Δεκάδες διεθνείς οργανώσεις υγείας και περιβάλλοντος κάλεσαν την Τρίτη τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να αναθεωρήσει τα όρια για τα νιτρικά άλατα στο πόσιμο νερό, τα οποία έχουν θεσπιστεί εδώ και δεκαετίες, υποστηρίζοντας ότι δεν λαμβάνουν υπόψη τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα για τις πιθανές επιπτώσεις τους στην υγεία.

Ειδικότερα, μέσα από μια ανοιχτή επιστολή που υπέγραψαν 85 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Greenpeace International, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Οικογενειακών Ιατρών και το Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος, ζήτησαν από τον ΠΟΥ να συμπεριλάβει τα νιτρικά άλατα στην επόμενη αναθεώρηση των κατευθυντήριων οδηγιών του για το πόσιμο νερό.

Τα νιτρικά και τα νιτρώδη άλατα είναι ενώσεις αζώτου και οξυγόνου που υπάρχουν στη φύση. Εντοπίζονται στο έδαφος, στο νερό και σε πολλά τρόφιμα, όπως το κρέας, ενώ χρησιμοποιούνται και ως πρόσθετα τροφίμων.

Ωστόσο, ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η χρήση γεωργικών λιπασμάτων, η μεταφορά ζωικών αποβλήτων στα νερά μέσω της απορροής και η κακή λειτουργία των συστημάτων αποχέτευσης με βόθρους, αυξάνουν τη συγκέντρωση νιτρικών αλάτων στο νερό. Αυτό μπορεί να το καταστήσει επικίνδυνο για την υγεία, ιδιαίτερα για τα παιδιά και τις εγκύους.

«Το νερό πρέπει να είναι πηγή ζωής, όχι απειλή για τη ζωή», δήλωσε η Amanda Larsson, επικεφαλής του παγκόσμιου προγράμματος της Greenpeace για τη γεωργία.

Τι ισχύει μέχρι στιγμής για το πόσιμο νερό

Οι ισχύουσες οδηγίες του ΠΟΥ ορίζουν ως ανώτατο αποδεκτό όριο τα 50 χιλιοστόγραμμα νιτρικών αλάτων ανά λίτρο πόσιμου νερού (mg/L), ή τα 11,3 mg/L όταν η συγκέντρωση υπολογίζεται με βάση το άζωτο που περιέχουν τα νιτρικά άλατα. Το όριο αυτό χρονολογείται από το 1958 και είναι πλέον «παρωχημένο», προειδοποίησαν οι οργανώσεις.

Το συγκεκριμένο όριο θεσπίστηκε για την πρόληψη του λεγόμενου «συνδρόμου του μπλε μωρού», μιας κατάστασης που μπορεί να αποβεί θανατηφόρα και κατά την οποία μειώνεται η ικανότητα του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο.

Όμως, όπως αναφέρεται στην ανοιχτή επιστολή, το όριο «δεν έχει αναθεωρηθεί με βάση τα ισχυρά επιδημιολογικά στοιχεία που συνδέουν τη χρόνια έκθεση σε χαμηλές συγκεντρώσεις νιτρικών αλάτων με μακροπρόθεσμους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία». Οι οργανώσεις αναφέρθηκαν συγκεκριμένα στον «καρκίνο του παχέος εντέρου και τις επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό».

«Μελέτες συνδέουν πλέον την παρουσία νιτρικών αλάτων στο πόσιμο νερό, ακόμη και σε συγκεντρώσεις πολύ χαμηλότερες από το σημερινό όριο του ΠΟΥ, με τον καρκίνο του εντέρου και τον πρόωρο τοκετό», τόνισε ο Pratyush Kumar, πρόεδρος του Παγκόσμιου Οργανισμού Οικογενειακών Ιατρών, σε κοινή ανακοίνωση.

Οι οργανώσεις επισήμαναν επίσης ότι μια επιτροπή ειδικών, η οποία συστάθηκε πέρυσι με πρωτοβουλία της κυβέρνησης της Δανίας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σημερινό διεθνές όριο δεν επαρκεί για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Η επιτροπή πρότεινε τη μείωση του ορίου στα 6,0 mg/L. Η Δανία δεσμεύτηκε νωρίτερα φέτος να προχωρήσει σε αυτή την αλλαγή, χωρίς εντούτοις να έχει ορίσει συγκεκριμένη ημερομηνία εφαρμογής της.

«Αυτή η αλλαγή στη νομοθεσία δημιουργεί απόκλιση ανάμεσα στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και τις εθνικές πολιτικές υγείας», ανέφεραν οι οργανώσεις στην επιστολή τους.

Όπως επισήμαναν, οι περισσότερες χώρες καθορίζουν τα όρια για το πόσιμο νερό με βάση τις οδηγίες του ΠΟΥ. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισαν ότι η αναθεώρησή τους είναι «ζωτικής σημασίας για την αλλαγή των πολιτικών σε παγκόσμιο επίπεδο».

Η επιστολή εστάλη την Παγκόσμια Ημέρα Ενιαίας Υγείας (One Health Day), η οποία γιορτάζεται κάθε χρόνο και έχει στόχο να αναδείξει πόσο στενά συνδέεται η υγεία των ανθρώπων με την υγεία των ζώων, των φυτών και των οικοσυστημάτων στα οποία συνυπάρχουν.

«Οι κυβερνήσεις πρέπει να λάβουν αποφασιστικά μέτρα για να περιορίσουν την επέκταση της εντατικής κτηνοτροφίας και να στηρίξουν ενεργά τους παραγωγούς ώστε να στραφούν σε πιο οικολογικές μεθόδους καλλιέργειας, διασφαλίζοντας ότι το καθαρό και ασφαλές πόσιμο νερό δεν θα είναι πολυτέλεια, αλλά κάτι εξασφαλισμένο για όλους», κατέληξε η Larsson.