Η λοσαρτάνη, ένα φάρμακο που χορηγείται συχνά στην Ελλάδα και το εξωτερικό για την υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξάνει τη δραστηριότητα του καφέ λιπώδους ιστού, γνωστού και ως «καφέ λίπος», και ενισχύει τον μεταβολισμό του, σύμφωνα με νέα προκλινική μελέτη.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η λοσαρτάνη, η οποία ανήκει σε μια κατηγορία φαρμάκων γνωστή ως αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης και έχει καλά τεκμηριωμένο προφίλ ασφάλειας, θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί και για την ενεργοποίηση του καφέ λίπους, το οποίο έχει συνδεθεί με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία.
Σε αντίθεση με το λευκό λίπος, το οποίο αποθηκεύει ενέργεια στο σώμα, το καφέ λίπος καίει θερμίδες για να παράγει θερμότητα. Η μελέτη έδειξε παράλληλα, για πρώτη φορά, ότι η παρουσία καφέ λίπους συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά ψυχιατρικών παθήσεων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Nature, βασίστηκε στην ανάλυση εξετάσεων PET/CT (τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων και αξονική τομογραφία) που είχαν πραγματοποιηθεί σε περισσότερους από 100.000 ασθενείς στο πλαίσιο της παρακολούθησής τους για καρκίνο.
Τι διαπίστωσαν οι ερευνητές
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στις εξετάσεις στις οποίες είχε εντοπιστεί καφέ λίπος. Ο συγκεκριμένος τύπος λίπους βρίσκεται σε 6 περιοχές του σώματος, μεταξύ των οποίων ο λαιμός, οι μασχάλες και οι περιοχές γύρω από όργανα όπως η καρδιά και τα νεφρά.
Η νέα μελέτη βασίζεται σε προηγούμενες ανακαλύψεις του Paul Cohen, αναπληρωτή καθηγητή και γιατρού στο Πανεπιστήμιο Rockefeller, ο οποίος είναι και ο επικεφαλής συγγραφέας της. Η ερευνητική του ομάδα είχε διαπιστώσει ότι τα άτομα που διαθέτουν καφέ λίπος έχουν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρδιομεταβολικές παθήσεις, όπως η στεφανιαία νόσος και ο διαβήτης τύπου 2.
«Στην προηγούμενη μελέτη εξετάσαμε μόνο λίγους διαγνωστικούς κωδικούς, εστιάζοντας κυρίως στα καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς με αυτά είχε συνδεθεί μέχρι τότε το καφέ λίπος. Η νέα ανάλυση είναι πολύ πιο εκτεταμένη. Διπλασιάσαμε τον αριθμό των ασθενών και εξετάσαμε περισσότερους από 500 διαγνωστικούς κωδικούς, γεγονός που μας επέτρεψε να ανακαλύψουμε πολλά νέα στοιχεία», ανέφερε ο Cohen.
Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Nicolás Gómez-Banoy, ενδοκρινολόγος και ερευνητής στο εργαστήριο του Cohen, υπολόγισε τη συνολική δραστηριότητα του καφέ λίπους σε κάθε ασθενή, αλλά και τη δραστηριότητά του ξεχωριστά σε καθεμία από τις 6 περιοχές του σώματος.
Ο ίδιος διαπίστωσε ότι δεν έχει σημασία μόνο αν κάποιος διαθέτει καφέ λίπος, αλλά και σε ποιο σημείο του σώματος βρίσκεται. Συγκεκριμένα, η αυξημένη δραστηριότητα του καφέ λίπους σε ορισμένες περιοχές φάνηκε να συνδέεται πιο έντονα με συγκεκριμένες παθήσεις.
«Για παράδειγμα, το καφέ λίπος στην περιοχή της μασχάλης συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης σε σύγκριση με το καφέ λίπος σε άλλες περιοχές του σώματος. Συνολικά, πάντως, οι ασθενείς που διαθέτουν καφέ λίπος έχουν καλύτερες τιμές στους δείκτες σακχάρου και λιπιδίων στο αίμα, καλύτερα αποτελέσματα στο υπερηχογράφημα καρδιάς και χαμηλότερους δείκτες φλεγμονής», τόνισε ο ενδοκρινολόγος.
Από τις επόμενες αναλύσεις προέκυψε ότι οι ασθενείς που λάμβαναν αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης είχαν περισσότερο καφέ λίπος στις απεικονιστικές εξετάσεις τους.
Για να διερευνήσουν αυτή τη σχέση, οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση της λοσαρτάνης σε κύτταρα καφέ λίπους που είχαν καλλιεργηθεί στο εργαστήριο. Διαπίστωσαν ότι το φάρμακο αύξανε άμεσα τη μεταβολική δραστηριότητα των κυττάρων. Ανακάλυψαν επίσης ότι η λοσαρτάνη δρα με διαφορετικό τρόπο σε μοριακό επίπεδο όταν ενισχύει τον μεταβολισμό του καφέ λίπους και όταν μειώνει την αρτηριακή πίεση.
«Το γεγονός ότι οι διαφορετικές δράσεις του φαρμάκου οφείλονται σε διαφορετικούς μοριακούς μηχανισμούς είναι θετικό, καθώς αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον θα μπορούσαμε ενδεχομένως να τους διαχωρίσουμε και να αναπτύξουμε πιο στοχευμένες θεραπείες. Έτσι, θα μπορούσαμε να ενεργοποιήσουμε το καφέ λίπος ακόμη και σε άτομα που έχουν φυσιολογική αρτηριακή πίεση», επισήμανε ο Gómez-Banoy.
Οι ερευνητές χορήγησαν επιπλέον λοσαρτάνη σε υγιή ποντίκια και διαπίστωσαν ότι παρουσίασαν αρκετές ενδείξεις αυξημένης μεταβολικής δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, έκαιγαν περισσότερη ενέργεια, κατανάλωναν περισσότερο οξυγόνο και παρήγαγαν περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα, ενώ το σωματικό τους βάρος παρέμενε σταθερό.
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε μάλιστα μια ενδιαφέρουσα σχέση ανάμεσα στο καφέ λίπος και την ψυχική υγεία. Συγκεκριμένα, οι ασθενείς που διέθεταν καφέ λίπος εμφάνιζαν χαμηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης.
«Γνωρίζουμε ότι τα άτομα με καλή μεταβολική υγεία τείνουν να εμφανίζουν λιγότερο συχνά ψυχιατρικές παθήσεις. Επομένως, είναι πιθανό το καφέ λίπος να συμβάλλει στην καλύτερη μεταβολική υγεία και αυτό με τη σειρά του να συνδέεται με λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας», έγραψαν οι ερευνητές.
Αντίθετα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), μια κατηγορία αντικαταθλιπτικών που συνταγογραφούνται συχνά για την κατάθλιψη, μείωναν τη δραστηριότητα του καφέ λίπους.
Τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για νέες έρευνες, οι οποίες θα μπορούσαν να εξετάσουν την επίδραση και άλλων φαρμάκων πέρα από τη λοσαρτάνη, τον ρόλο των γονιδίων σε άτομα με μεγαλύτερες ποσότητες καφέ λίπους, καθώς και τη σχέση του με το άγχος και την κατάθλιψη.
«Στο μεγάλο δείγμα ασθενών που μελετήσαμε, εντοπίσαμε πολλά ακόμη φάρμακα που συνδέονταν με τη δραστηριότητα του καφέ λίπους. Αυτή είναι μόνο η αρχή», κατέληξε ο επικεφαλής της μελέτης.
