Οι επιστήμονες λένε ότι ο καθημερινός καφές μπορεί να κάνει περισσότερα από το να σας δίνει μια δόση ενέργειας. Νέα έρευνα δείχνει ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ ή τσαγιού με καφεΐνη θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου άνοιας όσο οι άνθρωποι γερνούν. Ωστόσο, τα οφέλη φαίνεται να σταματούν μετά από ένα συγκεκριμένο σημείο, κάτι που σημαίνει ότι περισσότερη καφεΐνη δεν είναι απαραίτητα καλύτερη για τον εγκέφαλο.
Μια μεγάλη αμερικανική μελέτη παρακολούθησε 131.821 νοσηλευτές και επαγγελματίες υγείας για έως και 43 χρόνια, ξεκινώντας όταν οι συμμετέχοντες ήταν περίπου 40 ετών. Κατά τη διάρκεια της μελέτης, 11.033 συμμετέχοντες, περίπου το 8%, εμφάνισαν άνοια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν συστηματικά μέτριες ποσότητες καφέ ή τσαγιού με καφεΐνη είχαν μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσουν τη νόσο.
Το μεγαλύτερο όφελος φάνηκε σε ενήλικες ηλικίας έως 75 ετών. Σε αυτή την ομάδα, η κατανάλωση περίπου 250mg έως 300mg καφεΐνης την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε δύο έως τρία φλιτζάνια καφέ, συνδέθηκε με 35% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Η κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας καφεΐνης δεν προσέφερε επιπλέον προστασία.
Στην αρχή της μελέτης, οι γυναίκες ανέφεραν ότι κατανάλωναν κατά μέσο όρο περίπου 4,5 φλιτζάνια καφέ ή τσάι την ημέρα, ενώ οι άνδρες περίπου 2,5 φλιτζάνια. Οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν περισσότερο καφέ με καφεΐνη ήταν συνήθως νεότεροι, αλλά παράλληλα έτειναν να καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ, να καπνίζουν περισσότερο και να προσλαμβάνουν περισσότερες θερμίδες, παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μια απρόσμενη τάση που αφορούσε τον ντεκαφεϊνέ καφέ. Όσοι έπιναν περισσότερο ντεκαφεϊνέ εμφάνισαν ταχύτερη επιδείνωση της μνήμης. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή ορισμένοι στράφηκαν στον ντεκαφεϊνέ αφού εμφάνισαν προβλήματα ύπνου, υψηλή αρτηριακή πίεση ή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, καταστάσεις που συνδέονται και οι ίδιες με γνωστική έκπτωση και άνοια.
Γιατί η καφεΐνη μπορεί να προστατεύει τον εγκέφαλο
Οι επιστήμονες λένε ότι υπάρχουν αρκετές βιολογικές εξηγήσεις για τα πιθανά οφέλη της καφεΐνης στον εγκέφαλο. Η καφεΐνη μπλοκάρει την αδενοσίνη, μια χημική ουσία που επιβραδύνει τη δραστηριότητα σημαντικών νευροδιαβιβαστών του εγκεφάλου, όπως η ντοπαμίνη και η ακετυλοχολίνη. Αυτοί οι νευροδιαβιβαστές γίνονται φυσιολογικά λιγότερο δραστήριοι με την ηλικία και σε ασθένειες όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, επομένως η καφεΐνη μπορεί να βοηθά στην αντιστάθμιση αυτής της μείωσης.
Η καφεΐνη μπορεί επίσης να υποστηρίζει την υγεία του εγκεφάλου μειώνοντας τη φλεγμονή και βοηθώντας στη ρύθμιση του μεταβολισμού του σακχάρου στο αίμα. Μελέτες έχουν δείξει ότι άνθρωποι που κατανάλωναν συστηματικά περισσότερα από δύο φλιτζάνια καφέ την ημέρα σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, αλλά δεν είχαν άνοια, είχαν χαμηλότερα επίπεδα αμυλοειδών πλακών στον εγκέφαλο. Αυτές οι τοξικές πλάκες εντοπίζονται συχνά σε ανθρώπους με νόσο Αλτσχάιμερ.
