Η μακροζωία δεν εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα, αλλά από έναν συνδυασμό γονιδίων, καθημερινών συνηθειών, κοινωνικών συνθηκών και άλλων παραμέτρων που επηρεάζουν την υγεία μας. Αν και η επιστήμη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην κατανόηση της γήρανσης, το ερώτημα παραμένει: Τι είναι αυτό που επιτρέπει σε ορισμένους ανθρώπους να φτάνουν τα 100 χρόνια ζωής ή και να τα ξεπερνούν;
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Discover Public Health εξέτασε 124 έρευνες των τελευταίων 55 ετών, οι οποίες αφορούσαν ανθρώπους που έζησαν τουλάχιστον 100 χρόνια. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη «συνταγή» για τη μακροζωία. Αντίθετα, καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν τα γονίδια, οι μηχανισμοί επιδιόρθωσης του DNA, η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η κοινωνική υποστήριξη, αλλά και η τύχη.
Ωστόσο, πέρα από το πόσα χρόνια θα ζήσουμε, εξίσου σημαντικό είναι και το πόσα από αυτά θα περάσουμε με καλή υγεία και ποιότητα ζωής. Αυτό ακριβώς επισήμανε ο Dung Trinh, επικεφαλής ιατρικός διευθυντής της Healthy Brain Clinic, ο οποίος έχει περιθάλψει αρκετούς ασθενείς που ξεπέρασαν τα 100 χρόνια ζωής.
«Ο στόχος είναι να ζούμε καλά για όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο πόσα χρόνια ζούμε και στο πόσα από αυτά τα χρόνια είμαστε υγιείς, ανεξάρτητοι και μπορούμε να απολαμβάνουμε τη ζωή μας», εξήγησε στο Parade.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι καθημερινές μας συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων παθήσεων, όπως οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης και η άνοια, καθορίζοντας όχι μόνο τη διάρκεια αλλά και την ποιότητα της ζωής μας.
«Το ευχάριστο είναι ότι ποτέ δεν είναι πολύ νωρίς ή πολύ αργά για να αρχίσουμε να κάνουμε πιο υγιεινές επιλογές», τόνισε. «Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να μας βοηθήσουν να αισθανόμαστε καλύτερα σήμερα και ενδεχομένως να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής μας τα επόμενα χρόνια».
Η συνήθεια που έχουν κοινή οι ασθενείς του που φτάνουν τα 100
Σύμφωνα με τον Trinh, πολλοί από τους ασθενείς του που έχουν ξεπεράσει τα 100 χρόνια ζωής διατηρούν στενές κοινωνικές σχέσεις. Και όχι, δεν αναφέρεται στις διαδικτυακές επαφές μέσω Facebook. Πρόκειται για ουσιαστικές σχέσεις που τους βοηθούν να αισθάνονται ότι η ζωή τους εξακολουθεί να έχει νόημα και σκοπό.
Μάλιστα, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η κοινωνική επαφή μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη υγεία καθώς μεγαλώνουμε. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν χρειαζόμαστε και χρόνο για τον εαυτό μας.
«Είτε περνάμε χρόνο με την οικογένειά μας, είτε συμμετέχουμε σε δραστηριότητες της κοινότητάς μας, προσφέρουμε εθελοντική εργασία ή απλώς έχουμε κάποιον να μιλήσουμε καθημερινά, οι ουσιαστικές σχέσεις είναι εξαιρετικά σημαντικές όσο μεγαλώνουμε», υπογράμμισε.
Ο Trinh διευκρίνισε ότι οι ασθενείς του που έχουν ξεπεράσει τα 100 δεν έχουν απαραίτητα εκατοντάδες φίλους, ούτε στο Facebook ούτε στην πραγματική ζωή. Αυτό που μετράει για εκείνους δεν είναι ο αριθμός των φίλων τους, αλλά η ποιότητα των σχέσεών τους.
«Το σημαντικό είναι να έχουμε ουσιαστικές σχέσεις, να αισθανόμαστε ότι ανήκουμε κάπου και ότι η ζωή μας εξακολουθεί να έχει σκοπό. Πιστεύω ότι μερικές φορές υποτιμούμε πόσο σημαντικό είναι αυτό για να μεγαλώνουμε διατηρώντας την υγεία μας», συνέχισε.
