Ο συνδυασμός ωμέγα 3 και ασπιρίνης σε χαμηλή δόση αποδείχθηκε σχεδόν εξίσου αποτελεσματικός με τα αντιβιοτικά σε μελέτη διάρκειας ενός έτους, στην οποία συμμετείχαν άτομα με σοβαρή περιοδοντίτιδα. Το εύρημα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας εναλλακτικής θεραπείας για ορισμένους ασθενείς.

Την έρευνα πραγματοποίησαν επιστήμονες από το νοσοκομείο Albert Einstein Israelite, το Πανεπιστήμιο Guarulhos (UNG), το Πανεπιστήμιο Taubaté και την Οδοντιατρική Σχολή Ribeirão Preto του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο στη Βραζιλία, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Periodontology.

Οι ερευνητές επισήμαναν ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν μελλοντικά να βοηθήσουν στη μείωση της χρήσης αντιβιοτικών σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Η προοπτική αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αντοχή των βακτηρίων στα αντιβιοτικά αποτελεί ολοένα και σοβαρότερο πρόβλημα για την παγκόσμια υγεία.

Η σοβαρή περιοδοντίτιδα μπορεί να καταστρέψει το οστό που στηρίζει τα δόντια

Η περιοδοντίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος που εμφανίζεται όταν βακτήρια συσσωρεύονται κάτω από τα ούλα και καταστρέφουν τους ιστούς που συγκρατούν τα δόντια στη θέση τους. Σε προχωρημένο στάδιο, μπορεί να καταστρέψει το οστό που στηρίζει τα δόντια, με αποτέλεσμα αυτά να αρχίσουν να κουνιούνται και τελικά να χαθούν.

«Οι ασθενείς με σοβαρή περιοδοντίτιδα έχουν πολύ βαθιούς περιοδοντικούς θυλάκους, στους οποίους συγκεντρώνονται βακτήρια που σχετίζονται με τη νόσο. Η αντιμετώπισή της είναι ιδιαίτερα δύσκολη», εξήγησε η χειρουργός οδοντίατρος Nídia Cristina Castro dos Santos, πρώτη συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια και ερευνήτρια στο νοσοκομείο Albert Einstein Israelite.

Οι ερευνητές συνέκριναν 4 θεραπευτικά σχήματα

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε 4 ομάδες. Όλοι υποβλήθηκαν σε καθαρισμό κάτω από τα ούλα, μια διαδικασία γνωστή ως υποουλική αποτρύγωση, η οποία αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία για την περιοδοντίτιδα. Με τη διαδικασία αυτή απομακρύνονται οι βακτηριακές εναποθέσεις και άλλα υπολείμματα από την περιοχή.

Η διαφορά μεταξύ των ομάδων ήταν η αγωγή που έλαβαν επιπλέον του καθαρισμού.

• Στην ομάδα ελέγχου χορηγήθηκαν εικονικά σκευάσματα αντί για αντιβιοτικά, ωμέγα 3 και ασπιρίνη, σε κάψουλες που έμοιαζαν εξωτερικά με τα κανονικά σκευάσματα.
• Η δεύτερη ομάδα έλαβε τα αντιβιοτικά μετρονιδαζόλη και αμοξικιλλίνη. Η χρήση αυτού του συνδυασμού στη σοβαρή περιοδοντίτιδα υποστηρίζεται από ιδιαίτερα ισχυρά επιστημονικά στοιχεία. Οι ασθενείς έπαιρναν τα αντιβιοτικά 3 φορές την ημέρα για 14 ημέρες.
• Η τρίτη ομάδα έλαβε 3 γρ. ωμέγα 3 την ημέρα μαζί με μία ημερήσια δόση ασπιρίνης, για 6 μήνες.
• Η τέταρτη ομάδα έλαβε και τις δύο αγωγές: αντιβιοτικά για δύο εβδομάδες και, παράλληλα, ωμέγα 3 και ασπιρίνη για 6 μήνες.

Οι ερευνητές επανεξέτασαν τους συμμετέχοντες στους 3, 6 και 12 μήνες.

