Μία νέα ερευνητική προσπάθεια εστιάζει στα μικρόβια που «ζουν» στις τουαλέτες και ειδικά σε αυτά που «εκτοξεύονται» όταν πατάμε το καζανάκι. Δεν είναι η πρώτη φορά που επιστήμονες επικεντρώνονται σε αυτό το θέμα, αφού πλήθος μελετών έχουν επιβεβαιώσει την παρουσία ποικίλλων μικροβίων στις τουαλέτες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά το «περιβάλλον» που δημιουργείται στην τουαλέτα όταν πατάμε το καζανάκι.

Έως τώρα γνωρίζουμε ότι, όταν τραβάμε το καζανάκι δημιουργείται ένα ανοδικό νέφος από δυσάρεστα αερολύματα, το οποίο μπορεί να φτάσει στο ύψος της αναπνευστικής ζώνης των ενηλίκων και να παραμείνει εκεί για 20 δευτερόλεπτα.

Αυτό το νέφος ενδέχεται να μεταφέρει πλήθος μικροβίων –όπως έχει καταδείξει προγενέστερη έρευνα– και φαίνεται ικανό να μεταφέρει παθογόνους μικροοργανισμούς απευθείας πάνω σε ανθρώπους ή σε επιφάνειες που ενδέχεται να αγγίξουμε.

Ερευνητές θέλησαν να μελετήσουν ξανά τι συμβαίνει με το νέφος αερολυμάτων, που απελευθερώνεται όταν πατάμε το καζανάκι. Στην ερευνητική τους εργασία σημειώνουν ότι οι προηγούμενες μελέτες διαφέρουν ως προς τον πειραματικό σχεδιασμό, τις μεθόδους μέτρησης, τα μικρόβια-στόχους και τον τρόπο παρουσίασης των αποτελεσμάτων, ενώ δεν έχουν συνεκτιμήσει με συνέπεια παράγοντες που επηρεάζουν το νέφος, όπως ο εξαερισμός του μπάνιου ή τα φυσικά και υδραυλικά χαρακτηριστικά των τουαλετών.

Με βάση όσα γνωρίζουμε για τα μικρόβια της τουαλέτας και τα σταγονίδια που εκτινάσσονται όταν λειτουργεί το καζανάκι, το φαινόμενο αυτό φαίνεται να χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Ενδέχεται ήδη να αποτελεί κίνδυνο σε χώρους όπως τα νοσοκομεία, όπου πολλοί ασθενείς είναι πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις, ενώ ίσως διαδραματίζει ευρύτερο ρόλο σε ορισμένες εξάρσεις ασθενειών.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας για περισσότερες πληροφορίες, ερευνητές από την Αυστραλία πραγματοποίησαν μια συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, αναλύοντας 22 μελέτες σχετικά με τα αερολύματα που παράγονται κατά τη χρήση της τουαλέτας.

Τι συμβαίνει όταν λειτουργεί το καζανάκι της τουαλέτας

«Το καζανάκι της τουαλέτας προκαλεί ανατάραξη που μπορεί να απελευθερώσει αερολύματα στον γύρω αέρα», δηλώνει η επικεφαλής ερευνήτρια Lira Adiyani από το Πανεπιστήμιο Flinders. «Ορισμένες μελέτες εντόπισαν αυτά τα αερολύματα στο ύψος αναπνοής των ενηλίκων, υποδεικνύοντας μια πιθανή οδό έκθεσης μέσω της εισπνοής», προσθέτει.

Αν και τα νέφη αποτελούνται κυρίως από νερό, ενδέχεται να περιέχουν επίσης βιοαερολύματα – αιωρούμενα σωματίδια που προέρχονται από βιολογικές πηγές. Πολλά από αυτά είναι ακέραια βακτήρια ή ιοί, και ορισμένα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα εντός της ανθρώπινης μύτης ή του στόματος.

Ο κίνδυνος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, επισημαίνει η Adiyani, όπως η ποσότητα και η ορμή του νερού όταν λειτουργεί το καζανάκι, καθώς και το πλήθος των παθογόνων μικροβίων που υπάρχουν στην τουαλέτα.