Οι κοινωνικές σχέσεις, όμως, δεν ωφελούν μόνο την ψυχική μας ευεξία. Ο γιατρός έχει διαπιστώσει στην πράξη ότι μπορούν να συμβάλουν και στη σωματική υγεία, καθώς και στην καλή λειτουργία του εγκεφάλου. Αντίθετα, έρευνες έχουν συνδέσει τη μοναξιά και την κοινωνική απομόνωση με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, καρδιοπαθειών και άνοιας.
«Όταν ερχόμαστε σε επαφή με άλλους ανθρώπους, ενεργοποιούμε τον εγκέφαλό μας μέσα από τις συζητήσεις, τη μνήμη, την επεξεργασία των συναισθημάτων και την επίλυση προβλημάτων. Παράλληλα, δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες για σωματική δραστηριότητα», εξήγησε ο Trinh. «Οι ουσιαστικές σχέσεις μπορούν επίσης να μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε το στρες και να μας ενθαρρύνουν να υιοθετήσουμε πιο υγιεινές συνήθειες, όπως η άσκηση, η σωστή διατροφή και η τακτική παρακολούθηση της υγείας μας από γιατρό».
Γι' αυτό και ο ίδιος συνηθίζει να λέει: «Όπως χρειάζεται να γυμνάζουμε το σώμα μας, έτσι χρειάζεται να φροντίζουμε και να καλλιεργούμε τις κοινωνικές μας σχέσεις».
Πώς να γίνετε πιο κοινωνικοί
Είστε εσωστρεφείς; Έχετε περιορισμένο ελεύθερο χρόνο; Ζείτε μόνοι; Ακόμη κι έτσι, μπορείτε να δημιουργήσετε ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις που θα σας βοηθήσουν να ζήσετε περισσότερα χρόνια και με καλύτερη ποιότητα ζωής. Ο Trinh μοιράστηκε τις σημαντικότερες συμβουλές του για το πώς μπορείτε να ενισχύσετε την κοινωνική σας ζωή.
Εντάξτε την κοινωνική επαφή στην καθημερινότητά σας
Η τακτική επικοινωνία είναι πιο σημαντική από τον αριθμό των ανθρώπων με τους οποίους συναναστρέφεστε. Γι' αυτό, ο γιατρός προτείνει να ξεκινήσετε με μικρά, απλά βήματα.
«Μπορεί να είναι κάτι τόσο απλό όσο το να τηλεφωνήσετε σε έναν φίλο, να πιείτε έναν καφέ με έναν γείτονα ή να φάτε μαζί με την οικογένειά σας», ανέφερε. «Ακόμη και οι σύντομες, ουσιαστικές συζητήσεις μπορούν να μας βοηθήσουν να αισθανόμαστε λιγότερο μόνοι».
Βρείτε μια δραστηριότητα που σας φέρνει κοντά με άλλους ανθρώπους
Μπορείτε να γίνετε μέλη μιας ομάδας περιπάτου, να γραφτείτε σε μαθήματα χορού, να ασχοληθείτε με τον εθελοντισμό για έναν σκοπό που σας ενδιαφέρει ή να συμμετάσχετε στη λέσχη ανάγνωσης για την οποία μιλάει συνεχώς με ενθουσιασμό η κουνιάδα σας.
Ο ειδικός θεωρεί ιδιαίτερα ωφέλιμες τις δραστηριότητες που συνδυάζουν την κοινωνική επαφή με την κίνηση ή την πνευματική άσκηση.
«Έτσι, φροντίζετε ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές πτυχές της υγείας σας καθώς μεγαλώνετε», επισήμανε.
Βρείτε τρόπους να αισθάνεστε χρήσιμοι και να έχετε έναν σκοπό
Για παράδειγμα, μπορείτε να μοιραστείτε τις γνώσεις και την εμπειρία σας με νεότερους ανθρώπους, να βοηθήσετε τα εγγόνια σας με τα μαθήματά τους ή να συμμετάσχετε σε κάποια τοπική οργάνωση.
«Το να έχουμε κάτι να περιμένουμε με χαρά και έναν λόγο να σηκωθούμε από το κρεβάτι το πρωί μπορεί να δώσει πρόγραμμα, ικανοποίηση και κίνητρο στη ζωή μας. Δεν χρειάζεται να κάνουμε κάτι σπουδαίο για να αισθανθούμε ότι η ζωή μας έχει νόημα. Μερικές φορές αρκεί απλώς να κάνουμε τη μέρα κάποιου άλλου λίγο καλύτερη», είπε ο γιατρός.
