Αν δεν σας αρέσει να ιδρώνετε ή να περνάτε ώρες στο γυμναστήριο, τα ευρήματα μιας νέας μελέτης μπορεί να σας δώσουν ένα επιπλέον κίνητρο να κινηθείτε. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και δέκα λεπτά τρεξίματος με πολύ αργό ρυθμό μπορεί να βελτιώσουν τη διάθεσή σας και να ωφελήσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου σας.

Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Imaging Neuroscience, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Τσουκούμπα στην Ιαπωνία διαπίστωσαν ότι υγιείς εθελοντές είχαν σημαντικά καλύτερη διάθεση και υψηλότερες επιδόσεις σε γνωστικές δοκιμασίες έπειτα από δέκα λεπτά πολύ αργού τρεξίματος σε διάδρομο, σε σύγκριση με τις μετρήσεις τους μετά από δέκα λεπτά ανάπαυσης.

Ο δρ Vernon Williams, νευρολόγος που ειδικεύεται στην αθλητική νευρολογία και ιδρυτικός διευθυντής του Κέντρου Αθλητικής Νευρολογίας και Ιατρικής του Πόνου στο Cedars-Sinai Orthopaedics and Sports Medicine, σχολίασε θετικά τα ευρήματα.

Όπως δήλωσε στο Medical News Today:

«Οι μελέτες δείχνουν σταθερά ότι η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, να βελτιώσει τη διάθεση και να ανακουφίσει τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Αυτή η γνώση θα πρέπει να μας ενθαρρύνει να κάνουμε τη σωματική δραστηριότητα μέρος της καθημερινότητάς μας.

«Μέχρι τώρα. θεωρούσαμε ότι, για να υπάρξουν οφέλη στις γνωστικές λειτουργίες που να διαρκούν σε βάθος χρόνου, η άσκηση έπρεπε να έχει μια ελάχιστη συχνότητα και διάρκεια και να γίνεται συστηματικά. Η συγκεκριμένη μελέτη, όμως, δείχνει ότι ακόμη και η πιο ήπια δραστηριότητα, την οποία συνήθως δεν θα θεωρούσαμε κανονική ‘άσκηση’, μπορεί να προσφέρει τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα οφέλη».

Οφέλη για τον εγκέφαλο με ελάχιστη σωματική προσπάθεια

Στη μελέτη συμμετείχαν 24 νέοι ενήλικες από την Ιαπωνία, 13 άνδρες και 11 γυναίκες, όλοι στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών και χωρίς προβλήματα υγείας. Ήταν όλοι μη καπνιστές και δεξιόχειρες, είχαν φυσιολογική όραση, είτε χωρίς διόρθωση είτε με γυαλιά ή φακούς επαφής, και δείκτη μάζας σώματος εντός των φυσιολογικών ορίων.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες και πήραν μέρος σε δύο συνεδρίες, που πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές ημέρες.

Στη μία συνεδρία κάθισαν για δέκα λεπτά σε μια καρέκλα, η οποία είχε τοποθετηθεί πάνω σε έναν διάδρομο που δεν λειτουργούσε. Στην άλλη έτρεξαν πολύ αργά στον διάδρομο για δέκα λεπτά, με ταχύτητα 3–6 χιλιομέτρων την ώρα και ένταση που αντιστοιχούσε στο 35% της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου τους (VO₂ max). Πριν και μετά από κάθε συνεδρία υποβλήθηκαν σε δοκιμασίες για την αξιολόγηση της διάθεσης και των γνωστικών λειτουργιών τους.

Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις γνωστικές λειτουργίες με μια παραλλαγή της δοκιμασίας Stroop με χρώματα και λέξεις (CWST), καταγράφοντας την αντίδραση των συμμετεχόντων σε κάθε ερέθισμα. Για τη διάθεση χρησιμοποίησαν τη δισδιάστατη κλίμακα διάθεσης (TDMS), η οποία εξετάζει πόσο δραστήριος και πόσο ευχάριστα αισθάνεται κάποιος μέσα από οκτώ χαρακτηρισμούς: γεμάτος ενέργεια, ζωηρός, νωθρός, άτονος, χαλαρός, ήρεμος, εκνευρισμένος και νευρικός.

Σε μια ξεχωριστή δοκιμασία, κατά την οποία οι εθελοντές έτρεξαν για δύο λεπτά, οι ερευνητές μέτρησαν την επιτάχυνση του κεφαλιού τους, ώστε να καταγράψουν την κίνησή του πάνω και κάτω. Κατά τη διάρκεια των γνωστικών δοκιμασιών μέτρησαν επίσης την οξυγόνωση του αίματος, ως δείκτη της εγκεφαλικής δραστηριότητας.

Μετά το τρέξιμο, οι συμμετέχοντες ανέφεραν σημαντική βελτίωση της διάθεσής τους: αισθάνονταν πιο ευχάριστα και βρίσκονταν σε μεγαλύτερη εγρήγορση. Παράλληλα, αντιδρούσαν πιο γρήγορα στη δοκιμασία CWST, η οποία αξιολογεί την προσοχή και τον αυτοέλεγχο.

