Η υγεία των νεφρών μπορεί να μην σας απασχολεί ιδιαίτερα ακόμη, όμως είναι κάτι που αξίζει την προσοχή σας. Σύμφωνα με αναφορά του 2023, περίπου το 15% των ενηλίκων στην Ελλάδα έχει χρόνια νεφρική νόσο, με το ποσοστό αυτό να είναι από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη. Μάλιστα, πολλοί από τους ασθενείς δε γνωρίζουν ότι αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα, , καθώς τα συμπτώματα στα αρχικά στάδια συχνά περνούν απαρατήρητα.

Όταν λειτουργούν σωστά, τα νεφρά φιλτράρουν περίπου μισό φλιτζάνι αίματος κάθε λεπτό, απομακρύνοντας άχρηστες ουσίες και βοηθώντας στη διατήρηση της ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών.

Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στο πόσο καλά λειτουργούν τα νεφρά. Αν και καμία τροφή δεν απαγορεύεται πλήρως, ορισμένες επιλογές τα επιβαρύνουν περισσότερο, ειδικά όταν καταναλώνονται συχνά. Δείτε ποιες τροφές θεωρούν οι διαιτολόγοι οι χειρότερες για την υγεία των νεφρών και γιατί καλό είναι να τις απολαμβάνετε με μέτρο.

1. Επεξεργασμένα κρέατα

Όταν καταναλώνετε πολύ νάτριο, το οποίο βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στο αλάτι και σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα, τα νεφρά χρειάζεται να δουλέψουν πιο έντονα για να απομακρύνουν την περίσσεια και να διατηρήσουν την ισορροπία των υγρών στο σώμα. Μία από τις βασικές πηγές νατρίου στη διατροφή είναι τα επεξεργασμένα κρέατα

«Τρόφιμα όπως το μπέικον, τα λουκάνικα, το σαλάμι, η μορταδέλα και τα αλλαντικά περιέχουν μεγάλες ποσότητες νατρίου», εξήγησε στο Eating Well η Melanie Betz, διαιτολόγος.

Ακόμη και επιλογές που θεωρούνται πιο «υγιεινές», όπως η γαλοπούλα σε φέτες, μπορεί να έχουν αρκετό νάτριο. Μία μερίδα 56 γρ. περιέχει περίπου 450 mg νατρίου. Πρόκειται σχεδόν για το 20% της μέγιστης ημερήσιας ποσότητας των 2.300 mg που συνιστάται για τους περισσότερους ανθρώπους και αυτό πριν προστεθούν τα υπόλοιπα υλικά στο σάντουιτς.

Το υπερβολικό νάτριο δεν επιβαρύνει μόνο τα νεφρά. «Η αυξημένη πρόσληψη νατρίου μπορεί να συμβάλει στην υψηλή αρτηριακή πίεση, που αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες νεφρικής νόσου. Μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο για πέτρες στα νεφρά», εξήγησε η Betz.

Αν τα σάντουιτς με αλλαντικά είναι βασική επιλογή για το μεσημεριανό σας, δεν χρειάζεται να τα κόψετε εντελώς. Μπορείτε απλώς να επιλέγετε μερικές φορές την εβδομάδα γέμιση με λιγότερο νάτριο, όπως τονοσαλάτα, κοτόπουλο ή ομελέτα.

2. Προσυσκευασμένα τρόφιμα

Τα συσκευασμένα και επεξεργασμένα τρόφιμα είναι βολικά και εξοικονομούν χρόνο στην καθημερινότητα. Ωστόσο, συνήθως περιέχουν μεγάλες ποσότητες νατρίου.

«Ο μεγαλύτερος ‘ένοχος’ που βλέπω είναι τα βιομηχανικά επεξεργασμένα και συσκευασμένα τρόφιμα. Σκεφτείτε τα έτοιμα γεύματα των σούπερ μάρκετ, τα αλλαντικά, τις σάλτσες, το ψωμί και τα γεύματα από εστιατόρια», ανέφερε η Jen Hernandez, διαιτολόγος.

Μάλιστα, το νάτριο σε αυτές τις τροφές συσσωρεύεται πολύ εύκολα. Έρευνες δείχνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος της υπερβολικής πρόσληψης νατρίου δεν προέρχεται από το αλάτι που προσθέτουμε στο φαγητό, αλλά από τα επεξεργασμένα τρόφιμα.

«Το νάτριο είναι ήδη ενσωματωμένο σε μεγάλο μέρος των τροφίμων που κυκλοφορούν στην αγορά. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να γνωρίζουμε αυτές τις ‘κρυφές’ πηγές, ειδικά όταν θέλουμε να προστατεύσουμε την υγεία των νεφρών», πρόσθεσε η Hernandez.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αρχίσετε να φτιάχνετε τα πάντα από την αρχή. Αρκεί να συνηθίσετε να διαβάζετε τις ετικέτες όταν ψωνίζετε ή ετοιμάζετε τα γεύματά σας. Όταν μπορείτε, προτιμήστε εκδοχές με λιγότερο νάτριο από τα αγαπημένα σας προϊόντα. Αναζητήστε επιλογές με λιγότερο από 10% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης νατρίου.

