Ο ύπνος για λιγότερες από 5 ώρες κάθε βράδυ συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης δεκάδων ασθενειών, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 100.000 ενήλικες, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για περίπου 9 χρόνια. Η ανάλυση, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Medicine, έδειξε επίσης ότι όσοι περνούσαν περισσότερο χρόνο στο στάδιο REM και στον βαθύ ύπνο είχαν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών σοβαρών παθήσεων. Τα ευρήματα δείχνουν ότι τόσο η διάρκεια όσο και τα διαφορετικά στάδια του ύπνου ενδέχεται να επηρεάζουν την υγεία μακροπρόθεσμα.

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 95.559 συμμετέχοντες της βρετανικής βάσης δεδομένων UK Biobank, οι οποίοι φορούσαν ειδικές συσκευές καταγραφής της κίνησης στον καρπό τους, συνεχώς για 7 ημέρες και νύχτες. Με τη βοήθεια ενός αλγορίθμου βαθιάς μάθησης, υπολόγισαν τη συνολική διάρκεια του ύπνου, τον χρόνο που περνούσαν οι συμμετέχοντες στα στάδια REM, βαθύ και ελαφρύ ύπνο, πόση ώρα έμεναν ξύπνιοι κατά τη διάρκεια της νύχτας αφού είχαν αποκοιμηθεί, καθώς και πόσο άλλαζαν οι συνήθειες του ύπνου τους από βράδυ σε βράδυ.

Ο περισσότερος ύπνος REM συνδέθηκε με μικρότερο κίνδυνο ασθενειών

Η μεγαλύτερη διάρκεια του ύπνου REM συνδέθηκε με χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης 83 ασθενειών. Συγκεκριμένα, κάθε επιπλέον 47,6 λεπτά ύπνου REM συνδέθηκαν με 26% χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας, 46% χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης άνοιας και 80% χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης.

Αντίστοιχα, ο περισσότερος βαθύς ύπνος συνδέθηκε με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης 7 παθήσεων, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης τύπου 2 και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή. Αντίθετα, οι μεγάλες διακυμάνσεις στον ύπνο από τη μία νύχτα στην άλλη, αλλά και τα συχνότερα ή μεγαλύτερης διάρκειας διαστήματα που οι συμμετέχοντες έμεναν ξύπνιοι αφού είχαν αποκοιμηθεί, συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών παθήσεων, όπως οι αγχώδεις διαταραχές και οι διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών.

Πάντως, η μελέτη δεν απέδειξε ότι αυτές οι συνήθειες ύπνου προκαλούν ή προλαμβάνουν άμεσα τις ασθένειες. Καθώς πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, είναι πιθανό οι συσχετίσεις που διαπιστώθηκαν να επηρεάζονται και από άλλους παράγοντες, όπως η κατάσταση της υγείας, οι καθημερινές συνήθειες ή βιολογικοί παράγοντες.

Οι 6 έως 8 ώρες ύπνου συνδέθηκαν με τον μικρότερο κίνδυνο

Η σχέση ανάμεσα στη συνολική διάρκεια του ύπνου και τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών ασθενειών δεν ήταν γραμμική. Για τις περισσότερες παθήσεις στις οποίες παρατηρήθηκε αυτή η σχέση, ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος όταν η διάρκεια του ύπνου κυμαινόταν από 6 έως 8 ώρες κάθε βράδυ.

Όσοι κοιμούνταν λιγότερες από 5 ώρες παρουσίαζαν συνολικά τον μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς η τόσο μικρή διάρκεια ύπνου συνδέθηκε με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης 37 παθήσεων. Συνολικά, οι ερευνητές εντόπισαν 156 στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του ύπνου και την εμφάνιση νέων ασθενειών, ακόμη και μετά την εφαρμογή της στατιστικής διόρθωσης για τον μεγάλο αριθμό συγκρίσεων που πραγματοποιήθηκαν.

«Η ανάλυση που εξέτασε ένα ευρύ φάσμα ασθενειών εντόπισε 156 σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του ύπνου και την εμφάνιση νέων ασθενειών, μετά την εφαρμογή της διόρθωσης Bonferroni».

Οι συγγραφείς ανέφεραν επίσης ότι η διάρκεια του ύπνου παρουσίασε σημαντική μη γραμμική συσχέτιση με 86 διαφορετικές εκδηλώσεις ασθενειών. Στις 69 από αυτές, ο χαμηλότερος κίνδυνος παρατηρήθηκε όταν η διάρκεια του ύπνου κυμαινόταν από 6 έως 8 ώρες.

«Η διάρκεια του ύπνου παρουσίασε σημαντική μη γραμμική συσχέτιση με 86 διαφορετικές εκδηλώσεις ασθενειών. Για την πλειονότητα αυτών (69 περιπτώσεις), η διάρκεια ύπνου που συνδέθηκε με τον χαμηλότερο κίνδυνο βρισκόταν συγκεκριμένα στο εύρος των 6 έως 8 ωρών».

Τι έδειξε η αντικειμενική καταγραφή του ύπνου

Πολλές από τις προηγούμενες μελέτες για τον ύπνο βασίστηκαν στις εκτιμήσεις των ίδιων των συμμετεχόντων σχετικά με το πόσες ώρες κοιμούνται και πόσο ποιοτικός είναι ο ύπνος τους. Ωστόσο, αυτές οι εκτιμήσεις δεν συμφωνούν πάντα με τις αντικειμενικές μετρήσεις. Αυτό δυσκολεύει τους ερευνητές να εξετάσουν πώς τα διαφορετικά στάδια του ύπνου και οι διακοπές του κατά τη διάρκεια της νύχτας συνδέονται με τη μελλοντική υγεία.

Στη συγκεκριμένη μελέτη, τα δεδομένα από τις συσκευές που φορούσαν οι συμμετέχοντες επέτρεψαν στους ερευνητές να εξετάσουν ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές παραμέτρους του ύπνου. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για διάμεσο διάστημα 8,9 ετών, ενώ οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τους ιατρικούς τους φακέλους για να εξετάσουν τη σχέση των χαρακτηριστικών του ύπνου με περισσότερες από 1.000 διαφορετικές εκβάσεις υγείας.

Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα ευρήματα προσφέρουν επιπλέον στοιχεία που υποστηρίζουν ότι ο ύπνος διάρκειας περίπου 6 έως 8 ωρών είναι ευεργετικός για την υγεία των μεσηλίκων και των μεγαλύτερων σε ηλικία ενηλίκων. Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι δεν έχει σημασία μόνο πόσες ώρες κοιμάστε, αλλά και πώς κατανέμεται αυτός ο χρόνος στα διαφορετικά στάδια του ύπνου.

«Τα ευρήματα προσφέρουν επιπλέον στοιχεία που υποστηρίζουν ότι ο ύπνος διάρκειας 6 έως 8 ωρών συμβάλλει στην προστασία της υγείας των μεσηλίκων και των μεγαλύτερων σε ηλικία ενηλίκων, πιθανότατα επειδή επιτρέπει μια πιο ευνοϊκή κατανομή των σταδίων του ύπνου», ανέφεραν οι συγγραφείς. «Η διατήρηση της διάρκειας του ύπνου στις 6 έως 8 ώρες μπορεί να μειώσει αποτελεσματικά τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών ασθενειών, προσφέροντας νέα στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη».