Επιστήμονες του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου (National Cancer Institute), παρακολούθησαν – στο πλαίσιο μελέτης - περισσότερους από 460.000 ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας για μια περίοδο 23 ετών. Η μελέτη που δημοσιεύτηκε χθες Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, δεν εντόπισε σαφή συσχέτιση μεταξύ του καρκίνου του παχέος εντέρου και των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων. Το συμπέρασμα αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο που μπορεί τελικά να διαδραματίζουν αυτά τα τρόφιμα στην αυξητική τάση των ποσοστών εμφάνισης της νόσου στους νέους.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι δεν είναι όλα τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα απαραίτητα ανθυγιεινά. Αντιθέτως, τα αποτελέσματα της μελέτης διέφεραν ανάλογα με το είδος του επεξεργασμένου τροφίμου: Προϊόντα που αποτελούν σημαντικές πηγές ασβεστίου, γαλακτοκομικών, φυτικών ινών και δημητριακών ολικής άλεσης - όπως τα δημητριακά πρωινού, το εμπλουτισμένο ψωμί του τοστ, ακόμη και τα κατεψυγμένα επιδόρπια - συνδέθηκαν με χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, ενώ τα επεξεργασμένα κρεατικά, όπως τα αλλαντικά και τα λουκάνικα (τύπου hot dog), φάνηκε να ενέχουν αυξημένο κίνδυνο.
Η Erikka Loftfield, συντάκτρια της μελέτης και κύρια ερευνήτρια στο Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, δήλωσε ότι ο όρος «υπερ-επεξεργασμένα» δεν λαμβάνει υπόψη τη θρεπτική σύσταση ενός τροφίμου, συμπεριλαμβανομένης της περιεκτικότητάς του σε φυτικές ίνες, πρωτεΐνες, σάκχαρα και νάτριο. Από μόνος του, ο χαρακτηρισμός υπερ-επεξεργασμένο δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη για το αν ένα τρόφιμο είναι υγιεινό, με βάση τον ορισμό που εστιάζει στα θρεπτικά συστατικά».
Σημείωσε ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί εάν συγκεκριμένα συστατικά ή πρόσθετα ενέχουν κίνδυνο καρκινογένεσης. Ωστόσο, η μελέτη της δεν αποκλείει τη διατροφή ως πιθανό παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, ακόμη και σε νεότερους ανθρώπους. Προγενέστερες μελέτες είχαν εντοπίσει συσχέτιση μεταξύ των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και του καρκίνου του παχέος εντέρου στους άνδρες, καθώς και προκαρκινικών πολυπόδων στο παχύ έντερο σε γυναίκες κάτω των 50 ετών.
«Το μήνυμα της μελέτης είναι ότι η σχέση μεταξύ των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και του καρκίνου είναι περίπλοκη», δήλωσε ο Δρ Andrew Chan, γαστρεντερολόγος και επιδημιολόγος καρκίνου στο Mass General Brigham, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα. «Υπάρχουν περιορισμοί στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η τρέχουσα διαδικασία κατηγοριοποίησής μας», πρόσθεσε.
Τα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τους κινδύνους των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά την τελευταία δεκαετία. Η διατροφή που περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό αυτά τα προϊόντα έχει συνδεθεί με την παχυσαρκία, την υψηλή χοληστερόλη, τον διαβήτη τύπου 2, τις καρδιακές παθήσεις, την κατάθλιψη, τη γνωστική έκπτωση και τον πρόωρο θάνατο. Η αυξανόμενη επίγνωση αυτών των πιθανών κινδύνων έχει ωθήσει ορισμένους καταναλωτές να ζητήσουν τη σταδιακή κατάργηση των χρωστικών ουσιών και των πρόσθετων σακχάρων από δημοφιλή προϊόντα που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ. Αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί βασικό πυλώνα του κινήματος «Make America Healthy Again» (Να κάνουμε την Αμερική υγιή ξανά), επικεφαλής του οποίου είναι ο Υπουργός Υγείας Robert F. Kennedy Jr., ο οποίος συχνά αναφέρει τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα ως κύριο παράγοντα που συμβάλλει στην αύξηση των ποσοστών χρόνιων ασθενειών στις ΗΠΑ.
Οι νέες διατροφικές οδηγίες του Kennedy, που δημοσιεύθηκαν νωρίτερα φέτος, συνιστούν στους Αμερικανούς να αποφεύγουν τα συσκευασμένα και έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα που είναι αλμυρά ή γλυκά, καθώς και να περιορίσουν την κατανάλωση τροφίμων και ποτών που περιέχουν τεχνητές αρωματικές ουσίες, χρωστικές, συντηρητικά και γλυκαντικά.
Ωστόσο, ιατρικοί εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι παραμένουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα όσον αφορά τη σύνδεση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων με τις χρόνιες ασθένειες: Είναι τα υψηλά επίπεδα ζάχαρης και αλατιού το κύριο πρόβλημα; Μήπως τα πρόσθετα —που ενισχύουν την εμφάνιση ενός τροφίμου ή παρατείνουν τη διάρκεια ζωής του στο ράφι— αποτελούν τη βασική αιτία; Ή μήπως οι άνθρωποι απλώς δεν καταναλώνουν αρκετές μη επεξεργασμένες τροφές (ολόκληρα τρόφιμα) ώστε να εξισορροπήσουν τη διατροφή τους;
Οι συμμετέχοντες στη μελέτη της Loftfield εντάχθηκαν στην έρευνα το 1995 και το 1996, σε ηλικία 50 έως 71 ετών. Κανείς τους δεν έπασχε από καρκίνο εκείνη τη χρονική στιγμή. Οι ερευνητές παρακολούθησαν την κατάσταση της υγείας τους σε σχέση με τον καρκίνο μέσω κρατικών μητρώων και αξιολόγησαν τις διατροφικές τους συνήθειες χρησιμοποιώντας ένα ερωτηματολόγιο κατά την έναρξη της μελέτης. Μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας το 2018, περίπου 10.000 ενήλικες είχαν διαγνωστεί με καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές προσδιόρισαν σε ποιο βαθμό η διατροφή των συμμετεχόντων αποτελούνταν από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, χρησιμοποιώντας ένα ευρέως διαδεδομένο σύστημα ταξινόμησης. Σύμφωνα με αυτό, ως υπερ-επεξεργασμένα ορίζονται τα προϊόντα που περιέχουν ελάχιστα φυσικά συστατικά (ολόκληρες τροφές) και πολλά συστατικά που δεν συναντώνται σε μια οικιακή κουζίνα, όπως το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη, οι πυκνωτικοί παράγοντες και οι χρωστικές ουσίες. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα δημητριακά πρωινού, οι κατεψυγμένες πίτσες και τα αναψυκτικά.
