Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) και η δυσλιπιδαιμία, δηλαδή οι διαταραχές στα επίπεδα των λιπιδίων στο αίμα, συχνά συνυπάρχουν. Και οι δύο παθήσεις συνδέονται με οξειδωτικό στρες, φλεγμονή, δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, της εσωτερικής επένδυσης των αγγείων, καθώς και με διαταραχές στον τρόπο με τον οποίο τα αγγεία συστέλλονται και διαστέλλονται. Όταν συνυπάρχουν, ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακών και μεταβολικών νοσημάτων μπορεί να αυξηθεί σημαντικά.
Τα ωμέγα-3 είναι πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα λιπαρά οξέα μακράς αλύσου εικοσαπενταενοϊκό οξύ (EPA) και δοκοσαεξαενοϊκό οξύ (DHA), τα οποία έχουν δώσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα όταν χορηγούνται συμπληρωματικά σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για καρδιομεταβολικά νοσήματα. Οι έρευνες δείχνουν ότι ενδέχεται να βοηθούν στην αντιμετώπιση της φλεγμονής και των διαταραχών στην κυκλοφορία του αίματος που επιμένουν παρά τη θεραπεία.
Η λήψη συμπληρωμάτων ωμέγα-3 λιπαρών έχει συνδεθεί σε πολλές μελέτες με βελτίωση της αρτηριακής πίεσης και των λιπιδίων στο αίμα. Ωστόσο, οι περισσότερες έρευνες έχουν εξετάσει ξεχωριστά την επίδρασή τους στη φλεγμονή, στην κυκλοφορία του αίματος και στη λειτουργία των αγγείων. Έτσι, παραμένουν περιορισμένα τα στοιχεία για το πώς επηρεάζουν ταυτόχρονα όλες αυτές τις παραμέτρους σε ασθενείς που λαμβάνουν ήδη αγωγή για καρδιομεταβολικά νοσήματα.
Σε νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, διαπιστώθηκε ότι τα συμπληρώματα ωμέγα-3 ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωση ορισμένων δεικτών φλεγμονής και στη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης σε ασθενείς που λαμβάνουν αγωγή για υπέρταση και δυσλιπιδαιμία
Ειδικότερα, οι ερευνητές εξέτασαν αν η λήψη EPA και DHA για 12 εβδομάδες επηρεάζει τους δείκτες φλεγμονής, την αρτηριακή πίεση και τη λειτουργία των αγγείων σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για υπέρταση και δυσλιπιδαιμία.
Στην πιλοτική κλινική δοκιμή συμμετείχαν 100 ενήλικες, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ισάριθμες ομάδες. Η μελέτη είχε διερευνητικό χαρακτήρα και ήταν διπλά τυφλή, δηλαδή ούτε οι συμμετέχοντες ούτε οι ερευνητές γνώριζαν ποιος λάμβανε κάθε σκεύασμα. Η πρώτη ομάδα έλαβε κάψουλες ωμέγα-3 φαρμακευτικής ποιότητας, μαζί με τη συνήθη αγωγή για την υπέρταση και τη μείωση των λιπιδίων. Η δεύτερη, που αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου, έλαβε εικονικό σκεύασμα σε κάψουλες ίδιας εμφάνισης, οι οποίες περιείχαν τριγλυκερίδια μέσης αλύσου.
Ποιες αλλαγές καταγράφηκαν στη φλεγμονή και στην αρτηριακή πίεση
Έπειτα από 12 εβδομάδες, οι ασθενείς που έλαβαν ωμέγα-3 παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά μεγαλύτερη μείωση στην αναλογία ουδετερόφιλων προς λεμφοκύτταρα και στα επίπεδα φερριτίνης, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα ωμέγα-3 ενδέχεται να επηρεάζουν συγκεκριμένους δείκτες που σχετίζονται με τη φλεγμονή, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι μειώνουν γενικότερα τη φλεγμονή στον οργανισμό.
Στην ίδια ομάδα καταγράφηκε επίσης στατιστικά σημαντικά μεγαλύτερη μείωση της συστολικής πίεσης κατά τη διάρκεια της ημέρας, της διαστολικής πίεσης κατά τη διάρκεια της νύχτας και της κεντρικής συστολικής πίεσης.
Παράλληλα, στις 12 εβδομάδες παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντικά μεγαλύτερη μείωση στην εκτιμώμενη ταχύτητα με την οποία το σφυγμικό κύμα διαδίδεται στις αρτηρίες, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Πρόκειται για εύρημα που υποδηλώνει πιθανή επίδραση των ωμέγα-3 στα αγγεία, αλλά δεν αρκεί από μόνο του για να αποδείξει βελτίωση της αρτηριακής σκληρίας, δηλαδή της μειωμένης ελαστικότητας των αρτηριών.
Οφέλη σε ορισμένους δείκτες χωρίς σημαντική αλλαγή στη χοληστερόλη
Η λήψη 2 γραμμαρίων ωμέγα-3 την ημέρα για 12 εβδομάδες συνδέθηκε με στατιστικά σημαντικές αλλαγές σε ορισμένους δείκτες φλεγμονής, στην αρτηριακή πίεση και στην εκτιμώμενη αρτηριακή σκληρία. Οι αλλαγές αυτές καταγράφηκαν σε ασθενείς που συνέχιζαν κανονικά τη φαρμακευτική αγωγή τους για υπέρταση και δυσλιπιδαιμία.