Σχεδόν ίδια αποτελέσματα με τα αντιβιοτικά

Έπειτα από έναν χρόνο, περίπου το 58% των ασθενών που έλαβαν αντιβιοτικά είχε πετύχει τον κλινικό στόχο της μελέτης: να έχουν απομείνει το πολύ 4 βαθιοί περιοδοντικοί θύλακοι.

Στην ομάδα που έλαβε ωμέγα 3 και ασπιρίνη, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν σχεδόν ίδιο, φτάνοντας το 57,7%.

Η διαφορά σε σχέση με την ομάδα που έκανε μόνο τη βασική θεραπεία ήταν μεγάλη. Από τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε καθαρισμό και έλαβαν εικονικά σκευάσματα, μόλις το 23,1% πέτυχε τον στόχο.

Αντίθετα με ό,τι περίμεναν οι ερευνητές, η ταυτόχρονη λήψη αντιβιοτικών, ωμέγα 3 και ασπιρίνη δεν προσέφερε μεγαλύτερο όφελος από καθεμία από τις δύο αγωγές ξεχωριστά.

«Τα αντιβιοτικά δεν θεωρούνται η θεραπεία αναφοράς για την περιοδοντίτιδα. Παρότι η μετρονιδαζόλη και η αμοξικιλλίνη δίνουν καλά αποτελέσματα στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, η απόφαση για τη χορήγησή τους πρέπει να λαμβάνεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή, λόγω του κινδύνου ανάπτυξης αντοχής των βακτηρίων και των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών», επισήμανε η Castro dos Santos.

Τι είχαν δείξει προηγούμενες έρευνες για τα ωμέγα 3

Τα νέα ευρήματα έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενες έρευνες για την επίδραση των ωμέγα 3 στη φλεγμονή που σχετίζεται με την περιοδοντική νόσο.

Σε παλαιότερη μελέτη οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα συμπληρώματα ωμέγα 3 μείωσαν τη φλεγμονή και την απώλεια οστού που συνδέονται με την περιοδοντική νόσο σε αρουραίους. Η επίδραση ήταν ιδιαίτερα έντονη όταν η λήψη τους συνδυαζόταν με σωματική άσκηση.

Καθώς η έρευνα έγινε σε ζώα, δεν μπορούσε να δείξει αν τα ίδια αποτελέσματα θα παρατηρούνταν και στους ανθρώπους. Έδωσε, ωστόσο, ενδείξεις ότι τα ωμέγα 3 ενδέχεται να επηρεάζουν τους μηχανισμούς της φλεγμονής που εμπλέκονται στις παθήσεις του στόματος.

Πώς βοηθούν τον οργανισμό να περιορίσει τη φλεγμονή

Η Castro dos Santos εξήγησε ότι τα ωμέγα 3 λειτουργούν διαφορετικά από τα συμβατικά αντιφλεγμονώδη φάρμακα.

Δεν μπλοκάρουν απλώς συγκεκριμένους μηχανισμούς της φλεγμονής. Μπορούν να συμβάλουν στην παραγωγή μορίων που βοηθούν τον οργανισμό να ολοκληρώσει φυσιολογικά τη φλεγμονώδη αντίδραση και να αποκαταστήσει τους ιστούς.

Η ασπιρίνη προστέθηκε σε χαμηλή δόση επειδή μπορεί να ενισχύσει την παραγωγή αυτών των μορίων. Οι ερευνητές υπέθεσαν, λοιπόν, ότι ο συνδυασμός του με ωμέγα 3 θα μπορούσε να βοηθήσει τον οργανισμό να ελέγξει καλύτερα την επίμονη φλεγμονή της περιοδοντίτιδας.

«Περιμέναμε ότι ο συνδυασμός αντιβιοτικών και ωμέγα 3 θα ήταν ο πιο αποτελεσματικός για τον έλεγχο της περιοδοντίτιδας σε αυτούς τους ασθενείς. Πιστεύαμε επίσης ότι η ομάδα που έλαβε ωμέγα 3 με ασπιρίνη θα είχε λίγο χειρότερα αποτελέσματα από την ομάδα των αντιβιοτικών. Το αποτέλεσμα μας εξέπληξε, γιατί οι δύο θεραπείες ήταν σχεδόν εξίσου αποτελεσματικές. Αυτό ανοίγει τον δρόμο ώστε ο συνδυασμός ωμέγα 3 και ασπιρίνης να αποτελέσει μια θεραπευτική επιλογή για αυτούς τους ασθενείς», ανέφερε η Castro dos Santos.

