Η εφαρμογή ήπιων ηχητικών κυμάτων σε μια περιοχή βαθιά στον εγκέφαλο ενδέχεται να μειώνει με ασφάλεια τις παραληρητικές ιδέες σε άτομα με σχιζοφρένεια και σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα μελέτης. Οι διαταραχές αυτές μπορεί να προκαλέσουν ψευδαισθήσεις, δηλαδή να κάνουν τους ασθενείς να ακούν ή να βλέπουν πράγματα που δεν υπάρχουν, καθώς και παραληρητικές ιδέες: ακλόνητες πεποιθήσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Στη μελέτη, την οποία πραγματοποίησαν ψυχίατροι και μηχανικοί του NYU Langone Health, συμμετείχαν 10 άνδρες και γυναίκες με σχιζοφρένεια ή σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, που συνέχιζαν να εμφανίζουν συμπτώματα παρά τη φαρμακευτική αγωγή. Οι ερευνητές δοκίμασαν μια τεχνική που ονομάζεται διακρανιακή διέγερση με υπερήχους. Η μέθοδος χρησιμοποιεί ήπια, εστιασμένα ηχητικά κύματα για να αυξήσει ή να μειώσει τη δραστηριότητα των εγκεφαλικών κυττάρων σε περιοχές όπου η πρόσβαση είναι δύσκολη χωρίς χειρουργείο ή άλλη επεμβατική διαδικασία.
Μία μόνο συνεδρία διάρκειας 10 λεπτών οδήγησε σε μικρή αλλά σαφή υποχώρηση των παραληρητικών ιδεών. Συγκεκριμένα, η βαθμολογία σε μια καθιερωμένη κλινική κλίμακα που αξιολογεί τη βαρύτητά τους μειώθηκε κατά μέσο όρο κατά 1,2 μονάδες. Αντίθετα, όταν οι ίδιοι ασθενείς υποβλήθηκαν σε εικονική θεραπεία, η βαθμολογία τους αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά 0,4 μονάδες.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως η κόπωση, ο πονοκέφαλος και η προσωρινή επιδείνωση των ψυχωτικών συμπτωμάτων, ήταν όλες ήπιες και σύντομες. Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές ως προς αυτές μεταξύ της πραγματικής και της εικονικής θεραπείας.
«Τα αποτελέσματά μας παρέχουν τις πρώτες ενδείξεις ότι μία συνεδρία διακρανιακής διέγερσης με υπερήχους μπορεί να “ρυθμίσει” με ασφάλεια ένα εγκεφαλικό κύκλωμα που συνδέεται με την ψύχωση και να οδηγήσει σε αισθητή μείωση των παραληρητικών ιδεών», δήλωσε ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Wei Qi, κλινικός επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής Grossman του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
Η μελέτη δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό npj Acoustics.
Στο επίκεντρο ένα εγκεφαλικό κύκλωμα που συνδέεται με τις παραληρητικές ιδέες
«Σε αντίθεση με άλλες νέες τεχνικές που τροποποιούν τη δραστηριότητα των εγκεφαλικών κυκλωμάτων, η διακρανιακή διέγερση με υπερήχους μάς δίνει τη μοναδική δυνατότητα να στοχεύουμε με ακρίβεια πολύ μικρές περιοχές που επηρεάζουν τη σκέψη και τη συμπεριφορά», τόνισε ο Shy Shoham, ένας από τους επιβλέποντες της μελέτης, καθηγητής Νευροεπιστήμης και Οφθαλμολογίας στην Ιατρική Σχολή Grossman.
Η τεχνική έχει ήδη μελετηθεί για την αντιμετώπιση του άγχους, της κατάθλιψης και της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, αλλά και για τη βελτίωση της σκέψης και της μνήμης σε άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ και νόσο Πάρκινσον.
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές επιχείρησαν για πρώτη φορά να περιορίσουν συμπτώματα της σχιζοφρένειας κατευθύνοντας τα ηχητικά κύματα στην έσω μοίρα της ωχράς σφαίρας. Η περιοχή αυτή ανήκει σε ένα εγκεφαλικό κύκλωμα που συμβάλλει στον έλεγχο της κίνησης, της σκέψης και του συναισθήματος. Σε προηγούμενη έρευνα, ο Qi και οι συνεργάτες του είχαν διαπιστώσει ότι οι δυσλειτουργίες του συγκεκριμένου κυκλώματος συνδέονταν με τις παραληρητικές ιδέες και βοηθούσαν να προβλεφθεί πόσο καλά θα ανταποκρίνονταν οι ασθενείς στη φαρμακευτική αγωγή.
