Ο πόνος στη μέση είναι η κυριότερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Μέχρι το 2050, εκτιμάται ότι θα αφορά πάνω από 800 εκατομμύρια ανθρώπους, κυρίως επειδή ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται και γερνά.
Αν σας έπιασε η μέση σας μετά από κάποια βαριά δουλειά η πτώση, τότε πιθανότατα αυτή είναι η αφορμή. Συχνά, όμως, οι λόγοι για τους οποίους πονάτε είναι λιγότερο προφανείς. Μιλώντας στον Guardian, oι εξήγησαν τι μπορεί να πυροδοτεί τον πόνο και πώς μπορείτε να το αποφύγετε.
Κινείστε πάρα πολύ ή πολύ λίγο
«Είναι πολύ συνηθισμένο να ξυπνάτε με πόνο στη μέση, ακόμη κι αν δεν έχετε τραυματιστεί», ανέφερε η Χάνα Γουίτκομ, οστεοπαθητικός και φυσικοπαθητικός. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το αν το στρώμα σας είναι σκληρό ή μαλακό έχει μικρή σημασία.
«Συχνά ξεχνάμε να σκεφτούμε τι κάναμε την προηγούμενη ημέρα. Αν κινηθήκατε πολύ περισσότερο απ’ ό,τι συνήθως, μπορεί το επόμενο πρωί να πονούν οι μύες και οι αρθρώσεις σας. Το ίδιο μπορεί να συμβεί κι αν περάσατε τη μέρα στο γραφείο ή απλώς κινηθήκατε λιγότερο», πρόσθεσε. «Αν ξυπνήσετε με πόνο στη μέση, σκεφτείτε πώς περάσατε τις 16 ώρες πριν ξαπλώσετε, πέρα από τις οκτώ που περάσατε στο κρεβάτι».
Η Μίντι Κερνς, φυσικοθεραπεύτρια με ειδίκευση στα μυοσκελετικά προβλήματα και κλινική ερευνήτρια, παρατήρησε ότι αυτό συμβαίνει συχνά το καλοκαίρι. «Οι ασθενείς μού λένε ‘Η μέση μου πονάει πολύ περισσότερο τελευταία” κι εγώ τους ρωτάω “Τι κάνατε αυτές τις μέρες;’». Κάποιοι έχουν περάσει δύο εβδομάδες σε τέσσερα διαφορετικά ξενοδοχεία και έχουν κοιμηθεί σε τέσσερα διαφορετικά κρεβάτια. Άλλοι, όπως τόνισε, «θυμούνται ότι τις προάλλες έπλεναν την αυλή για πέντε ώρες και δεν τους έχει περάσει από το μυαλό ότι μπορεί γι’ αυτό να ξαναδυνάμωσε ο πόνος».
Η μέση σας μπορεί να πονέσει είτε επειδή την καταπονήσατε είτε επειδή περάσατε πολλές ώρες καθιστοί. Ο Άντονι Μπους, φυσικοθεραπευτής, τόνισε ότι όσοι δουλεύουν σε γραφείο μπορεί να κάθονται 12 ώρες την ημέρα, αν μετρήσουν τις ώρες στη δουλειά, τις μετακινήσεις και το Netflix το βράδυ. Είναι, όπως επισήμανε, «ο διπλάσιος χρόνος από αυτόν που ξέρουμε ότι αρκεί για να αρχίσει να πονάει η μέση».
Από την άλλη, η μέση μπορεί να επιβαρυνθεί και από την επαναλαμβανόμενη καταπόνηση σε αθλήματα όπως η κωπηλασία και η ενόργανη γυμναστική. Από την εμπειρία του Μπους, στις μισές περιπτώσεις πόνου στη μέση συνδυάζονται περισσότεροι από ένας παράγοντες. Αξίζει, λοιπόν, να τους εξετάζετε μαζί, προτού αποδώσετε τον πόνο σε μία συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Προσπαθείτε να κάθεστε συνέχεια με ίσια πλάτη
Αν από παιδιά ακούγατε «ίσιωσε την πλάτη σου», αυτή η συμβουλή μπορεί να μη σας βοήθησε ιδιαίτερα. Ο Μπους υποστήριξε ότι ακόμη και μια στάση που θεωρείται «σωστή» μπορεί να σας προκαλέσει πόνο στη μέση, αν μένετε άκαμπτοι, ιδίως όταν αυτή η θέση δεν σας βολεύει.
Η οστεοπαθητικός Ανίσα Τζόσι συνέστησε να αποφεύγετε να κάθεστε πολύ καμπουριασμένοι. Εξήγησε, ωστόσο, ότι «αν κρατάτε την πλάτη πολύ ίσια και μένετε ακίνητοι», μπορεί να σφίξουν ορισμένοι μύες, κυρίως όταν κάθεστε για ώρες στην ίδια θέση χωρίς διάλειμμα.
«Συνήθως βοηθά περισσότερο να κάθεστε χαλαρά και να αλλάζετε εύκολα θέση, παρά να πιέζεστε να κρατήσετε για ώρες μία και μοναδική ‘σωστή’ στάση», επισήμανε η Τζόσι. Μπορείτε, λοιπόν, να χαλαρώνετε και να αφήνετε την πλάτη σας να λυγίζει λίγο, αρκεί να αλλάζετε στάση και να κινείστε μέσα στην ημέρα.