Η μείωση στην αναλογία ουδετερόφιλων προς λεμφοκύτταρα συμφωνεί με νεότερα ερευνητικά δεδομένα. Σύμφωνα με αυτά, τα ωμέγα-3, μεταξύ των οποίων τα EPA και DHA, ενδέχεται να επηρεάζουν την ισορροπία ανάμεσα στα κύτταρα της έμφυτης και της επίκτητης ανοσίας που κυκλοφορούν στο αίμα.
Ένας τρόπος να αξιολογηθούν αντικειμενικά τα μακροχρόνια επίπεδα ωμέγα-3 στον οργανισμό είναι ο λεγόμενος δείκτης ωμέγα-3. Ο δείκτης αυτός εκφράζει το συνολικό ποσοστό των EPA και DHA σε σχέση με όλα τα λιπαρά οξέα που βρίσκονται στις μεμβράνες των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Αν και δεν μετρήθηκε στη συγκεκριμένη μελέτη, προηγούμενα ερευνητικά δεδομένα συνδέουν τη λήψη συμπληρωμάτων EPA και DHA με αύξησή του και με μείωση της αναλογίας ουδετερόφιλων προς λεμφοκύτταρα.
Πάντως, παρά τη μείωση στην αναλογία ουδετερόφιλων προς λεμφοκύτταρα και στη φερριτίνη, δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων στα επίπεδα της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP), ενός ακόμη δείκτη φλεγμονής.
Ανάμεικτα ήταν και τα αποτελέσματα προηγούμενων μελετών για την επίδραση των συμπληρωμάτων ωμέγα-3 σε δείκτες φλεγμονής όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, ο παράγοντας νέκρωσης όγκων άλφα και η ιντερλευκίνη-6. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι τα EPA και DHA επηρεάζουν τη φλεγμονή μέσω πολλών διαφορετικών μηχανισμών και, επομένως, η λήψη τους δεν οδηγεί απαραίτητα σε γενικευμένη αντιφλεγμονώδη δράση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν τα αποτελέσματα της 24ωρης καταγραφής της αρτηριακής πίεσης. Με αυτή τη μέθοδο διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική μείωση της συστολικής πίεσης την ημέρα και της διαστολικής πίεσης τη νύχτα στην ομάδα που έλαβε ωμέγα-3, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Αντίθετα, οι μετρήσεις στο ιατρείο δεν έδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ως προς τη μεταβολή της πίεσης στη διάρκεια της μελέτης.
Η 24ωρη καταγραφή μετρά αυτόματα την πίεσή σας ενώ κάνετε τις καθημερινές σας δραστηριότητες και ενώ κοιμάστε. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν την αξία των επιπλέον πληροφοριών που προσφέρει σε σχέση με μια μέτρηση στο ιατρείο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι τιμές της πίεσης στο σύνολο του 24ώρου, αλλά και ειδικά τη νύχτα, βοηθούν σημαντικά στην πρόβλεψη του κινδύνου καρδιαγγειακών επιπλοκών.
Μείωση καταγράφηκε και στην κεντρική συστολική πίεση, η οποία αποτυπώνει την επιβάρυνση που δέχονται η καρδιά και οι κεντρικές αρτηρίες από την πίεση του αίματος. Η μείωση ήταν στατιστικά σημαντική στην ομάδα των ωμέγα-3 σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Εντούτοις, οι συγκεκριμένες μετρήσεις έγιναν σε περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων, γι’ αυτό και τα αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά και χρειάζονται επιβεβαίωση.
Η μείωση στην εκτιμώμενη ταχύτητα διάδοσης του σφυγμικού κύματος θα μπορούσε επίσης να υποδηλώνει βελτίωση της αρτηριακής σκληρίας. Όμως, η τιμή αυτή υπολογίστηκε μέσω παλμομετρικής ανάλυσης του σφυγμικού κύματος. Η μέθοδος αυτή δεν είναι ισοδύναμη με την άμεση μέτρηση της ταχύτητας διάδοσης του κύματος μεταξύ της καρωτίδας και της μηριαίας αρτηρίας. Συνεπώς, το συγκεκριμένο εύρημα δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι βελτιώθηκε η ελαστικότητα των αρτηριών.
Από την άλλη πλευρά, δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων στα τριγλυκερίδια, στην LDL («κακή») χοληστερόλη, στην HDL («καλή») χοληστερόλη ή στο σάκχαρο νηστείας. Οι αλλαγές στη φλεγμονή και στην αρτηριακή πίεση, επομένως, δεν συνοδεύτηκαν από μετρήσιμη βελτίωση σε αυτούς τους συνήθεις δείκτες καρδιομεταβολικής υγείας.
Συνολικά, τα ωμέγα-3 φάνηκε να ωφελούν ορισμένες από τις παραμέτρους που εξετάστηκαν, χωρίς να έχουν την ίδια επίδραση σε όλους τους δείκτες φλεγμονής, κυκλοφορίας του αίματος και αγγειακής λειτουργίας. Η μελέτη, ωστόσο, είχε διερευνητικό χαρακτήρα, ενώ ορισμένες μετρήσεις δεν ήταν διαθέσιμες για όλους τους συμμετέχοντες. Επιπλέον, έγιναν πολλές στατιστικές συγκρίσεις χωρίς την αντίστοιχη προσαρμογή της ανάλυσης, κάτι που περιορίζει τη βεβαιότητα των συμπερασμάτων. Για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα, χρειάζονται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές, με αρκετούς συμμετέχοντες ώστε να μπορούν να ανιχνεύσουν αξιόπιστα τις επιδράσεις των συμπληρωμάτων και με σαφώς καθορισμένα, εκ των προτέρων, αποτελέσματα προς αξιολόγηση.
