Η καλή υγεία των δοντιών και των ούλων είναι απαραίτητη για να τρώτε χωρίς δυσκολία, να μιλάτε καθαρά και να αισθάνεστε άνετα όταν χαμογελάτε. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, όμως, προβλήματα όπως η ξηροστομία, η τερηδόνα και οι παθήσεις των ούλων μπορούν να δυσκολέψουν τη διατήρηση της στοματικής υγείας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν χρόνια νοσήματα και καθημερινή λήψη φαρμάκων.
Η απώλεια δοντιών μετά τα 60 δεν είναι αναπόφευκτη. Συχνά οφείλεται σε παθήσεις που εξελίσσονται για χρόνια χωρίς πόνο ή άλλα εμφανή συμπτώματα, με αποτέλεσμα να γίνονται αντιληπτές όταν η βλάβη είναι ήδη σοβαρή. Η καθημερινή φροντίδα και οι τακτικοί οδοντιατρικοί έλεγχοι μπορούν να βοηθήσουν να εντοπιστούν εγκαίρως αυτά τα προβλήματα και να διατηρήσετε τα δόντια σας.
Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος απώλειας δοντιών στην τρίτη ηλικία
Με την ηλικία, στο στόμα συμβαίνουν αλλαγές που μπορούν να καταγραφούν και να μετρηθούν, αρκετές από τις οποίες αυξάνουν άμεσα τον κίνδυνο να χαθούν δόντια. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Στατιστικών Υγείας των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), το 13,2% των ενηλίκων από 65 ετών και πάνω έχει χάσει όλα τα δόντια του. Καθώς τα ούλα υποχωρούν με τα χρόνια, μεγαλύτερο τμήμα της ρίζας των δοντιών μένει εκτεθειμένο στα βακτήρια.
Παράλληλα, η παραγωγή σάλιου μειώνεται. Η ξηροστομία ευνοεί την ταχύτερη συσσώρευση επιβλαβών βακτηρίων, αυξάνοντας τον κίνδυνο τερηδόνας και λοιμώξεων. Μειώνεται επίσης η πυκνότητα του οστού της γνάθου. Όταν μάλιστα έχουν ήδη χαθεί δόντια, η απώλεια και η φθορά του οστού μπορεί να επιταχυνθούν σημαντικά, αφήνοντας λιγότερα περιθώρια για αποτελεσματική αποκατάσταση.
Πολλοί ηλικιωμένοι έχουν επίσης περισσότερες από μία χρόνιες παθήσεις και χρειάζονται καθημερινή φαρμακευτική αγωγή. Αρκετά φάρμακα για την υπέρταση, τις καρδιοπάθειες, τον διαβήτη και την οστεοπόρωση αναφέρουν την ξηροστομία στις ανεπιθύμητες ενέργειές τους. Όσο λιγότερο σάλιο παράγεται, τόσο περισσότερο ευνοείται με τον χρόνο η συσσώρευση βακτηρίων στο στόμα. Οι αλλαγές που συνοδεύουν τη γήρανση, σε συνδυασμό με τις επιδράσεις της φαρμακευτικής αγωγής, κάνουν τους ηλικιωμένους πολύ πιο ευάλωτους στις παθήσεις των ούλων και στην απώλεια δοντιών από κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα.
Οι συχνότερες αιτίες απώλειας δοντιών μετά τα 60
Για να προλάβετε την απώλεια δοντιών, χρειάζεται πρώτα να γνωρίζετε τις αιτίες της. Στους ηλικιωμένους, οι περισσότερες περιπτώσεις οφείλονται σε δύο παθήσεις, την περιοδοντική νόσο και την τερηδόνα που μένει χωρίς θεραπεία. Και οι δύο μπορούν να εξελίσσονται χωρίς πόνο ή άλλα εμφανή συμπτώματα, μέχρι να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη.
Περιοδοντική νόσος
Η περιοδοντική νόσος (περιοδοντίτιδα) είναι η κυριότερη αιτία απώλειας δοντιών στους ενήλικες άνω των 60 ετών. Συνήθως εξελίσσεται αθόρυβα επί χρόνια, καταστρέφοντας τους ιστούς των ούλων και το οστό που στηρίζουν τα δόντια. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι περισσότεροι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν κάποια πάθηση των ούλων, με τη βαρύτητα να διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, ακόμη και δόντια που κατά τα άλλα δεν έχουν υποστεί φθορά μπορεί να αρχίσουν να κουνιούνται και τελικά να πέσουν, επειδή χάνουν τη στήριξή τους.
Τερηδόνα στη ρίζα και καθυστέρηση της θεραπείας
Όταν τα ούλα υποχωρούν, αφήνουν ακάλυπτα τμήματα της ρίζας των δοντιών. Οι επιφάνειες αυτές είναι πιο μαλακές και προσβάλλονται πολύ ευκολότερα από τερηδόνα σε σχέση με εκείνες που προστατεύονται από την αδαμαντίνη, δηλαδή το σμάλτο. Η τερηδόνα στη ρίζα μπορεί να προχωρήσει γρήγορα στο εσωτερικό του δοντιού και να προκαλέσει λοίμωξη, οδηγώντας ακόμη και στην απώλειά του. Η τακτική παρακολούθηση και η φροντίδα των ούλων και των ιστών που στηρίζουν τα δόντια αποτελούν έναν από τους πιο αξιόπιστους τρόπους για να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν εγκαίρως αυτές οι βλάβες, πριν γίνουν μη αναστρέψιμες.
Πώς να προστατεύσετε τα δόντια σας μετά τα 60
Για να διατηρήσετε τα δόντια σας μετά τα 60, χρειάζεται καθημερινή φροντίδα και συστηματική παρακολούθηση από οδοντίατρο. Οι παρακάτω συνήθειες έχουν ιδιαίτερη σημασία στις μεγαλύτερες ηλικίες.
• Βουρτσίζετε τα δόντια σας τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, με μαλακή οδοντόβουρτσα και φθοριούχο οδοντόκρεμα.
• Χρησιμοποιείτε καθημερινά οδοντικό νήμα, ώστε να απομακρύνετε τα βακτήρια από τα διαστήματα ανάμεσα στα δόντια και από τα σημεία όπου τα δόντια συναντούν τα ούλα.
• Πίνετε αρκετό νερό μέσα στην ημέρα, για να περιορίζετε την ξηροστομία και να βοηθάτε τη φυσιολογική παραγωγή σάλιου.
• Ενημερώνετε τον οδοντίατρο ή τον περιοδοντολόγο σας για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε.
• Κάνετε τακτικά έλεγχο των ούλων και των ιστών που στηρίζουν τα δόντια, πέρα από τον συνηθισμένο οδοντιατρικό καθαρισμό.
Εάν έχετε ήδη χάσει δόντια, τα οδοντικά εμφυτεύματα παραμένουν η πιο αποτελεσματική διαθέσιμη επιλογή για την αντικατάστασή τους και την προστασία της στοματικής υγείας. Αποκαθιστούν πλήρως τη λειτουργία των δοντιών, ενώ παράλληλα προστατεύουν το οστό της γνάθου.