Ο Μπους αμφισβήτησε και όσα ακούμε για το πώς πρέπει να σηκώνουμε βάρος. Όπως είπε, το να σηκώνετε κάτι με λυγισμένη πλάτη δεν είναι τόσο επικίνδυνο όσο συχνά παρουσιάζεται, αν και η συνηθισμένη συμβουλή είναι να κρατάτε την πλάτη ίσια και να λυγίζετε τα γόνατα. «Παρά τα όσα έχετε ακούσει, είναι προτιμότερο να σκύβετε με τα πόδια ίσια και να αφήνετε την πλάτη να λυγίζει», υποστήριξε.
Η διεθνής βιβλιογραφία, πάντως, δεν έχει καταλήξει πως κάποια συγκεκριμένη τεχνική προλαμβάνει τον πόνο στη μέση. Περισσότερη σημασία φαίνεται να έχει το να σηκώνετε βάρη με προσοχή και να δυναμώνετε σταδιακά, παρά να προσπαθείτε να τηρείτε μία «σωστή» στάση κάθε φορά.
Έχετε στρες
Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τα σήματα του πόνου, όμως ο πόνος που νιώθετε είναι πραγματικός. Το στρες, ιδίως όταν κρατάει για καιρό, μπορεί να πυροδοτήσει πόνο στη μέση επηρεάζοντας τόσο το σώμα όσο και την ψυχική σας κατάσταση, υπογράμμισε η Έμμα Χέιγουορντ, οστεοπαθητικός στο Κεντ. Σύμφωνα με την ίδια, το στρες προκαλεί συσπάσεις στον συνδετικό ιστό της πλάτης.
Με τον καιρό, ο ιστός μπορεί να αναπτύξει ίνωση, να γίνει δηλαδή πιο άκαμπτος και, όπως το περιέγραψε, να μοιάζει σαν να «κολλάει» και να τραβάει. Έτσι, οι κινήσεις γίνονται πιο δύσκολες και ακόμη και μια μικρή καταπόνηση μπορεί να προκαλέσει ξαφνικό πόνο. «Σπάνια βλέπω στο ιατρείο μου κάποιον με πόνο στη μέση που να μην περνάει ταυτόχρονα κάτι ιδιαίτερα στρεσογόνο στη ζωή του. Το στρες ουσιαστικά κάνει τον πόνο πιο έντονο», είπε.
Ο Μπους θεωρεί επίσης ότι το πώς σκέφτεται κανείς για τον πόνο παίζει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου. «Με τα ψυχομετρικά τεστ μπορούμε να προβλέψουμε καλύτερα ποιος θα εμφανίσει χρόνιο πόνο απ’ ό,τι με μια μαγνητική τομογραφία», ανέφερε. Γι’ αυτό, όταν εξετάζει κάποιον που πονάει στη μέση, λαμβάνει υπόψη τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική του κατάσταση.
Γιατί δεν πρέπει να περιμένετε να σας δώσει την απάντηση μια μαγνητική
Μια μαγνητική τομογραφία μπορεί να φαίνεται ο πιο άμεσος τρόπος να μάθετε γιατί πονάτε. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, αυτό που δείχνει η εξέταση δεν συμβαδίζει με το πόσο πονάτε. Ακόμη και σε ανθρώπους που δεν πονάνε καθόλου, η μαγνητική μπορεί να δείξει προβολές στους μεσοσπονδύλιους δίσκους ή φθορές στις αρθρώσεις.
Ο Μπους αναφέρθηκε σε μια μελέτη στην οποία δύο ομάδες ανθρώπων με πόνο στη μέση έκαναν μαγνητική τομογραφία. Και στις δύο ομάδες, οι εξετάσεις έδειξαν προβολές και ρήξεις στους μεσοσπονδύλιους δίσκους, καθώς και φθορές στις μικρές αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης. Όλα ήταν ευρήματα που θα περίμενε κανείς να δει σε ανθρώπους αυτής της ηλικίας. Στη μία ομάδα εξήγησαν ότι οι αλλοιώσεις ήταν φυσιολογικές για την ηλικία των συμμετεχόντων. Στην άλλη δεν έδωσαν καμία εξήγηση. «Όσοι δεν έλαβαν αυτή την καθησυχαστική εξήγηση ένιωσαν περισσότερο πόνο», δήλωσε ο Μπους. Όπως συμπλήρωσε, έχασαν μέρος της αυτοπεποίθησής τους και είχαν χειρότερες επιδόσεις στις μετρήσεις της ψυχικής και της σωματικής τους κατάστασης.
Ο Νιλ Ο’Κόνελ είναι φυσικοθεραπευτής και συνέβαλε στη σύνταξη των κλινικών οδηγιών για την οσφυαλγία που εξέδωσε το 2016 το βρετανικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Αριστείας στη Φροντίδα (NICE). Όπως ανέφερε, οι αλλοιώσεις που φαίνονται στις εξετάσεις οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις φυσιολογικές αλλαγές που έρχονται με την ηλικία. «Είναι σαν τις ρυτίδες στο πρόσωπο», είπε. Γι’ αυτό και οι διεθνείς κλινικές οδηγίες συνιστούν οι απεικονιστικές εξετάσεις να γίνονται μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος.
Ο Μπους παρότρυνε όσους πονάνε στη μέση να μη βγάζουν αμέσως το συμπέρασμα ότι «κάτι έχει πάθει το σώμα μου». «Η ζωή έχει τα πάνω και τα κάτω της και ο πόνος στη μέση είναι ένα από αυτά. Η ανάρρωση θέλει τον χρόνο της», κατέληξε.