«Τα μικρόβια μπορεί να προέρχονται είτε από τη μόλυνση της λεκάνης κατά τη χρήση είτε από το νερό που χρησιμοποιείται για το καζανάκι», αναφέρει.

Μικρόβια και βιοαερολύματα

«Όσο περισσότερα μικρόβια υπάρχουν στην τουαλέτα, τόσο περισσότερα βιοαερολύματα ενδέχεται να απελευθερωθούν. Επομένως, οι μεγαλύτερες ποσότητες νερού κατά την έκπλυση παράγουν, γενικά, περισσότερα αερολύματα», λέει η ερευνήτρια.

Η ανασκόπηση περιέλαβε ορισμένες μελέτες στις οποίες οι ερευνητές αρχικά «εμπλούτισαν» το νερό της τουαλέτας με μικρόβια ή φθορίζοντα σωματίδια-δείκτες, καθώς και άλλες που διεξήχθησαν υπό πιο φυσικές συνθήκες.

Όπως διαπιστώθηκε από την ανασκόπηση, τα επίπεδα αερολυμάτων διέφεραν σημαντικά μεταξύ των μελετών, ανάλογα με διάφορες πειραματικές συνθήκες, τα χαρακτηριστικά της τουαλέτας και τις τεχνικές δειγματοληψίας.

Σε μελέτες που περιλάμβαναν την εισαγωγή μικροβίων στο νερό της λεκάνης της τουαλέτας, διαπιστώθηκε ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις μικροβίων στο νερό αντιστοιχούσαν σε υψηλότερες συγκεντρώσεις βιοαερολυμάτων στο νέφος που δημιουργείται κατά το καζανάκι. Υψηλότερα επίπεδα βιοαερολυμάτων εντοπίζονταν συχνά πιο κοντά στο κάθισμα της τουαλέτας.

Αυτό αναδεικνύει τη σημασία της υγιεινής της τουαλέτας, επισημαίνουν η Adiyani και οι συνεργάτες της. Ο τακτικός καθαρισμός της τουαλέτας και των γύρω επιφανειών μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη μικροβίων, γεγονός που φαίνεται να μειώνει την παρουσία βιοαερολυμάτων μετά τη χρήση του καζανακίου.

Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης τα χαρακτηριστικά της λειτουργίας του καζανακίου, καθώς οι εκκενώσεις με μεγάλη ορμή και μεγάλη ποσότητα νερού απελευθερώνουν περισσότερα μικρόβια. Αυτό υποδηλώνει ότι θα μπορούσαμε να περιορίσουμε τα βιοαερολύματα επιλέγοντας τουαλέτες που απαιτούν μικρότερη ποσότητα νερού για το καζανάκι ή, τουλάχιστον, μοντέλα που διαθέτουν επιλογή χαμηλότερης κατανάλωσης νερού.

Η μελέτη δεν διαπίστωσε σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ των επιπέδων αερολυμάτων και του αερισμού ή της θέσης του καλύμματος της λεκάνης, ωστόσο οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι πρόκειται πιθανότατα για μέτρα προφύλαξης που αξίζει να τηρούνται, καθώς θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον τρόπο μετακίνησης των αερολυμάτων εντός του μπάνιου.

Είναι χρήσιμο να κλείνουμε το καπάκι της τουαλέτας;

Αν και ο αερισμός μπορεί να συμβάλει στη διασπορά των αερολυμάτων, ορισμένα ευρήματα υποδεικνύουν ότι το κλείσιμο του καπακιού της τουαλέτας μπορεί να εμποδίσει εξαρχής την άνοδό τους. Το κλειστό καπάκι δεν φάνηκε να ανακόπτει πλήρως το ρεύμα διαφυγής, αλλά κατηύθυνε τα αερολύματα προς τα έξω, μέσα από τα κενά ανάμεσα στο καπάκι και το κάθισμα, αντί να τα κατευθύνει προς τα πάνω.

«Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, θα συνιστούσα το κλείσιμο του καπακιού της τουαλέτας πριν πατήσετε το καζανάκι ως προληπτικό μέτρο για την ελαχιστοποίηση της πιθανής έκθεσης μέσω της εισπνοής, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι αυτό δεν εμποδίζει πλήρως τη διαφυγή των αερολυμάτων», συμβουλεύει η Adiyani.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science of the Total Environment.