Τα γαλακτοκομικά θεωρούνται για πολλούς βασικό κομμάτι μιας ισορροπημένης διατροφής. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερες επιστημονικές μελέτες εξετάζουν τη σχέση τους με τον καρκίνο του προστάτη, υποδεικνύοντας ότι η αυξημένη κατανάλωσή τους μπορεί να σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης αλλά και εξέλιξης της νόσου. Την ίδια στιγμή, μια διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές φαίνεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη.

Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας ενημέρωσης για τον Καρκίνο του Προστάτη και μια νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι οι περισσότεροι άνδρες δεν γνωρίζουν έναν σημαντικό διατροφικό παράγοντα κινδύνου.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε 1.102 άνδρες, μόλις το 20% γνώριζε ότι η κατανάλωση γάλακτος και άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Όταν οι συμμετέχοντες ενημερώθηκαν για τα ευρήματα των ερευνών, 2 στους 3 (66%) δήλωσαν ότι θα σκέφτονταν σοβαρά να περιορίσουν ή να αποφύγουν τα γαλακτοκομικά.

Η ίδια έρευνα έδειξε επίσης ότι μόνο το 20% των ανδρών είχε λάβει ενημέρωση από γιατρό ή άλλο επαγγελματία υγείας σχετικά με τη σχέση διατροφής και καρκίνου του προστάτη.

Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες για τα γαλακτοκομικά

Τα τελευταία χρόνια, αρκετές μελέτες έχουν εξετάσει τη σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση γαλακτοκομικών και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη.

Μία μεγάλη μετα-ανάλυση, η οποία συγκέντρωσε τα αποτελέσματα 32 διαφορετικών μελετών, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα άτομα που καταναλώνουν περισσότερα γαλακτοκομικά εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο να διαγνωστούν με τη νόσο.

Άνδρες που κατανάλωναν τουλάχιστον μία μερίδα άπαχου ή χαμηλών λιπαρών γάλακτος καθημερινά είχαν 19% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη σε σύγκριση με όσους έπιναν γάλα σπάνια.

Σε άλλη μελέτη, η οποία παρακολούθησε 3.612 άνδρες για 8 έως 10 χρόνια, όσοι κατανάλωναν περίπου τρεις μερίδες γαλακτοκομικών χαμηλών λιπαρών την ημέρα είχαν υπερδιπλάσιο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη σε σχέση με όσους κατανάλωναν λιγότερο από μία μερίδα ημερησίως.

Οι ερευνητές εξετάζουν διάφορους πιθανούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγούν αυτή τη σχέση, όπως η επίδραση ορισμένων ορμονών και αυξητικών παραγόντων που σχετίζονται με τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ακόμη με βεβαιότητα ότι τα γαλακτοκομικά αποτελούν άμεση αιτία της νόσου.

Μπορεί να επηρεάζουν και την εξέλιξη της νόσου;

Τα στοιχεία δεν περιορίζονται μόνο στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Μια μετα-ανάλυση 11 μελετών με περισσότερους από 700.000 συμμετέχοντες διαπίστωσε ότι οι άνδρες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες πλήρους γάλακτος είχαν έως και 50% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του προστάτη σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Πρόκειται για συσχετίσεις που παρατηρήθηκαν σε πληθυσμιακές μελέτες και όχι για απόδειξη ότι το γάλα προκαλεί χειρότερη έκβαση. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα ευρήματα δικαιολογούν περαιτέρω διερεύνηση.

Η φυτική διατροφή φαίνεται να προσφέρει προστασία

Τα νέα είναι πιο αισιόδοξα όταν πρόκειται για τις φυτικές τροφές. Πολλές μελέτες έχουν συνδέσει τη διατροφή που βασίζεται σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη.

Στην Adventist Health Study-2, οι άνδρες που ακολουθούσαν αποκλειστικά φυτική διατροφή (vegan) είχαν 35% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη σε σύγκριση με όσους ακολουθούσαν άλλους τύπους διατροφής.

Παράλληλα, έρευνα σε περισσότερους από 2.000 άνδρες που είχαν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη έδειξε ότι όσοι κατανάλωναν τις περισσότερες φυτικές τροφές παρουσίαζαν:

• 56% μικρότερο κίνδυνο εξέλιξης της νόσου.
• 59% μικρότερο κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου.

Τα αποτελέσματα αυτά υποδηλώνουν ότι μια διατροφή πλούσια σε φυτικά τρόφιμα μπορεί να έχει οφέλη τόσο στην πρόληψη όσο και μετά τη διάγνωση, αν και χρειάζονται περισσότερες κλινικές μελέτες για να επιβεβαιωθεί ο βαθμός προστασίας.

Γιατί έχει σημασία η ενημέρωση

Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει ο συχνότερος καρκίνος στους άνδρες στις Ηνωμένες Πολιτείες και η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Για το 2026, η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία εκτιμά ότι θα διαγνωστούν 333.830 νέες περιπτώσεις και περισσότεροι από 36.000 άνθρωποι θα χάσουν τη ζωή τους από τη νόσο.

Παρά τη σοβαρότητα του προβλήματος, η έρευνα έδειξε ότι οι περισσότεροι άνδρες δεν έχουν ενημερωθεί από επαγγελματία υγείας για τον ρόλο που μπορεί να παίζει η διατροφή στην πρόληψη ή την εξέλιξη του καρκίνου του προστάτη.

Τι αξίζει να κρατήσετε

Τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η υψηλή κατανάλωση γαλακτοκομικών έχει συσχετιστεί σε αρκετές μελέτες με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη, χωρίς όμως να αποδεικνύεται ότι αποτελεί άμεση αιτία της νόσου. Αντίθετα, μια διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές φαίνεται να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης, εξέλιξης και υποτροπής.

Αν θέλετε να μειώσετε τον κίνδυνο, οι ειδικοί συμφωνούν ότι αξίζει να δώσετε μεγαλύτερη έμφαση σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης, ενώ ο περιορισμός των γαλακτοκομικών μπορεί να αποτελέσει μία επιλογή που θα συζητήσετε με τον γιατρό ή τον διαιτολόγο σας, ιδιαίτερα αν έχετε αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη.