Μπορεί να είναι μην είναι και το πιο απλό πράγμα να αντιμετωπίσει κάποιος την κατάθλιψη. Όμως, τα πράγματα μπορεί να δυσκολέψουν ακόμα περισσότερο όταν δεν γνωρίζουμε τους λόγους για τους οποίους υποφέρουμε.
Ο ψυχοθεραπευτής Myron Nelson τονίζει σε άρθρο του ότι «υπάρχουν τρεις βασικές κατηγορίες παραγόντων που μπορούν να πυροδοτήσουν αισθήματα κατάθλιψης: το σώμα μας, το περιβάλλον μας και οι προσδοκίες μας για το μέλλον». Αναλυτικά, περιγράφει τα παρακάτω.
1. Το σώμα
«Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι χρόνιες ασθένειες αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση κατάθλιψης. Αυτό συμβαίνει επειδή η κατάθλιψη και οι ασθένειες μοιράζονται ένα κοινό χαρακτηριστικό: προκαλούν αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος στο σώμα. Τα άτομα με κατάθλιψη τείνουν να παρουσιάζουν αυξημένη φλεγμονή, χαμηλότερα επίπεδα σιδήρου και ελαφρώς υψηλότερη θερμοκρασία σώματος σε σύγκριση με άτομα που δεν πάσχουν από κατάθλιψη.
Υπάρχουν εκατοντάδες ερευνητικές μελέτες που εξετάζουν αυτή τη σύνδεση νου-σώματος, αλλά το σημαντικό που πρέπει να γνωρίζετε είναι ότι, όταν κάτι επηρεάζει αρνητικά το σώμα, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά και τον ψυχισμό μας. Εάν το σώμα μας νοσεί, υποφέρει από χρόνια κακή διατροφή ή στερείται συστηματικά τον ύπνο, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες να νιώσει κάποιος κατάθλιψη. Παράγοντες άγχους μακροχρόνιας διάρκειας, όπως προβλήματα υγείας μετά τον τοκετό ή αυτοάνοσα νοσήματα, καθιστούν την εμφάνιση κατάθλιψης ακόμη πιο πιθανή.
Η κληρονομικότητα παίζει καθοριστικό ρόλο στο ποιες χρόνιες ασθένειες ενδέχεται να κληρονομήσετε. Επηρεάζει επίσης σημαντικά την κατάθλιψη, ευθυνόμενη για περίπου το 60% των αιτιών που μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνισή της. Το υπόλοιπο 40% συνδέεται με τις επόμενες δύο αιτίες κατάθλιψης».
2. Το περιβάλλον
«Η δεύτερη αιτία κατάθλιψης είναι το περιβάλλον. Αυτό μπορεί να είναι είτε το φυσικό είτε το κοινωνικό περιβάλλον. Εάν ζείτε κοντά σε εργοστάσιο επεξεργασίας χημικών αποβλήτων, οι πιθανότητες κατάθλιψης αυξάνονται. Η παραμονή σε ένα τοξικό περιβάλλον μπορεί να σας επηρεάσει εξίσου με την επαφή με τοξικούς ανθρώπους.
Εάν περιβάλλεστε από άτομα που σας εκφοβίζουν, σας κακοποιούν ή σας κάνουν διαρκώς να νιώθετε ντροπή, οι πιθανότητες να εμφανίσετε κατάθλιψη αυξάνονται. Αυτό ισχύει τόσο για τις διαπροσωπικές σχέσεις όσο και για ευρύτερες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Το να ανήκετε σε μια μειονότητα και να ζείτε σε συνθήκες φτώχειας αυξάνει επίσης την πιθανότητα κατάθλιψης, είτε λόγω του τρόπου με τον οποίο σας συμπεριφέρονται οι γύρω σας είτε λόγω της αντίληψης που γνωρίζετε ότι έχει η κοινωνία για εσάς.
Το σώμα σου δεν μπορεί πάντα να διακρίνει τη διαφορά ανάμεσα σε ψυχολογικούς και σωματικούς στρεσογόνους παράγοντες, επομένως οι αρνητικές διαπροσωπικές εμπειρίες πυροδοτούν επίσης μια αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος».
3. Το μέλλον και οι προσδοκίες
«Η τρίτη αιτία της κατάθλιψης είναι το μέλλον και οι προσδοκίες που έχουμε για αυτό. Θα μπορούσες να είσαι απόλυτα υγιής, να ζεις σε ένα όμορφο μέρος και να έχεις μια ζωή γεμάτη υπέροχες σχέσεις, αλλά αν αύριο πρόκειται να καταδικαστείς σε 20 χρόνια φυλάκιση, οι πιθανότητες να πάθεις κατάθλιψη είναι μεγάλες. Δεν χρειάζεται καν να είναι τόσο ακραία η κατάσταση.
Αν η γενική πορεία της ζωής σου φαίνεται να παίρνει την κατιούσα, μπορεί να χάσεις τη χαρά από οποιαδήποτε στιγμή και να πέσεις σε κατάθλιψη. Αν πάρεις προαγωγή αλλά ανησυχείς ότι θα λυγίσεις κάτω από το βάρος των ευθυνών και θα απογοητεύσεις τους πάντες, μπορεί να αρχίσεις να νιώθεις κατάθλιψη.
Αν βρεις επιτέλους έναν υπέροχο σύντροφο, αλλά αγωνιάς διαρκώς μήπως πάψει να σε συμπαθεί, σε απατήσει, σε εγκαταλείψει ή πεθάνει, τότε αυτή η υπέροχη σχέση μπορεί άθελά της να γίνει αιτία κατάθλιψης. Αν χάσεις τη δουλειά σου και χωρίσεις την ίδια εβδομάδα, είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί θα μπορούσες να πάθεις κατάθλιψη. Μπορεί μάλιστα να φαίνεται λογικό να περιμένεις να συμβεί και κάτι άλλο κακό. Όπως λέει και η έκφραση: «Όταν βρέχει, γίνεται κατακλυσμός». Όμως, μερικές φορές, η βροχή είναι ελάχιστη. Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι οι προβλέψεις σου είναι απλές εικασίες μέχρι να συμβεί το μέλλον. Το μέλλον σου θα πρέπει να θεωρείται «αθώο» μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Το να προσπαθείς να προστατευτείς από το να πληγωθείς, υποθέτοντας ότι θα συμβεί κάτι κακό, μπορεί να ακούγεται λογικό, αλλά οι προσπάθειές σου να προβλέψεις το αύριο ίσως είναι αυτές που προκαλούν την κατάθλιψή σου σήμερα».
