Η γήρανση είναι μία αναπόφευκτη διαδικασία. Ωστόσο, όπως αποκαλύπτει μία νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο Nature Aging, τα όργανα του σώματος δεν γερνούν όλα μαζί ταυτόχρονα αλλά το καθένα ακολουθεί τον δικό του ρυθμό.

Σύμφωνα με την μελέτη, κάποια όργανα αρχίζουν να αλλάζουν στην ηλικία των 30. Άλλα παραμένουν σχετικά σταθερά μέχρι περίπου την εμμηνόπαυση στο γυναικείο σώμα. Και άλλα φαίνεται να περνούν από δύο ξεχωριστές περιόδους επιταχυνόμενης γήρανσης.

Από τα παραπάνω διαπιστώνεται ότι, δεν υπάρχει μία μόνο «διαδικασία γήρανσης» που να συμβαίνει σε όλο το σώμα την ίδια χρονική περίοδο. Αντίθετα, διαφορετικά όργανα ή συστήματα του σώματος μπορεί να έχουν τα δικά τους χρονοδιαγράμματα - και διαφορετικά συστήματα οργάνων μπορούν να επηρεάσουν το ένα το άλλο.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Ινδό βιοτεχνολόγο Sanju Sinha στο Sanford Burnham Prebys Medical Discovery Institute στην Καλιφόρνια, ανέπτυξε ένα υπολογιστικό σύστημα που ονομάζεται PathStAR για να αναλύσει τη μικροσκοπική δομή των ιστών σε συνήθεις εικόνες παθολογίας.

Αντί να εκπαιδευτεί να «μαντεύει» τη χρονολογική ηλικία ενός ατόμου, το σύστημα εξέτασε τη φυσική αρχιτεκτονική των αλλαγών στους ιστούς. Οι ερευνητές εφάρμοσαν την ανάλυση PathStAR σε εικόνες περισσοτέρων από 25.000 δειγμάτων ιστών μετά θάνατον από 970 δότες ηλικίας 21-70 ετών, καλύπτοντας 40 διαφορετικούς τύπους ιστών.

«Πρόκειται για ένα δημόσιο σύνολο δεδομένων που χρησιμοποιείται από εκατοντάδες ομάδες, αλλά σχεδόν όλοι χρησιμοποιούν τα μοριακά δεδομένα», λέει ο Sinha, αναφερόμενος στο Έργο Έκφρασης Γονότυπου-Ιστού, για το οποίο συλλέχθηκαν τα δείγματα. «Υπάρχουν δεκάδες terabytes δεδομένων απεικόνισης που έχουν σχεδόν παραμείνει ανέγγιχτα», προσθέτει.

Η γήρανση των αρτηριών

Οι αρτηρίες γερνούν πιο γρήγορα, με την ταχύτερη περίοδο δομικής αλλαγής να συμβαίνει στη δεκαετία των 30. Αυτό συμφωνεί με τα παθολογικά αρχεία που έδειχναν ότι ο πρώιμος σχηματισμός πλάκας στις αρτηρίες αυξήθηκε επίσης απότομα κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας, πριν σταθεροποιηθεί αργότερα. Τα άτομα των οποίων οι αρτηρίες εμφάνιζαν πιο επιταχυνόμενη δομική γήρανση ήταν επίσης πιο πιθανό να έχουν αθηροσκλήρωση.

Η γήρανση των ωοθηκών

Το αναπαραγωγικό σύστημα ήταν αρκετά διαφορετικό. Στα γυναικεία σώματα, η μήτρα και ο κόλπος παρέμειναν σχετικά σταθερά κατά την πρώιμη ενήλικη ζωή, και στη συνέχεια εμφάνισαν τις μεγαλύτερες δομικές αλλαγές στις αρχές και τα μέσα της δεκαετίας των 50 - γύρω από τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση. Οι αλλαγές περιελάμβαναν χαρακτηριστικά όπως η ατροφία των ιστών και η λέπτυνση του ενδομητρίου (το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας).

Οι ωοθήκες ήταν και πάλι διαφορετικές. Αντί να αλλάζουν σταθερά, ο ιστός των ωοθηκών έδειξε μια έκρηξη δομικής γήρανσης γύρω στις ηλικίες 35 έως 40 και μια άλλη γύρω στις 55 έως 60, που αντιστοιχεί στην μετεμμηνοπαυσιακή περίοδο.

Η γήρανση των όρχεων

Άλλα όργανα έδειξαν επίσης ένα παρόμοιο μοτίβο γήρανσης δύο σταδίων. Εννέα από τους άλλους 14 ιστούς για τους οποίους οι ερευνητές μπόρεσαν να δημιουργήσουν τροχιές υψηλής εμπιστοσύνης έδειξαν αυτό που ονόμασαν «διφασική» γήρανση, με δύο περιόδους επιταχυνόμενης δομικής αλλαγής που συμβαίνουν γενικά στις δεκαετίες των '30 και των '50.

Αυτά περιλάμβαναν όργανα που φαινομενικά δεν έχουν καμία σχέση με την αναπαραγωγή - τον οισοφάγο, το στομάχι, το κόλον και το λεπτό έντερο. Στα ανδρικά σώματα, ο προστάτης και οι όρχεις ακολούθησαν επίσης αυτό το μοτίβο γήρανσης.

«Περισσότεροι από τους μισούς ιστούς που μελετήσαμε ακολούθησαν τη δομική γήρανση των ωοθηκών», επισημαίνει ο Sinha, «οπότε βλέπουμε τις ωοθήκες ως ένα είδος βηματοδότη για τη γήρανση ολόκληρου του σώματος». Οι ορμόνες θα μπορούσαν να είναι το κλειδί επειδή κατακλύζουν το σώμα μας. Δεν περιορίζονται στα αναπαραγωγικά συστήματα. «Οι πιο απότομες πτώσεις σημειώθηκαν στους γαστρεντερικούς ιστούς», αναφέρουν οι ερευνητές, «σύμφωνα με τη γνωστή έκφραση υποδοχέων οιστρογόνων σε όλο το πεπτικό επιθήλιο και τον ρόλο τους στη διατήρηση του βλεννογονικού φραγμού». Έτσι, είναι λογικό το έντερο να γερνάει με παρόμοιους ρυθμούς με τη μήτρα ή τον προστάτη.

Σε αυτά τα διαφορετικά όργανα, η επιταχυνόμενη δομική γήρανση είχε κάτι κοινό: Παρατηρήθηκε περισσότερη φλεγμονή παράλληλα με μειώσεις στην παραγωγή ενέργειας, τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων και τα συστήματα ελέγχου της κυτταρικής ποιότητας.