Το 2024 περίπου 2,4 εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού και 694.000 πέθαναν από τη νόσο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου μπορεί να είναι χαμηλότερος όταν η διατροφή περιλαμβάνει περισσότερα τρόφιμα φυτικής προέλευσης, φυτικές ίνες και πηγές πρωτεΐνης με λίγα λιπαρά, καθώς και λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και πρόσθετα σάκχαρα.

Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Nutrition, εξέτασε ειδικά πόσο συχνά έτρωγαν οι γυναίκες τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και πώς συνδεόταν η συνήθεια αυτή με τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

Ο κίνδυνος ήταν κατά 28% υψηλότερος για τις γυναίκες που έτρωγαν πάνω από δύο μερίδες τέτοιων τροφίμων την εβδομάδα, όπως δημητριακά πρωινού με ζάχαρη και παγωτό, σε σύγκριση με όσες τα έτρωγαν λιγότερο από μία φορά τον μήνα.

Τι έδειξε η μελέτη για την κατανάλωση ζάχαρης και τον καρκίνο

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία για την υγεία περισσότερων από 92.000 γυναικών, ηλικίας 40 έως 69 ετών. Οι γυναίκες απάντησαν σε ερωτηματολόγια για το πόσο συχνά έτρωγαν διάφορα τρόφιμα, μεταξύ των οποίων και εκείνα με πολλή ζάχαρη.

Η ανάλυση έδειξε ότι όσες έτρωγαν περισσότερες από δύο μερίδες την εβδομάδα από τρόφιμα όπως τα δημητριακά πρωινού με ζάχαρη και το παγωτό είχαν 28% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού από όσες τα έτρωγαν λιγότερο από μία φορά τον μήνα.

Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτή η συσχέτιση;

Ο Richard Reitherman, πιστοποιημένος ακτινολόγος και ιατρικός διευθυντή του τμήματος απεικόνισης μαστού στο MemorialCare Breast Center εξήγησε ότι ο καρκίνος του μαστού είναι πολυπαραγοντική νόσος. Στην εμφάνισή του εμπλέκονται γενετικοί παράγοντες, το περιβάλλον και οι συνήθειες του τρόπου ζωής, που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

«Ευρήματα από κλινικές μελέτες στηρίζουν την εκτίμηση ότι η ζάχαρη στη διατροφή μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και την εκδήλωση πολλών μορφών καρκίνου. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού, καθώς και ο καρκίνος του παγκρέατος», ανέφερε.

«Από μεταβολική άποψη, οι μελέτες δείχνουν ότι μια διατροφή πλούσια σε σακχαρόζη ή φρουκτόζη μπορεί να ενεργοποιεί διάφορους μηχανισμούς στον οργανισμό. Αυτοί σχετίζονται με τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό των σακχάρων και των λιπιδίων και μπορούν να ενεργοποιηθούν ανεξάρτητα από την παχυσαρκία. Η ίδια η παχυσαρκία αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για πολλές μορφές καρκίνου, αλλά και για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, που αποτελούν τη συχνότερη αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας», πρόσθεσε ο ίδιος.

Από την άλλη, όπως τόνισε, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και ιδιαίτερα στη διατροφή, μπορεί να είναι πολύ δύσκολες. «Χρειάζονται λοιπόν έρευνες που να μετρήσουν και να επιβεβαιώσουν τη συμβολή αυτών των παραγόντων. Στη συνέχεια χρειάζεται να βρούμε τρόπους να ενημερώσουμε και να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους και να εξετάσουμε ποια προγράμματα, πρωτόκολλα και στρατηγικές τούς βοηθούν περισσότερο να τηρήσουν τις αλλαγές».

Τα φρούτα δεν συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού

Στη διατροφή των γυναικών που συμμετείχαν στη μελέτη, η μεγαλύτερη ποσότητα σακχάρων προερχόταν από τα φρούτα, σύμφωνα με τους ερευνητές. Παρόλα αυτά, η κατανάλωση φρούτων δεν συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

Η διαιτολόγος Monique Richard επισήμανε ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα τρόφιμα που περιέχουν φυσικά σάκχαρα και στα προϊόντα που περιέχουν πρόσθετα σάκχαρα μαζί με επεξεργασμένα άμυλα ή κορεσμένα λιπαρά ή προσφέρουν λίγα άλλα θρεπτικά συστατικά.

«Ένα ολόκληρο φρούτο, για παράδειγμα, σας δίνει φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα, πολυφαινόλες και άλλες φυτικές ενώσεις. Όλα αυτά συνυπάρχουν στη φυσική δομή του φρούτου, η οποία διαφέρει πολύ από εκείνη ενός προϊόντος που έχει υποστεί εκτεταμένη επεξεργασία και περιέχει πολλή ζάχαρη», είπε η ίδια.

«Σε μοριακό επίπεδο, η φρουκτόζη που υπάρχει φυσικά στα φρούτα μοιάζει με τη φρουκτόζη που περιέχεται στο βιομηχανικά παραγόμενο σιρόπι καλαμποκιού με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη (HFCS). Η μεγάλη διαφορά είναι με ποια άλλα συστατικά συνυπάρχει η φρουκτόζη όταν τρώτε ένα ολόκληρο φρούτο ή ένα βιομηχανικό προϊόν στο οποίο έχει προστεθεί το σιρόπι», συνέχισε.