Ο καφές και το τσάι περιέχουν και άλλες ενώσεις πέρα από την καφεΐνη που μπορεί επίσης να ωφελούν τον εγκέφαλο. Τα αντιοξειδωτικά και οι ουσίες που υποστηρίζουν την υγεία των αιμοφόρων αγγείων μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο στην προστασία του εγκεφάλου όσο γερνά.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι 1 έως 2 φλιτζάνια τσάι την ημέρα παρείχαν την ισχυρότερη προστασία απέναντι στην άνοια. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι η κατανάλωση τσαγιού στις ΗΠΑ είναι γενικά χαμηλότερη σε σχέση με την κατανάλωση καφέ, κάτι που μπορεί να επηρεάζει τα αποτελέσματα. Το πράσινο τσάι δεν εξετάστηκε ξεχωριστά, αν και πολλές προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί επίσης να βοηθά στη μείωση του κινδύνου άνοιας.
Γιατί περισσότερος καφές δεν σημαίνει μεγαλύτερο όφελος
Οι ερευνητές λένε ότι υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους η πολύ υψηλή πρόσληψη καφεΐνης μπορεί να σταματά να είναι ωφέλιμη. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ο οργανισμός επεξεργάζεται διαφορετικά την καφεΐνη σε υψηλές δόσεις. Η υπερβολική καφεΐνη μπορεί επίσης να επηρεάζει τον ύπνο και να αυξάνει το άγχος, δύο παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά την υγεία του εγκεφάλου.
Αυτή η ιδέα ταιριάζει με μια ψυχολογική αρχή γνωστή ως νόμος Yerkes-Dodson, που προτάθηκε για πρώτη φορά το 1908. Ο νόμος υποστηρίζει ότι η πνευματική απόδοση βελτιώνεται με τη διέγερση μόνο μέχρι ένα σημείο. Όταν η διέγερση γίνει υπερβολικά έντονη, είτε λόγω στρες, είτε λόγω άγχους, είτε λόγω υπερβολικής καφεΐνης, η απόδοση αρχίζει να μειώνεται.
Αν και η μελέτη επικεντρώθηκε σε επαγγελματίες υγείας, οι ερευνητές διαπίστωσαν παρόμοια μοτίβα όταν ανέλυσαν αποτελέσματα από ακόμη 38 μελέτες. Σε αυτές τις μελέτες, όσοι κατανάλωναν καφεΐνη είχαν 6% έως 16% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωναν, ενώ 1 έως 3 φλιτζάνια καφέ φάνηκε να προσφέρουν το μεγαλύτερο όφελος. Θετικά αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και στους ανθρώπους που έπιναν τσάι, με τη μεγαλύτερη κατανάλωση τσαγιού να συνδέεται με μεγαλύτερη προστασία.
Η μέτρια κατανάλωση καφεΐνης ίσως είναι η καλύτερη επιλογή
Η μέτρια κατανάλωση καφεΐνης δεν φαίνεται να αυξάνει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης και μπορεί ακόμη και να μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, η οποία μοιράζεται πολλούς παράγοντες κινδύνου με την άνοια. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί συμβουλεύουν τα άτομα με πολύ υψηλή αρτηριακή πίεση να περιορίζονται περίπου σε ένα φλιτζάνι καφέ την ημέρα.
Οι ερευνητές προειδοποιούν επίσης ότι η μέτρηση της πρόσληψης καφεΐνης με βάση τα «φλιτζάνια» δεν είναι απόλυτα ακριβής. Η ποσότητα καφεΐνης μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής του καφέ. Ο φρεσκοαλεσμένος καφές από κόκκους μπορεί να περιέχει πολύ διαφορετικά επίπεδα καφεΐνης σε σύγκριση με τον στιγμιαίο καφέ, ενώ οι μέθοδοι παρασκευής μπορούν επίσης να επηρεάζουν τα επίπεδα χοληστερίνης.
Ακόμη και σχετικά μικρές ποσότητες καφεΐνης μπορούν να έχουν αισθητές επιδράσεις. Μελέτες δείχνουν ότι δόσεις μόλις 40mg έως 60mg μπορεί να βελτιώνουν τη διάθεση και την εγρήγορση σε μεσήλικες που συνήθως καταναλώνουν λίγη ή καθόλου καφεΐνη. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι, όταν πρόκειται για τον καφέ και την υγεία του εγκεφάλου, το κλειδί μπορεί να βρίσκεται στο μέτρο.
