Η μακροζωία δεν εξαρτάται μόνο από τα γονίδια ή την απουσία σοβαρών ασθενειών. Η φυσική κατάσταση, η μυϊκή δύναμη, η ισορροπία και οι καθημερινές συνήθειες μπορούν επίσης να προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για την υγεία και το προσδόκιμο ζωής, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 60 ετών.
Μάλιστα, αρκετές επιστημονικές μελέτες υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ορισμένα απλά σημάδια που συνδέονται με περισσότερα χρόνια ζωής και μπορούν, σε αρκετές περιπτώσεις, να αξιολογηθούν ακόμη και στο σπίτι. Αν και κανένα από αυτά δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα πόσο θα ζήσετε, αποτελούν χρήσιμους δείκτες της συνολικής υγείας και της λειτουργικής κατάστασης του οργανισμού.
1. Περπατάτε με γρήγορο ρυθμό
Η ταχύτητα με την οποία περπατάτε μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα για την υγεία σας από όσα φαντάζεστε. Το περπάτημα απαιτεί τη συνεργασία της καρδιάς, των πνευμόνων, των μυών και του νευρικού συστήματος, επομένως η ταχύτητα βάδισης αποτελεί έναν σημαντικό δείκτη της συνολικής φυσικής κατάστασης.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA, η οποία ανέλυσε στοιχεία από 34.485 ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω, η μεγαλύτερη ταχύτητα βάδισης συνδέθηκε με υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης. Μάλιστα, η σχέση αυτή παρατηρήθηκε σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες υγείας.
Ένας απλός τρόπος να ελέγξετε την ταχύτητά σας είναι να μετρήσετε πόσο χρόνο χρειάζεστε για να διανύσετε μια απόσταση 4 μέτρων, περπατώντας με τον συνηθισμένο σας ρυθμό.
2. Έχετε δυνατή λαβή
Η δύναμη με την οποία μπορείτε να σφίξετε ένα αντικείμενο δεν αφορά μόνο τους μυς των χεριών σας. Αποτελεί επίσης έναν δείκτη της συνολικής μυϊκής δύναμης, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της κινητικότητας καθώς μεγαλώνετε.
Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Lancet εξέτασε τη σχέση μεταξύ της δύναμης της λαβής και της υγείας σε περίπου 140.000 ενήλικες από 17 χώρες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χαμηλότερη δύναμη λαβής συνδεόταν με αυξημένο κίνδυνο θανάτου, ιδιαίτερα από καρδιαγγειακά αίτια.
Η δύναμη της λαβής μπορεί να μετρηθεί με ένα ειδικό δυναμόμετρο χειρός. Παρότι δεν αρκεί από μόνη της για την αξιολόγηση της υγείας, μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τη μυϊκή κατάσταση του οργανισμού.
3. Μπορείτε να σηκωθείτε από την καρέκλα χωρίς να χρησιμοποιήσετε τα χέρια σας
Το να σηκώνεστε από μια καρέκλα χωρίς να στηρίζεστε στα χέρια σας μπορεί να φαίνεται μια ασήμαντη καθημερινή κίνηση. Στην πραγματικότητα, όμως, απαιτεί μυϊκή δύναμη στα πόδια, συντονισμό και ισορροπία, ικανότητες που γίνονται ιδιαίτερα σημαντικές με την πάροδο της ηλικίας.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο BMJ διαπίστωσε ότι οι ηλικιωμένοι που είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε δοκιμασίες φυσικής ικανότητας, μεταξύ των οποίων και η έγερση από καρέκλα, παρουσίαζαν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου.
Για να δοκιμάσετε την ικανότητά σας, καθίστε σε μια σταθερή καρέκλα και προσπαθήστε να σηκωθείτε χωρίς να χρησιμοποιήσετε τα χέρια σας, εφόσον μπορείτε να το κάνετε με ασφάλεια. Η δυσκολία σε αυτή την κίνηση μπορεί να υποδηλώνει μειωμένη μυϊκή δύναμη ή προβλήματα ισορροπίας.
