Η οστεοαρθρίτιδα είναι η συχνότερη μορφή αρθρίτιδας σε όλο τον κόσμο. Παγκοσμίως, υπολογίζεται ότι 242 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο ή στο ισχίο, η οποία προκαλεί πόνο και περιορίζει τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Επιπλέον, τα άτομα με σοβαρή οστεοαρθρίτιδα ενδέχεται να έχουν 55% μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, εξαιτίας της περιορισμένης σωματικής δραστηριότητας, άλλων προβλημάτων υγείας που συνυπάρχουν και των παρενεργειών των φαρμάκων.
Οι ερευνητές αναζητούν συνεχώς νέους τρόπους αντιμετώπισης της οστεοαρθρίτιδας. Μια συνηθισμένη θεραπευτική επιλογή είναι η χειρουργική αντικατάσταση της άρθρωσης. Ωστόσο, πριν χρειαστεί να φτάσετε στο χειρουργείο, υπάρχουν και άλλοι τρόποι να περιορίσετε τον πόνο και να βελτιώσετε την κινητικότητά σας.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ θέλησαν να εξετάσουν αν η λήψη ινουλίνης, μιας πρεβιοτικής φυτικής ίνας που υπάρχει φυσικά στα φυτά, θα μπορούσε να μειώσει τον πόνο και να βελτιώσει τη λειτουργία του γόνατος σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα. Η επιλογή της ινουλίνης δεν ήταν τυχαία.
Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι ένα υγιές μικροβίωμα του εντέρου μπορεί να συμβάλει στην ανακούφιση από τον πόνο, επηρεάζοντας και τον τρόπο με τον οποίο τον αντιλαμβάνεται ο οργανισμός. Τα πρεβιοτικά τρέφουν τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου, βοηθώντας στη διατήρηση ενός υγιούς μικροβιώματος. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Οι ερευνητές αναζήτησαν εθελοντές με δύο τρόπους. Αρχικά, επικοινώνησαν με άτομα που είχαν δηλώσει σε ειδικές βάσεις δεδομένων ότι αντιμετωπίζουν χρόνιο πόνο και είχαν συμφωνήσει να ενημερώνονται για πιθανή συμμετοχή σε επιστημονικές μελέτες. Παράλληλα, αναζήτησαν συμμετέχοντες μέσα από διαφημίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μετά την αξιολόγηση των υποψηφίων, στη μελέτη εντάχθηκαν 136 άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Οι περισσότεροι ήταν γυναίκες, ενώ η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 68 ετών. Από τα 136 άτομα που ξεκίνησαν, τα 117 ολοκλήρωσαν τη μελέτη, η οποία διήρκεσε 6 εβδομάδες.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 4 ομάδες:
• Η πρώτη ομάδα λάμβανε μόνο συμπλήρωμα ινουλίνης.
• Η δεύτερη ομάδα ακολουθούσε μόνο πρόγραμμα σωματικής άσκησης.
• Η τρίτη ομάδα συνδύαζε την άσκηση με τη λήψη ινουλίνης.
• Η τέταρτη ομάδα λάμβανε ένα εικονικό συμπλήρωμα (placebo) με μαλτοδεξτρίνη και συνέχιζε κανονικά την καθημερινότητά της.
Όσοι λάμβαναν ινουλίνη ή μαλτοδεξτρίνη δεν γνώριζαν ποιο από τα δύο συμπληρώματα κατανάλωναν.
Οι συμμετέχοντες στις ομάδες της ινουλίνης έπρεπε να καταναλώνουν 20 γρ. την ημέρα, αναμειγνύοντας το συμπλήρωμα με γιαούρτι, smoothies, δημητριακά πρωινού ή κάποιο ρόφημα της επιλογής τους. Οι ερευνητές επέλεξαν τη συγκεκριμένη ποσότητα επειδή προηγούμενες μελέτες είχαν συνδέσει αυτή τη δόση με βελτίωση του μικροβιώματος του εντέρου.
Αντίστοιχα, όσοι λάμβαναν μαλτοδεξτρίνη έπρεπε να καταναλώνουν 10 γρ. ημερησίως, προσθέτοντάς τη στα ίδια τρόφιμα και ροφήματα. Η μικρότερη ποσότητα επιλέχθηκε επειδή η μαλτοδεξτρίνη είναι ένας ιδιαίτερα επεξεργασμένος υδατάνθρακας που δρα στον οργανισμό με παρόμοιο τρόπο με τη ζάχαρη και μπορεί να προκαλέσει απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα.
Οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν πρόγραμμα άσκησης απέκτησαν πρόσβαση σε μια διαδικτυακή πλατφόρμα με εξατομικευμένα προγράμματα γυμναστικής και ενημερωτικό υλικό για την οστεοαρθρίτιδα. Αρχικά, είχαν μια συνάντηση εξ αποστάσεως με φυσικοθεραπευτή, ενώ στη συνέχεια έπρεπε να γυμνάζονται καθημερινά. Το πρόγραμμα περιλάμβανε κυρίως ασκήσεις για την ενδυνάμωση των μυών γύρω από τα ισχία και τα γόνατα, καθώς και για τη βελτίωση της ισορροπίας.
Στην αρχή της μελέτης και μετά την ολοκλήρωση των 6 εβδομάδων, οι ερευνητές αξιολόγησαν την κατάσταση των συμμετεχόντων, ώστε να διαπιστώσουν αν υπήρχαν αλλαγές. Οι σωματικές δοκιμασίες πραγματοποιήθηκαν 3 φορές και καταγράφηκε ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων.
