Η επίσκεψη σε μια δημόσια τουαλέτα συχνά συνοδεύεται από ένα έντονο αίσθημα αηδίας. Οι πιτσιλιές ούρων στο κάθισμα και στο δάπεδο, αλλά και οι έντονες οσμές, αρκούν για να σας κάνουν να θέλετε να αποφύγετε κάθε επαφή με τις επιφάνειες. Έτσι, μπορεί να ανοίγετε την πόρτα με τον αγκώνα, να πατάτε το καζανάκι με το πόδι ή να στρώνετε χαρτί υγείας στο κάθισμα. Ίσως πάλι προτιμάτε να λυγίζετε τα γόνατα και να στέκεστε πάνω από τη λεκάνη, χωρίς να κάθεστε.
Υπάρχει, όμως, πραγματικός κίνδυνος να κολλήσετε κάτι απλώς και μόνο επειδή καθίσατε; Ή μήπως οι διάφοροι τρόποι που επιστρατεύετε για να μην αγγίξετε το κάθισμα είναι περιττοί; Οι μικροβιολόγοι εξήγησαν τι ισχύει.
Τι είναι απίθανο να κολλήσετε
«Θεωρητικά, ναι, μπορείτε να κολλήσετε κάποια ασθένεια από το κάθισμα της τουαλέτας, αλλά ο κίνδυνος είναι εξαιρετικά μικρός», εξήγησε στο BBC η Jill Roberts, καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας και Μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ). Τα περισσότερα βακτήρια και οι ιοί που τα προκαλούν, μεταξύ αυτών τα βακτήρια που ευθύνονται για τη γονόρροια και τα χλαμύδια, δεν επιβιώνουν για πολύ έξω από το σώμα. Ακόμη δυσκολότερα επιβιώνουν σε μια κρύα, σκληρή επιφάνεια, όπως το κάθισμα της τουαλέτας.
Γι’ αυτό θεωρείται ότι τα περισσότερα ΣΜΝ μεταδίδονται μόνο με άμεση επαφή των γεννητικών οργάνων και ανταλλαγή σωματικών υγρών. Όπως είπε η Roberts, για να κινδυνεύσετε από το κάθισμα, θα έπρεπε να μεταφέρετε αμέσως στα γεννητικά σας όργανα, με το χέρι ή το χαρτί υγείας, σωματικά υγρά που μόλις είχε αφήσει εκεί κάποιος άλλος. Επομένως, είναι καλό να τηρείτε τους κανόνες υγιεινής και να αποφεύγετε τις εμφανώς λερωμένες τουαλέτες, αλλά δεν χρειάζεται να σας απασχολεί υπερβολικά αυτό το ενδεχόμενο.
«Αν τα ΣΜΝ μεταδίδονταν εύκολα από τα καθίσματα της τουαλέτας, θα εμφανίζονταν συχνά σε όλες τις ηλικίες, ακόμη και σε ανθρώπους που δεν είχαν ποτέ σεξουαλική επαφή», επισήμανε η Roberts.
Η ίδια εξήγησε ότι είναι επίσης απίθανο να κολλήσετε κάποια ασθένεια που μεταδίδεται μέσω του αίματος. Καταρχάς, αν υπήρχε αίμα στο κάθισμα, πιθανότατα θα το παρατηρούσατε και θα αποφεύγατε να καθίσετε. Σε κάθε περίπτωση, ανέφερε ότι οι μικροοργανισμοί που μεταδίδονται μέσω του αίματος δεν μεταφέρονται εύκολα από το ένα άτομο στο άλλο χωρίς σεξουαλική επαφή ή χρήση μολυσμένης βελόνας.
Εξίσου απίθανο είναι να πάθετε ουρολοίμωξη επειδή χρησιμοποιήσατε την ίδια τουαλέτα με κάποιον που έχει ουρολοίμωξη, σύμφωνα με τη Roberts. Για να συμβεί αυτό, εξήγησε, θα έπρεπε να μεταφερθεί αρκετά μεγάλη ποσότητα κοπράνων από το κάθισμα στο ουροποιητικό σας σύστημα. Είναι πολύ πιθανότερο να προκληθεί ουρολοίμωξη αν, κατά το σκούπισμα, μεταφέρετε δικά σας κόπρανα προς την περιοχή των γεννητικών οργάνων, πρόσθεσε.
Τι θα μπορούσατε να κολλήσετε
Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες εξαιρέσεις, καθώς κάποιοι ιοί που μεταδίδονται με τη σεξουαλική επαφή επιβιώνουν περισσότερο στις επιφάνειες. Οι ιοί των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), που προκαλούν κονδυλώματα στα γεννητικά όργανα, μπορούν να επιβιώσουν έως και μία εβδομάδα, ανάλογα με τις συνθήκες. «Πρόκειται για πολύ μικρούς ιούς, με ιδιαίτερα ανθεκτικό πρωτεϊνικό περίβλημα, το οποίο τους επιτρέπει να παραμένουν περισσότερο στο περιβάλλον», εξήγησε η Karen Duus, καθηγήτρια Μικροβιολογίας και Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο Touro της Νεβάδα.
