Ο καφές είναι ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως και για πολλούς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς τους. Την ίδια στιγμή, όμως, η επίδρασή του στην υγεία παραμένει αντικείμενο συζήτησης. Έτσι, από τη μία ακούμε ότι μπορεί να προστατεύει από σοβαρές ασθένειες και να συμβάλλει στη μακροζωία και από την άλλη ότι προκαλεί ταχυκαρδία, άγχος ή προβλήματα στον ύπνο. Δεν είναι, επομένως, παράξενο αν αναρωτιέστε τελικά εάν ο καθημερινός καφές σάς κάνει καλό ή κακό.

Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους ούτε μπορεί να περιοριστεί σε ένα απλό «ναι» ή «όχι». Οι μελέτες δείχνουν ότι ο καφές μπορεί να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής διατροφής και, υπό προϋποθέσεις, να προσφέρει ορισμένα οφέλη. Μάλιστα, όσοι πίνουν καφέ φαίνεται να έχουν μικρότερο κίνδυνο να πεθάνουν πρόωρα από οποιαδήποτε αιτία, σε σύγκριση με όσους δεν πίνουν καθόλου.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερο καφέ πίνετε τόσο καλύτερα ούτε ότι επηρεάζει όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Το αν και πόσο μπορεί να σας ωφελήσει εξαρτάται από την ποσότητα που καταναλώνετε, την ηλικία και το βιολογικό σας φύλο, τα φάρμακα που παίρνετε, ακόμη και τα γονίδιά σας.

Ορισμένα από τα πιθανά οφέλη του καφέ αποδίδονται στην καφεΐνη, ενώ άλλα φαίνεται να σχετίζονται με τις υπόλοιπες ουσίες που περιέχει (όπως οι πολυφαινόλες). Συνολικά, πάντως, τα διαθέσιμα στοιχεία συνδέουν την κατανάλωσή του με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών παθήσεων.

Ο καφές θεωρείται γενικά ωφέλιμος για την υγεία

Ορισμένα από τα πιθανά οφέλη του καφέ οφείλονται στην καφεΐνη, ενώ άλλα φαίνεται να σχετίζονται με τις υπόλοιπες ουσίες που περιέχει. Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, οι έρευνες συνδέουν την κατανάλωση καφέ με μικρότερο κίνδυνο για:

• τη νόσο Πάρκινσον, τον διαβήτη τύπου 2 και τη νόσο Αλτσχάιμερ σε ορισμένες ομάδες ανθρώπων,
• το μεταβολικό σύνδρομο και τη χρόνια νεφρική νόσο,
• τον καρκίνο και άλλες παθήσεις του ήπατος, όπως η κίρρωση,
• τις πέτρες στη χολή και τους νεφρούς.

Ο καφές με καφεΐνη έχει επίσης συνδεθεί, σε ορισμένες ομάδες ανθρώπων, με καλύτερη διάθεση και μικρότερο κίνδυνο κατάθλιψης. Παράλληλα, κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση 3 έως 4 φλιτζανιών καφέ την ημέρα σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, καθώς και καρδιαγγειακής νόσου και θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια.

Το συγκεκριμένο ρόφημα ενδέχεται ακόμη να προσφέρει κάποια προστασία από τον καρκίνο του στόματος, του λαιμού, του ενδομητρίου και του πεπτικού συστήματος. Εντούτοις, τα στοιχεία που διαθέτουμε μέχρι σήμερα δεν είναι αρκετά ώστε να καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα.

Τι πρέπει να προσέχετε όταν πίνετε καφέ

Παρά τα οφέλη του, ο καφές διαθέτει και ορισμένα μειονεκτήματα, τα περισσότερα από τα οποία σχετίζονται με την καφεΐνη.

Συγκεκριμένα:

• Η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει άγχος, πονοκέφαλο ή ταχυκαρδία.
• Ο καφές με καφεΐνη μπορεί επίσης να επιδεινώσει τις καούρες και τα υπόλοιπα συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
• Η καφεΐνη μπορεί ακόμη να σας κάνει να ουρείτε συχνότερα ή να αισθάνεστε ξαφνική και έντονη ανάγκη να πάτε στην τουαλέτα.
• Ο καφές που παρασκευάζεται χωρίς φίλτρο, όπως εκείνος της γαλλικής πρέσας, έχει συνδεθεί με μικρή αύξηση της χοληστερόλης.
• Η καφεΐνη μπορεί να δυσκολέψει την έλευση του ύπνου, να μειώσει τη διάρκειά του ή να τον κάνει λιγότερο ξεκούραστο, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται σε μεγάλη ποσότητα ή αργά μέσα στην ημέρα. Η ευαισθησία διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ανθρώπων.

Ορισμένες μελέτες έχουν επίσης συνδέσει την κατανάλωση 5 ή περισσότερων φλιτζανιών καφέ την ημέρα με χαμηλότερη οστική πυκνότητα σε κάποιες ομάδες γυναικών. Ωστόσο, η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου από τρόφιμα και ροφήματα μπορεί να περιορίσει αυτόν τον πιθανό κίνδυνο.

Σε γενικές γραμμές, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αναφέρει ότι, για τους υγιείς ενηλίκους, έως 200 mg καφεΐνης σε μία δόση και έως 400 mg μέσα στην ημέρα (4 κούπες καφέ περίπου) δεν εγείρουν ανησυχίες για την ασφάλεια. Το όριο αφορά τη συνολική καφεΐνη από καφέ, τσάι, αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά, σοκολάτα, συμπληρώματα και ορισμένα φάρμακα.

Εάν είστε έγκυος, προσπαθείτε να μείνετε έγκυος ή θηλάζετε, καλό είναι να μην καταναλώνετε περισσότερα από 200 mg καφεΐνης την ημέρα. Πρόκειται περίπου για την ποσότητα καφεΐνης που περιέχεται σε 360 ml έτοιμου καφέ.

Για ανθρώπους με καρδιακή ανεπάρκεια, συμπτωματικές αρρυθμίες, ανεξέλεγκτη υπέρταση ή έντονες ταχυπαλμίες μετά τον καφέ, η ποσότητα πρέπει να εξατομικεύεται από τον γιατρό τους. Τα ενεργειακά ποτά και τα συμπυκνωμένα προϊόντα καφεΐνης καλό είναι να αποφεύγονται, επειδή μπορεί να προκαλέσουν απότομη αύξηση της πίεσης ή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.

Συμπέρασμα: Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να πίνουν καφέ καθημερινά

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η καθημερινή κατανάλωση καφέ δεν αποτελεί πρόβλημα και μπορεί να έχει ορισμένα οφέλη για την υγεία. Αν, όμως, ο καφές με καφεΐνη σάς προκαλεί ενοχλήσεις, μειώστε σταδιακά την ποσότητα που πίνετε, ώστε να αποφύγετε τα συμπτώματα στέρησης.