Η εποχική γρίπη έκανε φέτος την εμφάνισή της νωρίτερα από το συνηθισμένο, προκαλώντας την προσοχή των υγειονομικών αρχών και επαναφέροντας στο προσκήνιο την ανάγκη προστασίας του πληθυσμού, ενόψει της χειμερινής περιόδου.
Η πρόωρη εμφάνιση της γρίπης δημιουργεί εύλογο ερώτημα: Τι είναι αυτό που οδήγησε στην πρώιμη έναρξη της φετινής περιόδου;
Η εικόνα στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), κατά την προηγούμενη περίοδο 2025-2026, η δραστηριότητα των λοιμώξεων του αναπνευστικού άρχισε να αυξάνεται στις αρχές Δεκεμβρίου, ενώ η θετικότητα της γρίπης ξεπέρασε το 10% στα τέλη Οκτωβρίου και παρέμεινε πάνω από αυτό το όριο έως τα τέλη Φεβρουαρίου. Η κορύφωση καταγράφηκε την τελευταία εβδομάδα του Δεκεμβρίου. Για τη φετινή περίοδο 2026-2027, τα πρώτα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά έχουν ήδη καταγραφεί από τις αρχές Οκτωβρίου. Ωστόσο, η θετικότητα στην κοινότητα παρέμενε κάτω από το 10%, το όριο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της έναρξης της εποχικής δραστηριότητας της γρίπης.
Την ίδια ώρα, η εικόνα στα νοσοκομεία δείχνει ότι η γρίπη έχει ήδη προκαλέσει περιστατικά που χρειάστηκαν αυξημένη φροντίδα. Την εβδομάδα 19-25 Οκτωβρίου καταγράφηκαν 39 νέες εισαγωγές ασθενών με γρίπη, έναντι 52 την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ έξι νέα σοβαρά περιστατικά χρειάστηκαν νοσηλεία σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Συνολικά, από την έναρξη της περιόδου επιτήρησης, την εβδομάδα 40, έως και την εβδομάδα 43, είχαν καταγραφεί 12 περιστατικά με νοσηλεία σε ΜΕΘ και ένας θάνατος από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη φετινή περίοδο
Η χρονική έναρξη κάθε εποχικής έξαρσης επηρεάζεται από τη συνδυαστική δράση πολλών παραγόντων
- Η εξέλιξη του ιού και η εμφάνιση νέων στελεχών: Οι ιοί της γρίπης μεταλλάσσονται διαρκώς, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται νέες γενετικές παραλλαγές, οι οποίες ενδέχεται να έχουν πλεονέκτημα στη μετάδοσή τους. Το ζήτημα αυτό βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο της επιδημιολογικής επιτήρησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Στην ανακοίνωσή του τον Φεβρουάριο του 2026 για τη σύνθεση των εμβολίων της περιόδου 2026-2027, ο Οργανισμός υπογράμμισε ότι η σύνθεσή τους πρέπει να ανανεώνεται τακτικά, ακριβώς επειδή οι ιοί της γρίπης μεταβάλλονται συνεχώς.
- Η ανοσία του πληθυσμού και η προηγούμενη έκθεση στον ιό: Η προστασία που διαθέτει κάποιος απέναντι στη γρίπη εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από προηγούμενες λοιμώξεις, εμβολιασμούς και από το πόσο συγγενικά είναι τα στελέχη που κυκλοφορούν σήμερα με εκείνα στα οποία έχει εκτεθεί στο παρελθόν. Καθώς ο ιός μεταβάλλεται, η ανοσία που έχει αποκτήσει ο οργανισμός από προηγούμενη έκθεση δεν εξασφαλίζει απαραίτητα την ίδια αποτελεσματικότητα απέναντι σε μια νεότερη παραλλαγή.
- Οι καιρικές συνθήκες, η θερμοκρασία και η υγρασία: Επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2022 στο περιοδικό Journal of General Virology, με τίτλο «Seasonality of influenza and other respiratory viruses», εξέτασε τους μηχανισμούς που συνδέουν τις περιβαλλοντικές συνθήκες με την εποχική κυκλοφορία των αναπνευστικών ιών. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η χαμηλή θερμοκρασία και η χαμηλή απόλυτη υγρασία μπορούν να ευνοήσουν τη μετάδοση της γρίπης, επηρεάζοντας τόσο τη σταθερότητα των ιικών σωματιδίων όσο και τους μηχανισμούς άμυνας του αναπνευστικού συστήματος. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε απότομη πτώση της θερμοκρασίας προκαλεί αυτομάτως έξαρση της γρίπης. Οι καιρικές συνθήκες λειτουργούν σε συνδυασμό με άλλους επιδημιολογικούς παράγοντες.
- Η επιστροφή στους κλειστούς χώρους: Η επιστροφή των μαθητών στα σχολεία, η επαναλειτουργία των πανεπιστημίων, η αυξημένη παρουσία στους εργασιακούς χώρους και η μεγαλύτερη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς δημιουργούν περισσότερες ευκαιρίες για στενή επαφή μεταξύ των ανθρώπων. Παράλληλα, όσο μειώνεται η θερμοκρασία, τόσο περισσότερο χρόνο περνάμε σε κλειστούς χώρους, όπου ο συνωστισμός και ο ανεπαρκής αερισμός μπορούν να διευκολύνουν τη μετάδοση αναπνευστικών ιών.
Με λίγα λόγια, η εποχική γρίπη δεν ακολουθεί ένα απολύτως σταθερό ημερολόγιο. Η ταχύτητα με την οποία εξαπλώνεται εξαρτάται και από το πόσο ευνοϊκές είναι οι συνθήκες μετάδοσης σε κάθε χρονική περίοδο και γεωγραφική περιοχή.
