Τα περισσότερα γονίδια που σχετίζονται με το χρώμα των ματιών εμπλέκονται στην παραγωγή, τη μεταφορά ή την αποθήκευση μιας χρωστικής ουσίας που ονομάζεται μελανίνη.
Το χρώμα των ματιών συνδέεται άμεσα με την ποσότητα της μελανίνης στα πρόσθια στρώματα της ίριδας. Τα άτομα με καφέ μάτια έχουν μεγάλη ποσότητα μελανίνης στην ίριδα, ενώ τα άτομα με μπλε μάτια έχουν πολύ μικρότερη ποσότητα αυτής της χρωστικής.
Τα πράσινα μάτια έχουν συγκέντρωση μελανίνης μεταξύ εκείνης των μπλε και των καφέ ματιών. Οι διάφορες αποχρώσεις των πράσινων ματιών μπορεί να περιλαμβάνουν το ανοιχτό πράσινο, το σκούρο πράσινο και το πράσινο-καφέ (hazel).
Για να κληρονομήσει κάποιος τα πράσινα μάτια απαιτείται η ευμελανίνη - ένας από τους δύο τύπους μελανίνης, η οποία έχει μαύρο-καφέ χρώμα - και η φαιομελανίνη - ο δεύτερος τύπος, η οποία έχει κίτρινο-κόκκινο χρώμα- , σύμφωνα με το ScienceDirect.
Τα πράσινα μάτια θεωρούνται πολύ σπάνια, καθώς μόνο το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού διαθέτει αυτό το χρώμα ματιών, σύμφωνα με πληροφορίες. Συγκριτικά, τα μπλε μάτια θεωρούνται πιο συνηθισμένα, καθώς περίπου το 8-10% των ανθρώπων παγκοσμίως έχει μπλε μάτια, σύμφωνα με το World Population Review. Περίπου το 70-80% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει καφέ μάτια, ενώ το 5% έχει πρασινο-καφέ (hazel) μάτια.
Ας δούμε μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για όσους έχουν πράσινα μάτια.
1. Τα πράσινα μάτια είναι πολύ σπάνια.
Όπως προαναφέρθηκε, τα πράσινα μάτια αποτελούν το πιο σπάνιο χρώμα στον κόσμο. Τα πράσινα μάτια οφείλονται σε μια γενετική μετάλλαξη που οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα μελανίνης, αν και η ποσότητα της μελανίνης είναι μεγαλύτερη σε σχέση με τα μπλε μάτια.
2. Τα πράσινα μάτια ουσιαστικά δεν έχουν χρωστική ουσία.
Κι όμως – είναι παράξενο αλλά αληθινό! Αν και τα πράσινα μάτια φαίνονται να έχουν εκείνη την υπέροχη σμαραγδένια απόχρωση στα μάτια των άλλων, οι ίδιες οι ίριδες δεν διαθέτουν πραγματική χρωστική ουσία. Όπως συμβαίνει και με τα γαλάζια μάτια, το χρώμα που αντιλαμβανόμαστε οφείλεται στην έλλειψη μελανίνης στην ίριδα. Όσο λιγότερη μελανίνη υπάρχει στην ίριδα, τόσο περισσότερο διαχέεται το φως, δίνοντας στα μάτια πράσινη όψη. Έχετε ακούσει ποτέ κάποιον να λέει ότι τα μάτια του αλλάζουν χρώμα; Αποδεικνύεται ότι αυτό ισχύει εν μέρει. Οι μεταβολές στον φωτισμό κάνουν τα ανοιχτόχρωμα μάτια να φαίνονται σαν να αλλάζουν χρώμα.
3. Σε ποια μέρη του κόσμου συναντάμε τα περισσότερα πράσινα μάτια.
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση ανθρώπων με πράσινα μάτια εντοπίζεται στην Ιρλανδία, τη Σκωτία και τη Βόρεια Ευρώπη. Μάλιστα, στην Ιρλανδία και τη Σκωτία, πάνω από τα τρία τέταρτα του πληθυσμού έχουν γαλάζια ή πράσινα μάτια – συγκεκριμένα, το 86%!
4. Πολλοί παράγοντες καθορίζουν το αν κάποιος θα έχει πράσινα μάτια.
Έχουν εντοπιστεί δεκαέξι διαφορετικά γονίδια που συμβάλλουν στον χρωματισμό των ματιών. Επομένως, ανεξάρτητα από το χρώμα των ματιών των γονιών σας, τα δικά σας μάτια θα μπορούσαν να έχουν σχεδόν οποιοδήποτε χρώμα. Τα πράσινα μάτια εμφανίζονται φυσικά σε όλες τις φυλές.
5. Το Liqian της Κίνας αποτελεί το «κέντρο» των πράσινων ματιών.
Υπάρχει ένα χωριό στην Κίνα που ονομάζεται Liqian, όπου τα δύο τρίτα των κατοίκων έχουν πράσινα μάτια και ξανθά μαλλιά. Τα πράσινα μάτια και τα ξανθά μαλλιά αποτελούν σπάνιο συνδυασμό. Η μεγάλη συγκέντρωση ανθρώπων με πράσινα μάτια και ξανθά μαλλιά στο Liqian πιστεύεται ότι συνδέεται με την καταγωγή τους. Εικάζεται ότι οι κάτοικοι του Liqian ενδέχεται να κατάγονται από τον στρατό του Ρωμαίου στρατηγού Μάρκου Κράσσου, ο οποίος εξαφανίστηκε μυστηριωδώς.
6. Τα μωρά δεν αποκτούν αμέσως πράσινα μάτια.
Κάθε μωρό γεννιέται είτε με καφέ είτε με μπλε μάτια. Μπορεί να χρειαστούν από έξι μήνες έως τρία χρόνια για να αποκτήσουν τα παιδιά πράσινα μάτια.
7. Μπορεί το πράσινο χρώμα των ματιών να επηρεάσει την προσωπικότητα;
Δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι το χρώμα των ματιών καθορίζει την προσωπικότητα, και φυσικά δεν την επηρεάζει. Ωστόσο, υπάρχουν μερικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας που ιστορικά έχουν συνδεθεί με τα πράσινα μάτια σε μύθους και λαϊκές παραδόσεις: ευφυΐα, πάθος, μυστήριο, δημιουργικότητα, ζήλια και ισχυρές ηγετικές ικανότητες.
8. Γυαλιά ηλίου.
Επειδή τα πράσινα μάτια περιέχουν λιγότερη μελανίνη από τα καφέ, οι άνθρωποι με πράσινα μάτια είναι πιθανότερο να παρουσιάζουν αυξημένη ευαισθησία στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV). Όσο περισσότερη μελανίνη υπάρχει, τόσο καλύτερη είναι η προστασία από τον ήλιο – η χρωστική ουσία των ματιών προστατεύει κυριολεκτικά τον αμφιβληστροειδή. Όπως και τα άτομα με γαλανά μάτια, έτσι και όσοι έχουν πράσινα μάτια είναι πιο ευαίσθητοι στις απότομες εναλλαγές της έντασης του φωτός.
