Τα περιττά κιλά μπορεί να επηρεάζουν όχι μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και τον εγκέφαλο. Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια δείχνει ότι ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (αναλογία βάρους με ύψος) μπορεί να επιταχύνει την εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών, με αποτέλεσμα η μνήμη και η σκέψη να επηρεάζονται όλο και περισσότερο όσο μεγαλώνουμε.
Ορισμένες αλλαγές στις γνωστικές μας ικανότητες είναι φυσιολογικές καθώς μεγαλώνουμε. Με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να δυσκολευόμαστε περισσότερο να θυμηθούμε πληροφορίες, να σκεφτούμε καθαρά ή να επεξεργαστούμε νέα δεδομένα. Ωστόσο, στους υγιείς ενήλικες, αυτές οι αλλαγές είναι συνήθως σχετικά ήπιες και εμφανίζονται σταδιακά.
Τα νέα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Neurology, υποστηρίζουν ότι τα περιττά κιλά μπορεί να επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με υψηλότερο δείκτη μάζας παρουσίαζαν ταχύτερη εξασθένηση της μνήμης, της συνολικής γνωστικής ικανότητας και των εκτελεστικών λειτουργιών. Πρόκειται για ικανότητες που χρειαζόμαστε στην καθημερινότητά μας, όπως η συγκέντρωση, ο προγραμματισμός, η οργάνωση των υποχρεώσεών μας και ο έλεγχος των συναισθημάτων μας.
Για να εξετάσουν αυτή τη σχέση, οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από μια μελέτη με εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα, η οποία παρακολούθησε περισσότερους από 8.200 ενήλικες άνω των 50 ετών για 24 χρόνια.
Τα παραπανίσια κιλά συνδέονται με ταχύτερη εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπάρχει σταθερή συσχέτιση ανάμεσα στο σωματικό βάρος και την υγεία του εγκεφάλου. Κάθε αύξηση του δείκτη μάζας σώματος κατά μία μονάδα συνδεόταν με ταχύτερη εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών. Αυτό δείχνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές διαφορές στο σωματικό βάρος μπορεί να παίζουν ρόλο μακροπρόθεσμα.
Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη κατά το όγδοο έτος της μελέτης, ενώ οι μεγαλύτερες επιπτώσεις παρατηρήθηκαν στους ενήλικες άνω των 65 ετών.
Παρά τα ανησυχητικά ευρήματα, οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι υπάρχει ένας τρόπος που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην προστασία του εγκεφάλου. Η διαχείριση του σωματικού βάρους μπορεί να συμβάλει στην επιβράδυνση της εξασθένησης των γνωστικών λειτουργιών, με τα πρώτα οφέλη να είναι πιθανό να εμφανιστούν μέσα σε μόλις δύο χρόνια.
«Διαπιστώσαμε ότι, εάν οι άνθρωποι καταφέρουν να ελέγξουν το βάρος τους, μπορούν να επιβραδύνουν σημαντικά την εξασθένηση των γνωστικών τους λειτουργιών μέσα σε μόλις δύο χρόνια», ανέφερε ο Suhang Song, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επίκουρος καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια. «Αυτό καθιστά την αναλογία βάρους/ύψους έναν από τους παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να επηρεάσουμε πιο εύκολα, ώστε να μεγαλώνουμε διατηρώντας την υγεία μας».
Πώς επηρεάζουν τα περιττά κιλά τον εγκέφαλο καθώς μεγαλώνουμε
Η παχυσαρκία, η οποία συνήθως ορίζεται ως δείκτη μάζας σώματος 30 και άνω, έχει συνδεθεί με προβλήματα στην υγεία του εγκεφάλου. Όμως, οι επιστήμονες εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν ακριβώς γιατί τα περιττά κιλά μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά τη μνήμη και άλλες γνωστικές λειτουργίες.
Υπάρχουν αρκετοί βιολογικοί μηχανισμοί που θα μπορούσαν να εξηγήσουν αυτή τη σχέση. Τα περιττά κιλά μπορεί να ενισχύουν τη φλεγμονή, να επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος και να συμβάλλουν στην εμφάνιση αντίστασης στην ινσουλίνη. Όλες αυτές οι αλλαγές μαζί θα μπορούσαν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης γνωστικών διαταραχών, νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας.
Τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παχυσαρκία είναι πλέον πολύ διαδεδομένη σε αρκετές περιοχές του κόσμου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026, περίπου το 51,7% των ενηλίκων στην ΕΕ έχει είτε υπερβολικό βάρος είτε παχυσαρκία, όταν η αξιολόγηση βασίζεται αποκλειστικά στον δείκτη μάζας σώματος.
Εντούτοις, ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το βάρος από μόνο του δεν αρκεί για να αξιολογηθεί σωστά η παχυσαρκία. Προτείνουν έναν ευρύτερο ορισμό, που θα λαμβάνει υπόψη και την περίμετρο της μέσης, καθώς και προβλήματα υγείας που συνδέονται με το αυξημένο βάρος. Με βάση αυτά τα πρόσθετα κριτήρια, ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι το ποσοστό των ανθρώπων που είναι παχύσαρκοι θα είναι ακόμα μεγαλύτερο.
Η διαχείριση του βάρους μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του εγκεφάλου
Η πιθανή σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία και την εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με άνοια αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με έκθεση της Alzheimer Europe που δημοσιεύθηκε το 2026, περίπου 236.500 άνθρωποι ζουν με άνοια στην Ελλάδα, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο αριθμός τους ξεπερνά τα 9 εκατομμύρια. Μάλιστα, εκτιμάται ότι μέχρι το 2050 τα περιστατικά στην ΕΕ θα αυξηθούν κατά 58%, φτάνοντας τα 14,3 εκατομμύρια.
Αν και η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα περιττά κιλά προκαλούν άμεσα εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών, τα ευρήματά της δείχνουν ότι το σωματικό βάρος μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου. Καθώς το βάρος είναι ένας παράγοντας που μπορούμε να ελέγξουμε, οι ερευνητές θεωρούν ότι η σωστή διαχείρισή του θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου να επιδεινωθούν η μνήμη και η σκέψη μας όσο μεγαλώνουμε.
«Δεν υπάρχει θεραπεία που να μπορεί να θεραπεύσει την άνοια», τόνισε ο Song. «Γι' αυτό είναι τόσο σημαντικό να εντοπίσουμε και να αντιμετωπίσουμε όλους τους παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να αλλάξουμε, ώστε να προλάβουμε την εμφάνισή της».