3 ακόμη συμβουλές για να ζήσετε περισσότερα χρόνια
Μπορεί να μην μπορείτε να ελέγξετε την τύχη ή τα γονίδιά σας, όμως υπάρχουν συνήθειες που μπορούν να σας βοηθήσουν να ζήσετε περισσότερο, με καλύτερη υγεία και μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή σας.
Με βάση την εμπειρία του από ασθενείς που έχουν ξεπεράσει τα 100 χρόνια, ο Trinh μοιράστηκε 3 ακόμη συμβουλές για τη μακροζωία. Και, όπως φαίνεται, το μυστικό δεν βρίσκεται στη λήψη πολλών συμπληρωμάτων διατροφής, αλλά στον συνδυασμό καλών καθημερινών συνηθειών.
1. Φροντίστε να κινείστε καθημερινά
Ο ειδικός χαρακτήρισε τη σωματική δραστηριότητα «ένα από τα πιο αποτελεσματικά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να διατηρήσουμε την υγεία μας όσο μεγαλώνουμε».
Η τακτική κίνηση βοηθά στη διατήρηση της υγείας της καρδιάς, της μυϊκής δύναμης, της ισορροπίας και της κινητικότητας. Παράλληλα, έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο άνοιας και έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών.
«Δεν χρειάζεται να τρέχετε μαραθωνίους ή να περνάτε ώρες στο γυμναστήριο. Το περπάτημα, η κηπουρική, ο χορός, το κολύμπι, ακόμη και οι δουλειές του σπιτιού μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Ενθαρρύνω τους ανθρώπους να βρίσκουν δραστηριότητες που τους αρέσουν, γιατί η καλύτερη άσκηση είναι αυτή που θα συνεχίσουν να κάνουν», τόνισε.
2. Επιλέξτε τροφές που κάνουν καλό στον εγκέφαλο και το σώμα σας
Η διατροφή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγεία μας μακροπρόθεσμα. Γι' αυτό, ο Trinh συστήνει συχνά τη μεσογειακή διατροφή, η οποία βασίζεται στην κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, δημητριακών ολικής άλεσης, οσπρίων, ξηρών καρπών, ελαιόλαδου και άλλων τροφών που έχουν υποστεί ελάχιστη επεξεργασία.
Η μεσογειακή διατροφή συμβάλλει στην υγεία της καρδιάς και στην καλή λειτουργία του μεταβολισμού, ενώ μελέτες παρατήρησης την έχουν συνδέσει και με καλύτερη γνωστική υγεία.
«Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι ιδιαίτερα σημαντική όσο μεγαλώνουμε, επειδή μας βοηθά να διατηρούμε τη μυϊκή μας μάζα και δύναμη», ανέφερε. «Αντί να ακολουθούν περιοριστικές δίαιτες, ενθαρρύνω τους ανθρώπους να προσθέτουν περισσότερες θρεπτικές τροφές στα γεύματά τους».
3. Δώστε προτεραιότητα στον ποιοτικό ύπνο
Παρότι γίνεται ολοένα και περισσότερη συζήτηση για τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να βελτιώσουμε τον ύπνο μας, ο Trinh παρατηρεί ότι συχνά δεν του δίνουμε τη σημασία που του αξίζει όταν μιλάμε για τη μακροζωία.
Ωστόσο, οι ασθενείς του που ζουν περισσότερα χρόνια και παραμένουν υγιείς γνωρίζουν πόσο σημαντικός είναι ο καλός ύπνος τόσο για το σώμα όσο και για τον εγκέφαλο.
«Όσο κοιμόμαστε, ο εγκέφαλός μας οργανώνει και σταθεροποιεί τις αναμνήσεις και πραγματοποιεί σημαντικές διαδικασίες συντήρησης. Την ίδια στιγμή, το σώμα μας αναρρώνει και ρυθμίζει πολλές βασικές λειτουργίες. Ο κακός ύπνος μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, τη διάθεση, τον μεταβολισμό και την υγεία της καρδιάς», είπε.
Ο γιατρός συνιστά να προσπαθείτε να κοιμάστε περίπου 7 έως 9 ώρες κάθε βράδυ, επισημαίνοντας ότι οι ανάγκες ύπνου διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
«Το να διατηρείτε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου και να αντιμετωπίζετε προβλήματα όπως η υπνική άπνοια μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά», κατέληξε ο ίδιος.