4. Μπορείτε να σταθείτε στο ένα πόδι για 10 δευτερόλεπτα
Η ικανότητα να διατηρείτε την ισορροπία σας στο ένα πόδι για 10 δευτερόλεπτα αποτελεί έναν ακόμη δείκτη που έχει συνδεθεί με τη μακροζωία.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2022 στο British Journal of Sports Medicine, οι ερευνητές παρακολούθησαν 1.702 άτομα ηλικίας 51 έως 75 ετών για διάμεσο διάστημα 7 ετών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι δεν μπορούσαν να διατηρήσουν την ισορροπία τους στο ένα πόδι για 10 δευτερόλεπτα είχαν 84% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο θανάτου κατά την περίοδο παρακολούθησης, ακόμη και μετά την προσαρμογή για την ηλικία, το φύλο, τον δείκτη μάζας σώματος και ορισμένα προβλήματα υγείας.
Η ισορροπία συνδέεται με τη λειτουργία των μυών και του νευρικού συστήματος, ενώ η διατήρησή της είναι σημαντική για την πρόληψη των πτώσεων. Αν θέλετε να δοκιμάσετε αυτή την ικανότητα, φροντίστε να βρίσκεστε δίπλα σε ένα σταθερό στήριγμα για λόγους ασφαλείας.
5. Διατηρείτε στενές κοινωνικές σχέσεις
Η μακροζωία δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τη σωματική υγεία. Οι κοινωνικές σχέσεις και η αποφυγή της χρόνιας μοναξιάς φαίνεται επίσης ότι παίζουν σημαντικό ρόλο.
Μια μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Nature Human Behaviour εξέτασε 90 προοπτικές μελέτες, οι οποίες περιλάμβαναν περισσότερους από 2,2 εκατομμύρια συμμετέχοντες.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κοινωνική απομόνωση συνδεόταν με 32% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, ενώ η μοναξιά συνδεόταν με 14% υψηλότερο κίνδυνο.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η διατήρηση ουσιαστικών κοινωνικών επαφών, είτε με φίλους είτε με συγγενείς είτε μέσω άλλων κοινωνικών δραστηριοτήτων, αποτελεί σημαντική παράμετρο της υγιούς γήρανσης.
6. Κινείστε αρκετά κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ημέρας
Η τακτική άσκηση είναι σημαντική για την υγεία, αλλά δεν είναι η μοναδική μορφή σωματικής δραστηριότητας που μετράει. Ακόμη και οι μικρές κινήσεις μέσα στην ημέρα, όπως το περπάτημα στο σπίτι, οι δουλειές του νοικοκυριού ή η κηπουρική, μπορούν να έχουν σημαντικά οφέλη.
Όπως αποκάλυψε συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο BMJ, η οποία περιλάμβανε 36.383 ενήλικες με μέση ηλικία τα 62,6 έτη, ακόμη και η σωματική δραστηριότητα χαμηλής έντασης συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Η μεγαλύτερη μείωση του κινδύνου παρατηρήθηκε σε όσους πραγματοποιούσαν περίπου 24 λεπτά άσκησης μέτριας έως υψηλής έντασης ή 375 λεπτά ελαφριάς σωματικής δραστηριότητας ημερησίως.
Πάντως, σημαντικά οφέλη παρατηρήθηκαν και σε χαμηλότερα επίπεδα δραστηριότητας, γεγονός που υπογραμμίζει την αξία της καθημερινής κίνησης, ακόμη και όταν δεν περιλαμβάνει οργανωμένη άσκηση
Το να σηκώνεστε τακτικά από την καρέκλα, να περπατάτε μέσα στην ημέρα και να παραμένετε δραστήριοι μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της φυσικής σας κατάστασης καθώς μεγαλώνετε.
Τα παραπάνω σημάδια δεν αποτελούν εγγύηση μακροζωίας ούτε υποκαθιστούν την ιατρική αξιολόγηση. Ωστόσο, η μυϊκή δύναμη, η ισορροπία, η κινητικότητα, η σωματική δραστηριότητα και οι κοινωνικές σχέσεις είναι παράγοντες που μπορούν να βελτιωθούν ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, συμβάλλοντας σε μια πιο υγιή και λειτουργική καθημερινότητα.
