Ο καφές καταναλώνεται καθημερινά σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ προηγούμενες έρευνες έχουν συσχετίσει την κατανάλωσή του με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν έχουν κατανοήσει ακόμη πλήρως τους βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν αυτές τις συσχετίσεις. Τώρα, νέα έρευνα από τη Φινλανδία δείχνει ότι η τακτική κατανάλωση καφέ συνδέεται με πιο υγιή σύσταση σώματος, καλύτερους μεταβολικούς δείκτες και διαφορετικό ορμονικό προφίλ σε άνδρες και γυναίκες.
Ειδικότερα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Όουλου ανέλυσαν στοιχεία από 2.264 άτομα ηλικίας 46 ετών, τα οποία συμμετείχαν στη μελέτη Northern Finland Birth Cohort 1966. Η ερευνητική ομάδα εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη συνήθη κατανάλωση καφέ των συμμετεχόντων και στους μεταβολίτες που κυκλοφορούσαν στο αίμα τους, στους δείκτες καρδιομεταβολικού κινδύνου και στα επίπεδα των ορμονών του φύλου.
Όσοι έπιναν περισσότερο καφέ είχαν λιγότερο λίπος και περισσότερους μυς
Τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερο καφέ έτειναν να έχουν λιγότερο συνολικό σωματικό λίπος και σπλαχνικό λίπος, καθώς και μεγαλύτερη σκελετική μυϊκή μάζα. Οι διαφορές αυτές παρατηρήθηκαν παρόλο που οι συμμετέχοντες με υψηλότερη και χαμηλότερη κατανάλωση καφέ είχαν παρόμοιο δείκτη μάζας σώματος (αναλογία βάρους - ύψους).
Η υψηλότερη κατανάλωση καφέ συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερα επίπεδα αμινοξέων διακλαδισμένης αλυσίδας στο αίμα τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών. Προηγούμενες έρευνες έχουν συσχετίσει τα σταθερά αυξημένα επίπεδα αυτών των βιοδεικτών με την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Η κατανάλωση καφέ συνδέθηκε με διαφορετικό ορμονικό προφίλ
Ορισμένες από τις πιο σαφείς διαφορές παρατηρήθηκαν στους άνδρες. Η μεγαλύτερη κατανάλωση καφέ συνδέθηκε με καλύτερες τιμές γλυκόζης και ινσουλίνης, υψηλότερα επίπεδα ολικής και βιοδιαθέσιμης τεστοστερόνης και μεγαλύτερες συγκεντρώσεις της σφαιρίνης που δεσμεύει τις ορμόνες του φύλου (SHBG). Εντούτοις, τα επίπεδα της ελεύθερης τεστοστερόνης και ο δείκτης ελεύθερων ανδρογόνων ήταν ελαφρώς χαμηλότερα.
Στις γυναίκες παρατηρήθηκαν λιγότερες συσχετίσεις με τις ορμόνες. Η υψηλότερη κατανάλωση καφέ συνδέθηκε κυρίως με αυξημένα επίπεδα SHBG και χαμηλότερες τιμές ελεύθερων ανδρογόνων.
«Εκατομμύρια άνθρωποι πίνουν καφέ καθημερινά, όμως εξακολουθούμε να γνωρίζουμε εκπληκτικά λίγα για τη σχέση του με τον μεταβολισμό και τις ορμόνες μας. Αυτό που ξεχώρισε στα ευρήματά μας ήταν ένα ιδιαίτερο ορμονικό προφίλ, το οποίο παρέμεινε ακόμη και όταν συνυπολογίσαμε τον δείκτη μάζας σώματος και παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής. Αρκετές από αυτές τις συσχετίσεις διέφεραν επίσης μεταξύ ανδρών και γυναικών», εξήγησε ο Luca Verroest, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Όουλου.
Οι ορμόνες ίσως εξηγούν τη σχέση του καφέ με την υγεία
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ορμονικοί μηχανισμοί ενδέχεται να εξηγούν ορισμένες από τις συσχετίσεις που έχουν παρατηρηθεί στο παρελθόν ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ και τη μεταβολική υγεία. Από την άλλη, επειδή πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι η κατανάλωση καφέ προκάλεσε άμεσα τις βιολογικές διαφορές που εντοπίστηκαν.
Η χώρα στην οποία πραγματοποιήθηκε η έρευνα έχει επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η Φινλανδία συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση καφέ παγκοσμίως, καθώς η μέση ετήσια κατανάλωση φτάνει περίπου τα 11,8 κιλά ανά άτομο.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα αποτελέσματα αποτελούν αφετηρία για νέες μελέτες, οι οποίες θα εξετάσουν εάν ο ίδιος ο καφές προκαλεί αυτές τις βιολογικές μεταβολές και, εάν πράγματι συμβαίνει αυτό, ποιες ουσίες του είναι υπεύθυνες. Οι επιστήμονες διερευνούν ήδη αυτά τα ερωτήματα σε ζωικά μοντέλα, με απώτερο στόχο να προχωρήσουν σε μελέτες παρέμβασης σε ανθρώπους.
Θα χρειαστούν περισσότερες έρευνες προτού τα συγκεκριμένα ευρήματα μπορέσουν να αξιοποιηθούν για τη διαμόρφωση διατροφικών συστάσεων.
