Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο είδος κυττάρων στον προστάτη, το οποίο θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί ο συγκεκριμένος αδένας μεγαλώνει καθώς οι άνδρες γερνούν. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται καλοήθης υπερπλασία του προστάτη και συνήθως εμφανίζεται σε μία συγκεκριμένη περιοχή του αδένα. Ωστόσο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μη γνωρίζουν γιατί συμβαίνει αυτό.

Τώρα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς εντόπισαν έναν πιθανό υπεύθυνο στην περιοχή γύρω από την ουρήθρα. Συγκεκριμένα, η μεταβατική ζώνη είναι το τμήμα του προστάτη που περιβάλλει την ουρήθρα. Όταν αυτή η περιοχή μεγαλώνει με την ηλικία, μπορεί να πιέσει την ουρήθρα και να τη στενέψει, με αποτέλεσμα η ροή των ούρων να γίνεται πιο αργή και να διακόπτεται κατά την ούρηση.

Χρησιμοποιώντας μία τεχνική που επιτρέπει την ανάλυση του RNA κάθε κυττάρου ξεχωριστά, οι ερευνητές εντόπισαν μια ομάδα κυττάρων του προστάτη που βρίσκεται σε ιδιαίτερα μεγάλους αριθμούς σε αυτή την περιοχή, κυρίως σε άνδρες με καλοήθη υπερπλασία του προστάτη.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό The Journal of Pathology.

«Παρόλο που η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη επηρεάζει εκατομμύρια άνδρες σε όλο τον κόσμο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην κατανοούν πλήρως γιατί εμφανίζεται κυρίως σε μία περιοχή του προστάτη, γνωστή ως μεταβατική ζώνη, ενώ οι υπόλοιπες περιοχές του αδένα παραμένουν σχετικά ανεπηρέαστες», εξήγησε ο Vasan Yegnasubramanian, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές για τον προστάτη

Η καλοήθης υπερπλασία είναι το συχνότερο πρόβλημα του προστάτη στους άνδρες άνω των 50 ετών. Αν και οι αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών, η φλεγμονή και ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων πιθανότατα παίζουν κάποιο ρόλο, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη τι ακριβώς προκαλεί την πάθηση σε κυτταρικό επίπεδο.

Ο Charles Welliver, ουρολόγος στο Ιατρικό Κολέγιο του Όλμπανι, είπε ότι η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη δεν οφείλεται σε πρήξιμο. «Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη είναι απλώς η αύξηση του αριθμού των κυττάρων μέσα στον προστάτη. Δηλαδή, τα ίδια τα κύτταρα δεν μεγαλώνουν σε μέγεθος, αλλά αυξάνεται ο αριθμός τους».

Μέσα από την πρόσφατη μελέτη τους, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ανακάλυψαν ποια κύτταρα μπορεί να ευθύνονται για αυτή την αύξηση.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς ανέλυσαν υγιή, μη καρκινικό ιστό του προστάτη από 10 άνδρες που είχαν καρκίνο του προστάτη.

Τα δείγματα προέρχονταν από τις 3 βασικές ζώνες του προστάτη. Οι ερευνητές εξέτασαν σχεδόν 130.000 κύτταρα ξεχωριστά, για να διαπιστώσουν ποια γονίδια ήταν ενεργά και ποια ανενεργά.

Στους ιστούς από τη μεταβατική ζώνη, καθώς και στα δείγματα από άνδρες με καλοήθη υπερπλασία του προστάτη, εντόπισαν μία συγκεκριμένη ομάδα κυττάρων που ήταν πολύ σπάνια στις υπόλοιπες περιοχές του αδένα.

Πρόκειται για έναν υποτύπο βασικών κυττάρων, που ονομάζονται WIF1+, τα οποία διαφέρουν από τα υπόλοιπα κύτταρα της ίδιας κατηγορίας τόσο ως προς τη γονιδιακή τους δραστηριότητα όσο και ως προς τη θέση τους στον προστάτη.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτά τα κύτταρα έχουν ένα ιδιαίτερο προφίλ γονιδιακής έκφρασης. Η ανάλυση του RNA και οι ειδικές χρώσεις των ιστών έδειξαν ότι είναι πολύ πιο συχνά στη μεταβατική ζώνη του ανθρώπινου προστάτη.

Ορισμένα από τα γονίδια που σχετίζονται με τα κύτταρα WIF1+ ανταποκρίνονται στα ανδρογόνα, όπως η τεστοστερόνη, και συμμετέχουν σε μηχανισμούς κυτταρικής επικοινωνίας που επηρεάζουν την ανάπτυξη του προστάτη.

«Συνολικά, τα μοριακά χαρακτηριστικά αυτών των κυττάρων, η κατανομή τους στις διαφορετικές περιοχές του προστάτη και οι βιολογικοί μηχανισμοί στους οποίους συμμετέχουν υποδηλώνουν ότι τα βασικά κύτταρα WIF1+, που βρίσκονται σε μεγαλύτερους αριθμούς στη μεταβατική ζώνη, ενδέχεται να συμβάλλουν στην εμφάνιση της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη, προκαλώντας αλλαγές στη δομή του επιθηλιακού και του στρωματικού ιστού», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης.

Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι τα συγκεκριμένα κύτταρα, περιορίζοντας τη φλεγμονή και τη δραστηριότητα ενός μηχανισμού που ρυθμίζει την ανάπτυξη των κυττάρων, γνωστού ως WNT, θα μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται λιγότερο συχνά στη μεταβατική ζώνη.

«Η ανάλυση έδειξε ότι αυτά τα κύτταρα έχουν μοριακά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με αλλαγές στη δομή των ιστών, οι οποίες θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη διόγκωση του προστάτη. Παράλληλα, μπορούν να επικοινωνούν με τα γειτονικά τους κύτταρα, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενδέχεται να συμβάλλουν στη δημιουργία του ιδιαίτερου βιολογικού περιβάλλοντος της μεταβατικής ζώνης», ανέφερε ο Rulin Wang, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.

Όταν ο Wang και οι συνεργάτες του εξέτασαν δεδομένα από άλλες έρευνες που ήταν διαθέσιμα στο κοινό, βρήκαν επιπλέον στοιχεία που ενίσχυσαν τα ευρήματά τους.

Ειδικότερα, διαπίστωσαν ότι στους ιστούς από διογκωμένους προστάτες υπήρχαν πολύ περισσότερα βασικά κύτταρα WIF1+.

Παράλληλα, παρατήρησαν ότι η δραστηριότητα των γονιδίων αυτών των κυττάρων παρουσίαζε σημαντικές διαφορές.

Σύμφωνα με τον Wang, τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την πιθανότητα τα συγκεκριμένα κύτταρα «να συμμετέχουν στις διεργασίες που συμβαίνουν σε αυτή την περιοχή και κάνουν τη μεταβατική ζώνη ιδιαίτερα ευάλωτη στην καλοήθη υπερπλασία του προστάτη».

Προς το παρόν, πρόκειται μόνο για μία υπόθεση, την οποία όμως ο Wang και οι συνεργάτες του θεωρούν ότι αξίζει να μελετήσουν περαιτέρω.

Για παράδειγμα, μελλοντικές έρευνες θα μπορούσαν να εξετάσουν με ποιον ακριβώς τρόπο τα βασικά κύτταρα WIF1+ συμμετέχουν στη διόγκωση του προστάτη.

Εάν επιβεβαιωθεί ότι αυτά τα κύτταρα παίζουν άμεσο ρόλο στην καλοήθη υπερπλασία του προστάτη, θα μπορούσαν στο μέλλον να αποτελέσουν στόχο για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων.