματα συμφωνούν με εκείνα μιας μελέτης του 2016, η οποία είχε επίσης διαπιστώσει ότι όσοι έκαναν κρύο ντους απουσίαζαν από την εργασία τους λόγω ασθένειας κατά 29% λιγότερο. Στη συγκεκριμένη μελέτη, όμως, δεν είχαν μειωθεί οι ημέρες κατά τις οποίες οι συμμετέχοντες αισθάνονταν άρρωστοι.
«Η συνδυαστική ανάλυση των δεδομένων μας δείχνει σαφή μείωση τόσο στις ημέρες ασθένειας όσο και στις απουσίες από την εργασία λόγω ασθένειας. Αυτό υποδηλώνει ότι το κρύο ντους έχει ουσιαστική επίδραση, η οποία μεταφράζεται άμεσα σε λιγότερες απουσίες και μικρότερες απώλειες παραγωγικότητας», έγραψαν η Glaser και οι συνεργάτες της στην προδημοσίευση της εργασίας τους, η οποία έχει υποβληθεί στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Health Psychology.
Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι τα πιθανά οφέλη του κρύου ντους δεν περιορίζονται στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού και τηννπρόληψη των ασθενειών, αλλά μπορεί να βοηθούν τους ανθρώπους να αισθάνονται καλύτερα συνολικά.
«Η βελτίωση της ευεξίας που παρατηρήσαμε αντικρούει τη συνηθισμένη αρχική ανησυχία ότι οι συμμετέχοντες θα αισθάνονταν χειρότερα ή θα δυσφορούσαν αν άρχιζαν να κάνουν κρύο ντους», έγραψαν.
«Τα ευρήματά μας για τη βελτίωση της ευεξίας δείχνουν ότι το κρύο ντους θα μπορούσε να αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο βελτίωσης της ψυχικής και σωματικής υγείας. Έτσι, θα μπορούσε ενδεχομένως να περιορίζει και τους παράγοντες κινδύνου που οδηγούν σε απουσίες λόγω ασθένειας».
Πρέπει, όμως, να επισημανθεί ότι η εργασία δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομότιμους και ότι τα αποτελέσματα βασίζονται στις απαντήσεις που έδωσαν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια του πειράματος. Επιπλέον, στην ανάλυση οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες ανάλογα με το πόσο συχνά έκαναν πράγματι κρύο ντους και όχι με τυχαία κατανομή.
Αν μελλοντικές μελέτες επιβεβαιώσουν τα ευρήματα και καταλήξουν σε αντίστοιχα αποτελέσματα, το κρύο ντους θα μπορούσε, σύμφωνα με τους ερευνητές, να ενταχθεί σε προγράμματα προαγωγής της υγείας στους χώρους εργασίας ως μια απλή και οικονομική πρακτική που θα βοηθούσε παράλληλα στη μείωση των απουσιών.
Η συγκεκριμένη μελέτη δεν εξέτασε, πάντως, τους βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν πώς το κρύο ντους ωφελεί την υγεία.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 είχε διαπιστώσει ότι όσοι έκαναν κρύο ντους εμφάνιζαν αυξημένες ενδείξεις ενεργοποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό υποδηλώνει ότι η επαναλαμβανόμενη έκθεση στο κρύο νερό ενδέχεται να ωφελεί την άμυνα του οργανισμού. Παρόμοιες επιδράσεις έχουν παρατηρηθεί και σε μελέτες που εξέτασαν την εμβύθιση σε κρύο νερό.
Αν ισχύει αυτή η υπόθεση, οι επιδράσεις στο ανοσοποιητικό θα μπορούσαν να εξηγούν γιατί οι άνθρωποι αρρωσταίνουν λιγότερες ημέρες και, κατά συνέπεια, απουσιάζουν λιγότερο από τη δουλειά. Χρειάζεται, όμως, περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί.
Αν θέλετε να δοκιμάσετε το κρύο ντους, η Glaser προτείνει να ξεκινήσετε σταδιακά, χαμηλώνοντας λίγο λίγο τη θερμοκρασία του νερού και δοκιμάζοντας τι σας ταιριάζει, ώστε να αισθάνεστε άνετα.
«Το νερό δεν χρειάζεται να είναι το ίδιο κρύο κάθε μέρα. Είναι σημαντικό να ακούτε το σώμα σας και να δίνετε προσοχή στο πώς αισθάνεστε. Κάποιες φορές, όμως, αξίζει να πιέζετε λίγο τον εαυτό σας», κατέληξε η ίδια.
