Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) χρησιμοποιείται ευρέως για τη διάγνωση της παχυσαρκίας, όμως εδώ και χρόνια οι ειδικοί αμφισβητούν κατά πόσο ένας υπολογισμός που βασίζεται μόνο στο ύψος και το βάρος αρκεί για να την περιγράψει σωστά. Μια νέα προσέγγιση, που λαμβάνει υπόψη και την περίμετρο της μέσης και εστιάζει περισσότερο στο συσσωρευμένο λίπος, φάνηκε να προβλέπει καλύτερα τον κίνδυνο θανάτου.
Ανάλυση στοιχείων από 800.000 περίπου ανθρώπους έδειξε ότι, όταν η διάγνωση βασίζεται στον ΔΜΣ, μένει αδιάγνωστο σημαντικό ποσοστό ατόμων που κινδυνεύουν εξαιτίας του αυξημένου λίπους στο σώμα τους. Η μελέτη δημοσιεύθηκε σήμερα στο επιστημονικό περιοδικό Nature.
Οι γιατροί γνωρίζουν ότι ο ΔΜΣ δεν δείχνει με ακρίβεια πόσο λίπος και πόση μυϊκή μάζα έχει κάποιος. Για να τον υπολογίσετε, διαιρείτε το βάρος σας σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σας σε μέτρα. Έτσι, ένας άνθρωπος με ανεπτυγμένη μυϊκή μάζα μπορεί να έχει υψηλό ΔΜΣ, παρότι έχει λίγο λίπος. Όπως δήλωσε η Cátia Martins, ερευνήτρια της παχυσαρκίας στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα στο Μπέρμιγχαμ των ΗΠΑ, η νέα μελέτη επιβεβαιώνει ότι ο ΔΜΣ δεν αποτυπώνει σωστά την παχυσαρκία σε κάθε άνθρωπο ξεχωριστά και δεν προβλέπει με ακρίβεια ποιος θα εμφανίσει καρδιομεταβολικά νοσήματα σε βάθος χρόνου.
Παρά τους περιορισμούς του, παραμένει το εργαλείο που χρησιμοποιείται συχνότερα για την ταξινόμηση της παχυσαρκίας, επειδή υπολογίζεται εύκολα.
Γιατί έχει σημασία η περίμετρος της μέσης
Συνήθως, κάποιος θεωρείται ότι έχει παχυσαρκία όταν ο ΔΜΣ του είναι 30 ή μεγαλύτερος. Ο νέος ορισμός, που βασίζεται σε συνδυασμό σωματομετρικών μετρήσεων και είναι γνωστός ως CAD-obesity, αξιοποιεί τον ΔΜΣ μαζί με άλλους δείκτες του αυξημένου λίπους, όπως η περίμετρος της μέσης. Όπως εξήγησε η Martins, η συσσώρευση λίπους κυρίως στην κοιλιά συνδέεται με σοβαρότερες επιπτώσεις στην υγεία από ό,τι η αποθήκευσή του σε άλλα σημεία του σώματος.
Το σύστημα CAD-obesity, που προτάθηκε για πρώτη φορά πέρυσι, διακρίνει δύο μορφές παχυσαρκίας. Όταν συνυπάρχει τουλάχιστον ένα από 18 συγκεκριμένα προβλήματα υγείας, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια και η υπνική άπνοια, η παχυσαρκία χαρακτηρίζεται «κλινική». Αυτό σημαίνει ότι το επιπλέον λίπος προκαλεί ήδη βλάβες στα όργανα και τους ιστούς. Όταν δεν υπάρχει κανένα από αυτά τα προβλήματα, η παχυσαρκία χαρακτηρίζεται «προκλινική», καθώς, παρά το αυξημένο λίπος, τα όργανα εξακολουθούν να λειτουργούν φυσιολογικά.
Μέχρι τώρα, ωστόσο, δεν ήταν γνωστό αν αυτή η νέα προσέγγιση θα ήταν χρήσιμη στην πράξη και αν θα μπορούσε να προβλέψει την πορεία της υγείας των ασθενών, δήλωσε ο Francesco Rubino, χειρουργός παχυσαρκίας στο King's College του Λονδίνου. Ο ίδιος είχε ηγηθεί της προσπάθειας για τη διαμόρφωση του νέου συστήματος και συμμετείχε στη συγγραφή της μελέτης στο Nature.