Συγκεκριμένα, αξιολογήθηκαν η ένταση του πόνου, η ευαισθησία στον πόνο, δηλαδή το πόσο έντονα αντιλαμβανόταν κάθε συμμετέχων το ίδιο επώδυνο ερέθισμα, η λειτουργικότητα του κάτω μέρους του σώματος και η δύναμη λαβής των χεριών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης την ειδική κλίμακα αξιολόγησης τραυματισμών γόνατος και οστεοαρθρίτιδας και μέτρησαν τα επίπεδα λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας.
Τι έδειξε η μελέτη
Μετά από 6 εβδομάδες, οι ερευνητές κατέληξαν στα εξής συμπεράσματα:
• Τόσο η ομάδα που λάμβανε μόνο ινουλίνη όσο και οι ομάδες που έκαναν μόνο άσκηση ή συνδύαζαν την άσκηση με την ινουλίνη παρουσίασαν μέτρια έως μεγάλη μείωση του πόνου, σε σύγκριση με την ομάδα που λάμβανε το εικονικό συμπλήρωμα.
• Οι συμμετέχοντες που γυμνάζονταν παρουσίασαν λιγότερο πόνο, ενώ βελτιώθηκε και η ικανότητά τους να περπατούν και να κάνουν καθίσματα.
• Η λήψη ινουλίνης συνδέθηκε με μέτρια βελτίωση τόσο στην ένταση του πόνου όσο και στην ευαισθησία σε αυτόν.
Οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν κάποια συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας στο αίμα και στον πόνο ή στη λειτουργικότητα των συμμετεχόντων. Τα συγκεκριμένα λιπαρά οξέα παράγονται όταν τα βακτήρια του εντέρου διασπούν την ινουλίνη μέσω της ζύμωσης.
Όμως, προέκυψε ένα απρόσμενο εύρημα. Η λήψη ινουλίνης φάνηκε να συνδέεται με τα επίπεδα της ορμόνης GLP-1 στο αίμα, τα οποία με τη σειρά τους σχετίζονταν με βελτίωση της δύναμης λαβής και της λειτουργικότητας του γόνατος.
Αξίζει να διευκρινιστεί ότι εδώ οι ερευνητές δεν αναφέρονται στα φάρμακα GLP-1 που συνταγογραφούνται για την απώλεια βάρους. Το GLP-1 είναι μια ορμόνη που παράγει φυσιολογικά ο οργανισμός όταν τρώμε και βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Αυτή την ορμόνη μέτρησαν οι ερευνητές.
Επειδή η συγκεκριμένη συσχέτιση προέκυψε απροσδόκητα και δεν αποτελούσε μέρος του αρχικού σχεδιασμού της μελέτης, οι ερευνητές δεν την εξέτασαν περαιτέρω, αλλά σκοπεύουν να τη διερευνήσουν σε μελλοντική μελέτη.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την καθημερινότητά σας
Η άσκηση αποτελεί μία από τις πρώτες θεραπευτικές επιλογές για την ανακούφιση από τον πόνο και τη βελτίωση της κινητικότητας σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα. Εντούτοις, παρά τα οφέλη της, αρκετοί δυσκολεύονται να ακολουθήσουν συστηματικά ένα πρόγραμμα γυμναστικής, όπως φάνηκε και από το μεγάλο αριθμό των συμμετεχόντων που δεν ολοκλήρωσαν το πρόγραμμα άσκησης στη μελέτη.
Οι ερευνητές επισήμαναν ότι μια απλή αλλαγή στη διατροφή, όπως η λήψη συμπληρώματος ινουλίνης, θα μπορούσε να αποτελέσει μια πιο πρακτική λύση για αρκετούς, καθώς είναι ευκολότερο να τη διατηρήσουν σε καθημερινή βάση.
Για να καταναλώσετε τα 20 γρ. ινουλίνης που λάμβαναν καθημερινά οι συμμετέχοντες στη μελέτη, ένα συμπλήρωμα θα μπορούσε να σας βοηθήσει να φτάσετε αυτή την ποσότητα.
Αν, όμως, θέλετε απλώς να αυξήσετε την πρόσληψη ινουλίνης μέσω της διατροφής σας, μπορείτε να επιλέξετε τρόφιμα που την περιέχουν φυσικά, όπως η ρίζα κιχωρίου. Η ινουλίνη προστίθεται επίσης σε ορισμένα αναψυκτικά με πρεβιοτικά, δημητριακά, μπάρες δημητριακών και γιαούρτια.
Ωστόσο, αν και έχει αρκετά οφέλη, ιδιαίτερα για την υγεία του εντέρου, δεν είναι κατάλληλη για όλους.
Η ινουλίνη δεν είναι μόνο μια διαλυτή φυτική ίνα, αλλά ανήκει και στις φρουκτάνες, μια κατηγορία υδατανθράκων που μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα των ασθενών με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Ακόμη, όμως, και αν δεν αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα με το έντερό σας, η ινουλίνη μπορεί να προκαλέσει έντονα αέρια και φούσκωμα, ιδιαίτερα αν αυξήσετε απότομα την ποσότητα που καταναλώνετε.
Τα καλά νέα είναι ότι η ινουλίνη δεν είναι η μοναδική διατροφική επιλογή που μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της οστεοαρθρίτιδας. Υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι τα πρεβιοτικά, τα προβιοτικά και τα συμπληρώματα κολλαγόνου ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής και στη βελτίωση των συμπτωμάτων.
Παράλληλα, η μεσογειακή διατροφή και η διατροφή που βασίζεται κυρίως σε φυτικά τρόφιμα έχουν συνδεθεί με λιγότερο πόνο, καλύτερη σωματική λειτουργικότητα και ευνοϊκές αλλαγές σε δείκτες υγείας, όπως η μείωση της φλεγμονής. Αντίστοιχα οφέλη έχουν παρατηρηθεί και με την κουρκουμίνη, τις πολυφαινόλες και τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα.
