Στην Ελλάδα, περίπου 874.000 ενήλικες ηλικίας 20 έως 79 ετών ζούσαν με διαβήτη το 2024, σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη. Ο επιπολασμός του διαβήτη στον ενήλικο πληθυσμό αυτής της ηλικιακής ομάδας υπολογίστηκε στο 11,4%, ενώ περίπου το 28,5% των περιπτώσεων παρέμενε αδιάγνωστο. Μάλιστα, όπως αποκαλύπτουν στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο διαβήτης τύπου 2 αφορά περίπου το 90% των ατόμων με διαβήτη.

Ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να εμφανιστεί όταν το σώμα δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη ή όταν δεν ανταποκρίνεται σωστά σε αυτή. Το αυξημένο σωματικό βάρος, η ηλικία και παθήσεις όπως ο προδιαβήτης και η στεατωτική νόσος του ήπατος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία αποτελούν επίσης παράγοντες κινδύνου.

Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes, Obesity and Metabolism δείχνει ότι ειδικά η μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 στους ενήλικες.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από σχεδόν 88.000 συμμετέχοντες στη UK Biobank. Διαπίστωσαν ότι τα άτομα που έκαναν λιγότερη μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα είχαν διπλάσιο σχετικό κίνδυνο να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με εκείνα που ήταν περισσότερο δραστήρια.

Η μεγαλύτερη σχετική μείωση του κινδύνου παρατηρήθηκε στους ενήλικες κάτω των 63 ετών.

Η περισσότερη μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2

Με λόγο κινδύνου 2,07, τα χαμηλότερα επίπεδα μέτριας έως έντονης άσκησης συνδέθηκαν με σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με τα υψηλότερα επίπεδα.

Οι συμμετέχοντες στην ομάδα με τα υψηλότερα επίπεδα μέτριας έως έντονης άσκησης έκαναν κατά διάμεσο όρο 409 λεπτά σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα. Οι συγγραφείς της μελέτης επισήμαναν ότι όλοι οι συμμετέχοντες σε αυτή την ομάδα πληρούσαν τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα.

Στην ομάδα με τα χαμηλότερα επίπεδα μέτριας έως έντονης άσκησης, ο διάμεσος χρόνος σωματικής δραστηριότητας ήταν 121 λεπτά την εβδομάδα. Περίπου το 37% των συμμετεχόντων σε αυτή την ομάδα έφτανε την ελάχιστη σύσταση του ΠΟΥ για 150 λεπτά την εβδομάδα.

«Ένας λόγος κινδύνου 2,07 είναι κλινικά σημαντικός. […] Είναι σημαντικό, ωστόσο, να θυμόμαστε ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, επομένως δείχνει μια ισχυρή συσχέτιση, αλλά δεν αποδεικνύει ότι η χαμηλότερη σωματική δραστηριότητα προκάλεσε άμεσα τον διαβήτη», εξήγησε ο Opel Baker, γενικός ιατρός στη Mayfield Clinic, μιλώντας στο Medical News Today.

«Παρ' όλα αυτά», πρόσθεσε ο ίδιος, «ενισχύει κάτι που βλέπουμε και στη γενική ιατρική: η σωματική δραστηριότητα είναι ένα από τα πιο ισχυρά και προσιτά μέσα που διαθέτουμε για να βελτιώσουμε την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να μειώσουμε τον κίνδυνο διαβήτη».

Από την πλευρά του, ο David Cutler, πιστοποιημένος ιατρός οικογενειακής ιατρικής στο Providence Saint John’s Health Center, ανέφερε:

«Ένας λόγος κινδύνου 2,07 δεν σημαίνει ότι η πιθανότητα ενός συγκεκριμένου ατόμου να εμφανίσει διαβήτη διπλασιάζεται κυριολεκτικά. Σημαίνει ότι, μετά την προσαρμογή για άλλους παράγοντες, η εμφάνιση διαβήτη ήταν περίπου δύο φορές συχνότερη στην ομάδα με τη χαμηλότερη σωματική δραστηριότητα».

Ο γιατρός συμπλήρωσε: «Αυτά τα δεδομένα ενισχύουν το μήνυμα ότι η άσκηση δεν αποτελεί απλώς μέρος της αντιμετώπισης του διαβήτη. Αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο της πρόληψής του. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Η τακτική άσκηση βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, συμβάλλει στον έλεγχο του σπλαχνικού λίπους, αυξάνει την πρόσληψη γλυκόζης από τους σκελετικούς μυς και επιδρά θετικά στον μεταβολισμό των λιπιδίων».