3. Ροφήματα με ζάχαρη

Η σωστή ενυδάτωση είναι σημαντική για τη συνολική υγεία, όμως δεν είναι όλα τα ροφήματα το ίδιο ωφέλιμα για τα νεφρά.

«Τα ροφήματα με ζάχαρη, όπως τα αναψυκτικά τύπου κόλα, το γλυκό τσάι, η λεμονάδα και οι συσκευασμένοι χυμοί φρούτων, καλό είναι επίσης να περιορίζονται. Συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο τόσο για νεφρική νόσο όσο και για πέτρες στα νεφρά», ανέφερε η Betz.

Έρευνες δείχνουν ότι η κατανάλωση περισσότερων από 7 μερίδων την εβδομάδα ή περίπου μίας την ημέρα από ροφήματα με ζάχαρη αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιας νεφρικής νόσου.

Εκτός από το νερό, καλές επιλογές για ενυδάτωση είναι το ανθρακούχο νερό, το τσάι χωρίς ζάχαρη και ο καφές χωρίς προσθήκη ζάχαρης. Το γάλα θεωρείται επίσης μία καλή επιλογή για ενυδάτωση και μπορεί μάλιστα να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου για πέτρες στα νεφρά.

4. Αλμυρά σνακ

Εάν επιλέγετε συχνά αλμυρά σνακ όπως πατατάκια, γαριδάκια και αλατισμένους ξηρούς καρπούς, ίσως αξίζει να κάνετε κάποιες αλλαγές, καθώς αυτές οι τροφές μπορούν εύκολα να σας οδηγήσουν πάνω από το ημερήσιο όριο αλατιού.

«Η μείωση του αλατιού βοηθά τα νεφρά να ρυθμίζουν καλύτερα την ποσότητα υγρών που παραμένει στο σώμα. Αν έχετε νεφρική νόσο, η χαμηλότερη πρόσληψη αλατιού μπορεί επίσης να μειώσει την ποσότητα πρωτεΐνης στα ούρα», εξήγησε η Melissa Prest, διαιτολόγος.

Αν δεν θέλετε να κόψετε εντελώς το αγαπημένο σας αλμυρό σνακ, μπορείτε να δοκιμάσετε να αναμειγνύετε τη μισή ποσότητα με επιλογές χαμηλότερες σε νάτριο, όπως σπιτικό ποπ κορν χωρίς πολύ αλάτι, ανάλατους ξηρούς καρπούς ή αποξηραμένα φρούτα. Έτσι θα συνεχίσετε να απολαμβάνετε τις αγαπημένες σας γεύσεις με λιγότερο συνολικό νάτριο.

Άλλες συμβουλές για υγιή νεφρά

Εκτός από τον περιορισμό των παραπάνω τροφών, οι ειδικοί προτείνουν και τα εξής:

Φροντίστε να πίνετε αρκετά υγρά

«Η επαρκής πρόσληψη υγρών είναι από τα καλύτερα πράγματα που μπορείτε να κάνετε για την υγεία των νεφρών. Η αφυδάτωση αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες για πέτρες στα νεφρά και η σοβαρή αφυδάτωση μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια βλάβη», ανέφερε η Betz.

«Η κατάλληλη ποσότητα υγρών διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, όμως για τους περισσότερους ένας καλός γενικός στόχος είναι περίπου 2½ λίτρα υγρών ημερησίως».

Αν δεν είστε σίγουροι για το πόσο νερό χρειάζεστε, συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον διαιτολόγο σας.

Προτιμήστε περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες

«Η αυξημένη κατανάλωση φυτικών πρωτεϊνών αντί για ζωικές πρωτεΐνες είναι επίσης ωφέλιμη για τα νεφρά», εξήγησε η Betz.

«Μία πιο φυτική διατροφή μπορεί να βοηθήσει τόσο στην πρόληψη όσο και στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νεφρικής νόσου, ενώ παράλληλα μειώνει τον κίνδυνο για πέτρες στα νεφρά. Ακόμη και λίγα περισσότερα φυτικά γεύματα μέσα στην εβδομάδα μπορούν να κάνουν διαφορά».

Ελέγχετε την αρτηριακή πίεση

Η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες νεφρικής νόσου, γι’ αυτό είναι σημαντικό να τη διατηρείτε υπό έλεγχο, σύμφωνα με την Prest.

Μία διατροφή φιλική προς την καρδιά, χαμηλή σε νάτριο, σε συνδυασμό με τακτική άσκηση, είναι από τα σημαντικότερα βήματα για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.