Σύμφωνα με την Duus, οι HPV είναι συνήθως ανθεκτικοί στα αντισηπτικά χεριών και για την καταστροφή του προστατευτικού τους περιβλήματος απαιτείται διάλυμα χλωρίνης σε συγκέντρωση 10%. Εντούτοις, όπως διευκρίνισε, για να εισέλθουν στον οργανισμό σας ενώ κάθεστε στην τουαλέτα, θα πρέπει το δέρμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων να έχει κάποια βλάβη, όπως εξάνθημα ή πληγή. Ο HPV μεταδίδεται, κατά κανόνα, με άμεση επαφή του δέρματος κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα, όπως στο στοματικό, το πρωκτικό και το κολπικό σεξ.
Θεωρητικά, κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να συμβεί και με τον έρπητα των γεννητικών οργάνων. Όταν η λοίμωξη βρίσκεται σε έξαρση, ένα άτομο θα μπορούσε να αφήσει τον ιό στο κάθισμα. Όσοι χρησιμοποιήσουν στη συνέχεια την τουαλέτα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν έναν πολύ μικρό κίνδυνο αν έχουν πληγές στο δέρμα ή βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή.
Χρειάζεται να στρώνετε χαρτί στο κάθισμα ή να αποφεύγετε να κάθεστε;
Το να καλύπτετε το κάθισμα με χαρτί υγείας ή να χρησιμοποιείτε ένα ειδικό προστατευτικό κάλυμμα μπορεί να σας φαίνεται η πιο υγιεινή επιλογή σε μια δημόσια τουαλέτα.
Σε δημοσκόπηση της εταιρείας ερευνών YouGov το 2023, περίπου το 63% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι κάθεται όταν χρησιμοποιεί δημόσια τουαλέτα. Από αυτούς, περίπου οι μισοί στρώνουν πρώτα χαρτί υγείας στο κάθισμα. Η ίδια έρευνα έδειξε ότι περίπου το 20% μένει σε ημικαθιστή θέση, χωρίς να το αγγίζει.
Ωστόσο, το χαρτί υγείας και τα προστατευτικά καλύμματα πιθανότατα δεν σας προστατεύουν από τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Τα υλικά αυτά είναι πορώδη, οπότε τα μικρόβια μπορούν να περάσουν μέσα από αυτά και να έρθουν σε επαφή με τα γεννητικά σας όργανα. Παράλληλα, η προσπάθεια να ουρήσετε χωρίς να καθίσετε μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει, σύμφωνα με τη Stephanie Bobinger, κλινική ειδικό στην υγεία του πυελικού εδάφους στο Ιατρικό Κέντρο Wexner του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο.
Όταν οι γυναίκες στέκονται πάνω από τη λεκάνη χωρίς να κάθονται, οι μύες του πυελικού εδάφους και της πυελικής ζώνης παραμένουν σε σύσπαση. Αυτό δυσκολεύει την αποβολή των ούρων από την κύστη, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να πιέζουν περισσότερο και να επιβαρύνουν άσκοπα την περιοχή της λεκάνης. Επιπλέον, η κύστη μπορεί να μην αδειάζει πλήρως, κάτι που ορισμένες φορές μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ουρολοίμωξη.
Πού βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος
Ο κίνδυνος μετάδοσης ασθενειών στην τουαλέτα, γενικά, δεν συνδέεται με την επαφή των γεννητικών οργάνων με το κάθισμα.
Όπως εξήγησε η Roberts, το πρόβλημα προκύπτει όταν αγγίζετε το κάθισμα και μεταφέρονται στα χέρια σας βακτήρια ή ιοί από μικροσκοπικά υπολείμματα σωματικών υγρών ή κοπράνων, δικών σας ή άλλων ανθρώπων. Αν στη συνέχεια αγγίξετε το πρόσωπο ή το στόμα σας, οι μικροοργανισμοί αυτοί μπορούν να εισέλθουν στον οργανισμό σας. «Ο κίνδυνος δεν είναι τι θα ακουμπήσει στους γλουτούς σας, αλλά τι θα μεταφέρετε με τα χέρια σας στο στόμα σας», τόνισε.
Για παράδειγμα, τα μικροσκοπικά υπολείμματα κοπράνων που βρίσκονται στο κάθισμα μπορεί να περιέχουν παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως το κολοβακτηρίδιο Escherichia coli, η σαλμονέλα, η σιγκέλα, ο σταφυλόκοκκος ή ο στρεπτόκοκκος. Αν περάσουν στον οργανισμό μέσω του στόματος, μπορούν να προκαλέσουν γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως ναυτία, εμετό και διάρροια.