Τα οφέλη διατηρήθηκαν και μετά τη διακοπή της αγωγής

Την προσοχή των ερευνητών τράβηξε και η διάρκεια των οφελών που παρατήρησαν.

Ακόμη και 6 μήνες μετά τη διακοπή της αγωγής με ωμέγα 3 και ασπιρίνη, οι συμμετέχοντες διατηρούσαν αποτελέσματα παρόμοια με εκείνα που είχαν καταγραφεί στο τέλος της θεραπείας.

Η Castro dos Santos εξήγησε ότι η διάρκεια αυτής της επίδρασης αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η τροποποίηση της φλεγμονώδους αντίδρασης του οργανισμού να προσφέρει πιο μακροχρόνια οφέλη. Οι ερευνητές συνεχίζουν να μελετούν τον ακριβή μηχανισμό.

Η χειρουργός οδοντίατρος Magda Feres, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και τακτική καθηγήτρια στην Οδοντιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Οδοντιατρικής του UNG, εκτίμησε ότι τα αποτελέσματα δείχνουν πως οι θεραπείες που στοχεύουν στη φλεγμονώδη αντίδραση θα μπορούσαν να προσφέρουν μια ακόμη επιλογή σε ορισμένους ασθενείς.

«Ο συνδυασμός ωμέγα 3 και χαμηλής δόσης ασπιρίνης προσέφερε κλινικά οφέλη συγκρίσιμα με εκείνα της αγωγής με μετρονιδαζόλη και αμοξικιλλίνη. Έτσι, διαφαίνεται μια ουσιαστική εναλλακτική λύση για όσους δεν μπορούν να πάρουν αντιβιοτικά, ιδιαίτερα για ασθενείς με αλλεργία ή δυσανεξία σε αυτά τα φάρμακα», τόνισε.

Μια πιθανή λύση για τη μείωση της χρήσης αντιβιοτικών

Η δυνατότητα να αντιμετωπίζονται ορισμένα περιστατικά χωρίς αντιβιοτικά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αντοχή στα αντιβιοτικά θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την παγκόσμια δημόσια υγεία.

Όταν τα βακτήρια εκτίθενται επανειλημμένα σε αντιβιοτικά, τα στελέχη που επιβιώνουν από τη δράση τους μπορεί να εξαπλωθούν, δυσκολεύοντας τη θεραπεία των λοιμώξεων. Γι’ αυτό, η μείωση της άσκοπης χρήσης αντιβιοτικών αποτελεί σημαντικό στόχο για τη δημόσια υγεία.

«Το ότι δείξαμε πως η σοβαρή περιοδοντίτιδα μπορεί να αντιμετωπιστεί ρυθμίζοντας την αντίδραση του ίδιου του οργανισμού είναι ένα νέο και σημαντικό εύρημα. Μας βοηθά να διαφυλάξουμε τα αντιβιοτικά για τις περιπτώσεις στις οποίες είναι πραγματικά απαραίτητα», επισήμανε η Feres.

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ερευνητές τόνισαν ότι δεν θα πρέπει ακόμη να θεωρείτε τα ωμέγα 3 και την ασπιρίνη καθιερωμένη εναλλακτική των αντιβιοτικών για τη σοβαρή περιοδοντίτιδα.

Στην κλινική δοκιμή συμμετείχαν ασθενείς χωρίς σημαντικά συστηματικά νοσήματα ή άλλες σοβαρές παθήσεις του στόματος. Χρειάζονται επιπλέον μελέτες για να διαπιστωθεί αν τα αποτελέσματα ισχύουν και σε ευρύτερες ομάδες ασθενών με διαφορετικά χαρακτηριστικά, αλλά και για να προσδιοριστεί ποιοι είναι πιθανότερο να ωφεληθούν από κάθε θεραπευτικό σχήμα.