Επιπλέον, σε δύο περιοχές του αριστερού προμετωπιαίου φλοιού καταγράφηκε μεγαλύτερη αύξηση του οξυγονωμένου αίματος κατά τις γνωστικές δοκιμασίες μετά το τρέξιμο, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες μετρήσεις μετά την ανάπαυση.

Πώς μπορεί η άσκηση να βελτιώνει τη διάθεση και τις γνωστικές λειτουργίες;

Όπως εξήγησε ο Williams:

«Όταν ασκούμαστε, αυξάνεται η ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο, ο οποίος τροφοδοτείται με το απαραίτητο οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Η καλύτερη κυκλοφορία του αίματος υποστηρίζει τη νευρογένεση, δηλαδή τη δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων, ιδιαίτερα στον ιππόκαμπο, μια περιοχή με καθοριστικό ρόλο στη μάθηση και τη μνήμη. Παράλληλα, η άσκηση προκαλεί την απελευθέρωση ενδορφινών και νευροδιαβιβαστών που βελτιώνουν τη διάθεση και ανακουφίζουν τον πόνο, συμβάλλοντας συχνά στην ευεξία που αισθανόμαστε μετά την προπόνηση».

Εντούτοις, η ήπια άσκηση, όπως αυτή που εξετάστηκε στη μελέτη, δεν αυξάνει τη ροή του αίματος όσο η πιο έντονη. Έτσι, οι ερευνητές πρότειναν και μια άλλη πιθανή εξήγηση για τα οφέλη που παρατήρησαν.

«Η θετική συσχέτιση ανάμεσα στην επιτάχυνση του κεφαλιού και τη βελτίωση της διάθεσης μπορεί να αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων το πολύ αργό τρέξιμο ωφελεί την ψυχική υγεία», ανέφεραν.

Την υπόθεση αυτή ενισχύουν τα ευρήματα παλαιότερης μελέτης σε αρουραίους και ποντίκια. Εκείνη η έρευνα είχε δείξει ότι οι κινήσεις του κεφαλιού επηρέαζαν τη λειτουργία νευρικών κυττάρων που σχετίζονται με τη μάθηση, τις γνωστικές λειτουργίες και τη διάθεση, υποδηλώνοντας ότι οι ήπιες κινήσεις ενδέχεται να ωφελούν περισσότερο τον εγκέφαλο από τις έντονες.

Τα πρώτα ευρήματα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση

Οι συγγραφείς αναγνώρισαν ότι η μελέτη ήταν μικρή και είχε περιορισμούς. Όπως τόνισαν, χρειάζονται νέες έρευνες που θα συγκρίνουν το αργό τρέξιμο με άλλες δραστηριότητες, όπως το περπάτημα, και θα εξετάσουν και άλλες ομάδες πληθυσμού, πέρα από υγιείς νέους ενήλικες.

Ο Williams επισήμανε ότι «δεν είναι τόσο σαφές πώς τα γνωστικά οφέλη που καταγράφηκαν σε αυτή τη μελέτη από τη συνηθισμένη, καθημερινή σωματική δραστηριότητα συνδέονται με την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών και με τις συγκεντρώσεις ουσιών που ωφελούν τις γνωστικές λειτουργίες».

«Ωστόσο», πρόσθεσε, «ενδέχεται να υπάρχει κάποια σύνδεση με την αυξημένη ροή αίματος προς τον μετωπιαίο λοβό του εγκεφάλου, ακόμη και κατά την απλή, καθημερινή σωματική δραστηριότητα. Είναι επίσης πιθανό αυτή η δραστηριότητα να ενεργοποιεί και νοητικά τον εγκέφαλο, συμβάλλοντας στα οφέλη».

Μία ακόμη ένδειξη ότι κάθε μορφή σωματικής δραστηριότητας ωφελεί

Παρότι πρόκειται για προκαταρκτικά ευρήματα, οι συγγραφείς εκτίμησαν ότι θα μπορούσαν «να συμβάλουν στην ευημερία της κοινωνίας, ενθαρρύνοντας ανθρώπους με διάφορα προβλήματα υγείας να παραμένουν σωματικά και πνευματικά δραστήριοι μέσω του πολύ αργού τρεξίματος, με τρόπο που να είναι ασφαλής για τους ίδιους».

Τα αποτελέσματα προστίθενται στα πολλά επιστημονικά στοιχεία που δείχνουν ότι κάθε μορφή σωματικής δραστηριότητας μπορεί να ωφελήσει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική σας υγεία. Η καλύτερη επιλογή είναι εκείνη που μπορείτε να εντάξετε εύκολα στην καθημερινότητά σας και να συνεχίσετε μακροπρόθεσμα.

«Η άσκηση δεν βοηθά μόνο να χτίσουμε μυς, να χάσουμε βάρος ή να πετύχουμε κορυφαίες επιδόσεις. Είναι και ένα ισχυρό ελιξίριο για τον εγκέφαλο», κατέληξε ο δρ Vernon Williams