Η διαιτολόγος επισήμανε ότι τα τρόφιμα που περιέχουν σάκχαρα δεν έχουν όλα την ίδια επίδραση στον μεταβολισμό και ότι η παρουσία σακχάρων από μόνη της δεν καθιστά ένα τρόφιμο επιβλαβές.

«Σημασία έχει τι τρώτε συνολικά, πόσο συχνά και σε τι ποσότητες, τι επιλέγετε στη θέση άλλων τροφίμων και ποια είναι η μεταβολική σας υγεία», υπογράμμισε. «Ο οργανισμός ανταποκρίνεται στο σύνολο αυτών των παραγόντων. Κανέναν δεν βοηθούν οι ακραίες αντιλήψεις και πρακτικές γύρω από το φαγητό».

Πώς να περιορίσετε τα τρόφιμα με πολλή ζάχαρη

Αν θέλετε να περιορίσετε τα τρόφιμα με πολλή ζάχαρη, μπορείτε να απευθυνθείτε σε πιστοποιημένο διαιτολόγο για οδηγίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες σας. Η Richard πρότεινε επίσης μερικές αλλαγές που μπορείτε να δοκιμάσετε στην καθημερινότητά σας.

- Ξεκινήστε τη μέρα σας με ένα πιο θρεπτικό πρωινό. Αν τρώτε κάθε μέρα δημητριακά με ζάχαρη, η Richard πρότεινε να τα εναλλάσσετε με βρώμη, σκέτο γιαούρτι ή γιαούρτι με λιγότερη ζάχαρη, αυγά ή φρυγανισμένο ψωμί ολικής άλεσης με βούτυρο ξηρών καρπών, φρούτα και τυρί cottage. «Προσθέστε μούρα, ξηρούς καρπούς, σπόρους ή βούτυρο ξηρών καρπών για περισσότερες φυτικές ίνες, ωφέλιμα λιπαρά και άλλα θρεπτικά συστατικά», συμβούλεψε. «Μπορείτε να συνεχίσετε να τρώτε τα αγαπημένα σας δημητριακά και να τα συνδυάζετε με πιο θρεπτικά τρόφιμα».

- Βάλτε τρόφιμα φυτικής προέλευσης σε κάθε γεύμα. Η Richard πρότεινε λαχανικά διαφορετικών χρωμάτων, φρούτα, φασόλια, φακές, ξηρούς καρπούς, σπόρους και δημητριακά ολικής άλεσης. «Αυτά τα τρόφιμα σάς δίνουν φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και φυτοθρεπτικά συστατικά που συμβάλλουν στην υγεία με πολλούς τρόπους», εξήγησε. «Μην κόβετε τα φρούτα επειδή περιέχουν φυσικά σάκχαρα. Αποφύγετε να ακολουθείτε ή να διαδίδετε τέτοιες ατεκμηρίωτες συμβουλές».

- Προσέξτε τι πίνετε. Αν πίνετε συχνά ροφήματα με ζάχαρη ή κοκτέιλ, δοκιμάστε κάποιες φορές να τα αντικαθιστάτε με νερό, ανθρακούχο νερό ή τσάι χωρίς ζάχαρη. «Έτσι μπορείτε να μειώσετε τα πρόσθετα σάκχαρα χωρίς να νιώθετε ότι στερείστε κάτι», συνέστησε η διαιτολόγος.

- Δώστε προσοχή στις καθημερινές σας συνήθειες. Διαβάστε τις ετικέτες όπου σας βοηθούν, δείτε από ποια τρόφιμα και ποτά προσλαμβάνετε συχνά πρόσθετα σάκχαρα και ξεκινήστε με μικρές αλλαγές που μπορείτε να διατηρήσετε. «Η τελειότητα, όπως και η «τέλεια διατροφή», δεν υπάρχει. Η αυστηρή κριτική και οι στερήσεις μπορούν να κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό, είτε αφορούν εσάς είτε τους άλλους», ανέφερε η Richard.

Η διαιτολόγος τόνισε επίσης ότι η απόλαυση έχει θέση σε μια υγιεινή διατροφή.

«Το φαγητό μάς θρέφει, αλλά είναι και μέρος του πολιτισμού μας. Μας φέρνει κοντά, έχει θέση στις γιορτές μας και μας προσφέρει παρηγοριά και ευχαρίστηση. Υπάρχει χώρος για ένα παγωτό, ένα κομμάτι τούρτα γενεθλίων ή τα αγαπημένα σας δημητριακά με ζάχαρη. Προτιμώ να βοηθώ κάποιον να διαμορφώσει μια διατροφή με ποικιλία και θρεπτικά τρόφιμα, την οποία μπορεί να απολαμβάνει και να διατηρήσει χωρίς φόβο ή ενοχές γύρω από το φαγητό. Κανένα τρόφιμο από μόνο του δεν καθορίζει την υγεία σας», κατέληξε η ίδια.