Για να το διαπιστώσουν, ο Rubino και οι συνεργάτες του εξέτασαν ιατρικά αρχεία από τέσσερις μεγάλες ομάδες ανθρώπων στην Κίνα, την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν στοιχεία από τρεις από αυτές τις ομάδες, στις οποίες είχαν καταγραφεί περισσότεροι από 50.000 θάνατοι σε διάστημα παρακολούθησης έως και 15 ετών. Με αυτά τα δεδομένα συνέκριναν τον ΔΜΣ με το νέο σύστημα, για να δουν ποιο από τα δύο εντόπιζε καλύτερα όσους διέτρεχαν αυξημένο κίνδυνο θανάτου.
Τι έδειξε η σύγκριση των δύο μεθόδων
Με τον νέο ορισμό, ένα επιπλέον 5% έως 9% των συμμετεχόντων διαγνώστηκε με παχυσαρκία, ενώ ο ΔΜΣ θα τους κατέτασσε απλώς στους υπέρβαρους. Αυτό δείχνει ότι η χρήση του ΔΜΣ μπορεί να αφήνει περιπτώσεις παχυσαρκίας αδιάγνωστες. Αντίστροφα, το νέο σύστημα χαρακτήρισε υπέρβαρο ένα ποσοστό 1% έως 3% των συμμετεχόντων που, σύμφωνα με τον ΔΜΣ, θα είχαν παχυσαρκία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ΔΜΣ πιθανότατα οδηγούσε σε διάγνωση παχυσαρκίας χωρίς να δικαιολογείται. Με δεδομένο ότι η παχυσαρκία αφορά ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους παγκοσμίως, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο ΔΜΣ μπορεί να κατατάσσει εκατομμύρια ανθρώπους σε λανθασμένη κατηγορία βάρους, επισήμανε ο Rubino.
Τα άτομα που είχαν παχυσαρκία σύμφωνα με τον νέο ορισμό εμφάνιζαν κατά 6% έως 7% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σχέση με όσους δεν ήταν υπέρβαροι ούτε είχαν παχυσαρκία. Μέσα σε αυτή την ομάδα, ο κίνδυνος ήταν σημαντικά μεγαλύτερος για όσους είχαν κλινική παχυσαρκία σε σύγκριση με εκείνους που είχαν προκλινική παχυσαρκία. Αντίθετα, όσοι θεωρούνταν ότι είχαν παχυσαρκία μόνο βάσει του ΔΜΣ, αλλά όχι με το νέο σύστημα, δεν διέτρεχαν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από τους ανθρώπους χωρίς παχυσαρκία.
Το γεγονός ότι η διάγνωση δεν συμβαδίζει πάντα με τον πραγματικό κίνδυνο για την υγεία μπορεί να επηρεάσει και την πρόσβαση στη θεραπεία, τόνισε ο Rubino. Όπως ανέφερε, στην κλινική του είχε δει ασθενείς με πολύ σοβαρότερα προβλήματα υγείας από άλλους να μην μπορούν να λάβουν φροντίδα, μόνο και μόνο επειδή ο ΔΜΣ τους ήταν λίγο χαμηλότερος από το απαιτούμενο όριο για χειρουργική επέμβαση.
Η Martins εκτίμησε ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν περισσότερους γιατρούς να μετρούν και την περίμετρο της μέσης κατά την αξιολόγηση των ασθενών τους. Άλλοι ειδικοί, πάντως, θεωρούν ότι η εφαρμογή της νέας μεθόδου θα έχει δυσκολίες.
Η Jennifer Kuk, ερευνήτρια της παχυσαρκίας στο Πανεπιστήμιο York του Τορόντο, στον Καναδά, ανέφερε ως παράδειγμα ότι ορισμένα άτομα με παχυσαρκία μπορεί να αισθάνονται άβολα όταν τους μετρούν τη μέση σε μια συνηθισμένη ιατρική επίσκεψη. Ακόμη και το ανέβασμα στη ζυγαριά μπορεί να είναι τραυματική εμπειρία για κάποιους, πρόσθεσε. Κατά την ίδια, η διάγνωση της παχυσαρκίας χρειάζεται να απλοποιηθεί και όχι να γίνει πιο περίπλοκη.