Όπως ανέφερε ο Shoham, πρόκειται για την πρώτη μελέτη που παρέχει αρχικές ενδείξεις ότι η μέθοδος μπορεί να είναι ασφαλής και να συμβάλλει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας και συναφών εγκεφαλικών διαταραχών.
Πώς συγκρίθηκαν η πραγματική και η εικονική θεραπεία
Κάθε συμμετέχων υποβλήθηκε σε δύο συνεδρίες: μία πραγματική και μία εικονική. Στην εικονική συνεδρία, η συσκευή τοποθετήθηκε στο κεφάλι και τέθηκε σε λειτουργία, αλλά τα ηχητικά κύματα εμποδίζονταν να φτάσουν στον εγκέφαλο. Οι συνεδρίες έγιναν με διαφορά μίας εβδομάδας και με τυχαία σειρά. Ούτε οι ασθενείς ούτε οι ερευνητές που αξιολογούσαν τα συμπτώματά τους γνώριζαν ποια από τις δύο ήταν η πραγματική θεραπεία.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη μαγνητική τομογραφία ως οδηγό για να εντοπίσουν την έσω μοίρα της ωχράς σφαίρας. Στη συνέχεια εφάρμοσαν τους υπερήχους για συνολικά 10 λεπτά, με εναλλαγές εφαρμογής και παύσης ανά 30 δευτερόλεπτα.
Η αξιολόγηση έγινε πριν από κάθε συνεδρία, κατά τη διάρκειά της και έως επτά ημέρες αργότερα. Χρησιμοποιήθηκαν κλίμακες που αξιολογούσαν τις παραληρητικές ιδέες, τις ψευδαισθήσεις, τη σκέψη και τη μνήμη, ενώ καταγράφηκαν και τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Η διαφορά στη βαθμολογία των παραληρητικών ιδεών μεταξύ της πραγματικής και της εικονικής θεραπείας διατηρήθηκε έως και μία εβδομάδα, δηλαδή μέχρι την ολοκλήρωση της παρακολούθησης.
Το επόμενο βήμα: Περισσότεροι ασθενείς και επαναλαμβανόμενες συνεδρίες
«Αυτά τα ενθαρρυντικά πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν οι στοχευμένοι υπέρηχοι θα μπορούσαν κάποια μέρα να συμπληρώσουν ή ακόμη και να αντικαταστήσουν την καθιερωμένη φαρμακευτική αγωγή για τη σχιζοφρένεια», είπε ο Donald C. Goff, επιβλέπων συγγραφέας της μελέτης. «Η έρευνα αυτή δείχνει επίσης ότι οι εστιασμένοι υπέρηχοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη εγκεφαλικών κυκλωμάτων που σχετίζονται με τις ψυχιατρικές διαταραχές».
Ο Goff, κάτοχος της έδρας Ψυχιατρικής Marvin Stern και αναπληρωτής διευθυντής αρμόδιος για την έρευνα στο Τμήμα Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής Grossman, επισήμανε ότι οι ερευνητές του Τμήματος και η ομάδα βιοϊατρικών μηχανικών του Shoham σχεδιάζουν να δοκιμάσουν τη μέθοδο σε περισσότερους ασθενείς. Παράλληλα, θα εξετάσουν τα αποτελέσματα επαναλαμβανόμενων συνεδριών σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Στις επόμενες μελέτες θα χρησιμοποιηθούν επίσης προηγμένες τεχνικές απεικόνισης του εγκεφάλου, ώστε η ένταση των υπερήχων να προσαρμόζεται σε κάθε συμμετέχοντα και να επιβεβαιώνεται ότι τα ηχητικά κύματα φτάνουν στην έσω μοίρα της ωχράς σφαίρας, κατέληξε ο Goff, ο οποίος διευθύνει επίσης την Ερευνητική Ομάδα για τη Σχιζοφρένεια του NYU Langone.