Οι ενήλικες ηλικίας 62 ετών ή νεότεροι είχαν τη μεγαλύτερη μείωση του κινδύνου

Η μελέτη έδειξε ότι η σχέση ανάμεσα στα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας και τον διαβήτη τύπου 2 ήταν ισχυρότερη στους νεότερους ενήλικες.

Σε σύγκριση με τα άτομα που είχαν υψηλότερα επίπεδα μέτριας έως έντονης άσκησης, όσοι ήταν ηλικίας 62,7 ετών ή νεότεροι και είχαν χαμηλότερα επίπεδα μέτριας έως έντονης άσκησης είχαν 2,44 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2.

Στους ενήλικες ηλικίας 62,7 ετών και άνω με χαμηλά επίπεδα μέτριας έως έντονης άσκησης, ο κίνδυνος εμφάνισης της πάθησης ήταν 1,65 φορές μεγαλύτερος.

«Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αυτής της μελέτης είναι ο ρόλος της ηλικίας στα οφέλη της μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας», τόνισε ο Cutler.

«Με την πρώτη ματιά, ο χαμηλότερος λόγος κινδύνου στους μεγαλύτερους σε ηλικία συμμετέχοντες, 1,65 έναντι 2,44 στους νεότερους, θα μπορούσε να δώσει την εντύπωση ότι η άσκηση είναι λιγότερο ωφέλιμη στις μεγαλύτερες ηλικίες. Ωστόσο, αυτοί οι αριθμοί μπορεί να είναι παραπλανητικοί. Οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι, παρόλο που η σχετική συσχέτιση εξασθενούσε με την ηλικία, η απόλυτη διαφορά στην εμφάνιση διαβήτη αυξανόταν όσο μεγάλωνε η ηλικία. Πρόκειται για μια σημαντική κλινική διάκριση.

«Αυτό που βρίσκω ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι η σχέση δεν ήταν ίδια σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Η συσχέτιση ανάμεσα στη χαμηλότερη σωματική δραστηριότητα και τον κίνδυνο διαβήτη ήταν ισχυρότερη στους νεότερους συμμετέχοντες. […] Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η άσκηση γίνεται λιγότερο σημαντική όσο μεγαλώνουμε», επισήμανε ο ίδιος.

«Στην πραγματικότητα, η απόλυτη διαφορά στα ποσοστά διαβήτη ανάμεσα στις περισσότερο και λιγότερο δραστήριες ομάδες αυξανόταν με την ηλικία. Αυτό δείχνει ότι το να παραμένετε δραστήριοι σε όλη τη διάρκεια της ζωής μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ο κίνδυνος διαβήτη αυξάνεται με την ηλικία. Ποτέ δεν είναι αργά για να αυξήσετε τη σωματική σας δραστηριότητα», πρόσθεσε.

Διαχείριση του προδιαβήτη με περισσότερη μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα

Οι συγγραφείς της μελέτης επισήμαναν ότι τα υψηλότερα επίπεδα μέτριας έως έντονης άσκησης συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 στα άτομα με προδιαβήτη.

Ο Baker υπογράμμισε ότι, στην περίπτωση του προδιαβήτη, η άσκηση θα πρέπει να θεωρείται «μέσο διαχείρισης και όχι απλώς πρόληψης».

Σύμφωνα με τον γιατρό, «η άσκηση βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, πράγμα που σημαίνει ότι το σώμα μπορεί να χρησιμοποιεί καλύτερα τη γλυκόζη. Για κάποιον με προδιαβήτη, η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας μπορεί επομένως να βοηθήσει ώστε τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα να επιστρέψουν πιο κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα και να μειώσει τον κίνδυνο εξέλιξης σε διαβήτη τύπου 2».

«Το σημαντικό είναι ότι ένα άτομο με προδιαβήτη δεν χρειάζεται απαραίτητα ένα εντελώς διαφορετικό πρόγραμμα άσκησης. Η αρχή θα πρέπει να γίνεται με ένα ρεαλιστικό και βιώσιμο επίπεδο δραστηριότητας, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να αυξάνεται σταδιακά ανάλογα με τη φυσική κατάσταση, την υγεία και τους στόχους του κάθε ατόμου. Η προπόνηση ενδυνάμωσης είναι επίσης σημαντική, καθώς η διατήρηση και η αύξηση της μυϊκής μάζας βοηθούν το σώμα να αξιοποιεί καλύτερα τη γλυκόζη», κατέληξε ο ίδιος.