Τον τελευταίο καιρό, φαίνεται πως υπάρχει ένα συμπλήρωμα για κάθε πρόβλημα υγείας. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι κάτι καινούργιο, όμως τα social media τα παρουσιάζουν συχνά ως «μαγικές» λύσεις για τα πάντα, από την αποτοξίνωση μέχρι τα συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης.

«Τα συμπληρώματα δεν είναι απαραίτητα χρήσιμα για όλους, μόνο και μόνο επειδή διατίθενται χωρίς συνταγή», εξήγησε στο Parade η Jenn Batisti, γαστρεντερολόγος, ηπατολόγος μεταμοσχεύσεων και επίκουρη καθηγήτρια ιατρικής στη Σχολή Ιατρικής του Yale.

Όπως επισήμανε, διαφορετικά συμπληρώματα μπορούν είτε να επηρεάσουν θετικά είτε να διαταράξουν βασικές λειτουργίες του οργανισμού, καθώς και τη δράση άλλων φαρμάκων. Την ίδια άποψη εξέφρασε και ένας ακόμη ηπατολόγος.

«Tα συμπληρώματα δεν ελέγχονται με την ίδια αυστηρότητα που ισχύει για τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, κάτι που σημαίνει ότι η καθαρότητα και η περιεκτικότητα σε συστατικά μπορεί να μην είναι ακριβείς», ανέφερε ο Shalom Z. Frager, διευθυντής κλινικής ηπατολογίας και ιατρός γαστρεντερολογίας στο Hackensack University Medical Center.

Αυτό μπορεί να αποτελέσει σοβαρό ζήτημα, ειδικά όταν μιλάμε για την υγεία του συκωτιού. «Το συκώτι είναι ένα ζωτικό όργανο με περισσότερες από 500 λειτουργίες», εξήγησε. «Μεταξύ άλλων, φιλτράρει τις τοξίνες από το αίμα, συμβάλλει στην πέψη μέσω της παραγωγής χολής και συνθέτει απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα και την αποθήκευση βιταμινών».

Ακριβώς αυτές οι λειτουργίες, όπως η απομάκρυνση τοξινών και η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, είναι που οδηγούν πολλούς στο να παίρνουν συμπληρώματα χωρίς πραγματική ανάγκη. Ωστόσο, υπάρχουν δύο συγκεκριμένα που μπορεί να βλάψουν το συκώτι όταν λαμβάνονται σε υπερβολικές ποσότητες. Οι ηπατολόγοι εξηγούν ποια είναι αυτά.

Τα 2 συμπληρώματα που οι ηπατολόγοι συστήνουν να προσέχετε

Οι ηπατολόγοι προειδοποιούν να αποφεύγετε τη βιταμίνη A σε υψηλές δόσεις και την υπερβολική λήψη σιδήρου, καθώς μπορεί να επιβαρύνουν το συκώτι.

«Μεγάλες ποσότητες βιταμίνης A μπορούν να αποθηκευτούν στο συκώτι και να ξεπεράσουν τις φυσιολογικές δυνατότητες αποθήκευσής του», εξήγησε η Batisti. «Αντίστοιχα, η περιττή πρόσληψη σιδήρου μπορεί να συσσωρευτεί με τον χρόνο, οδηγώντας σε ουλές και ακόμη και σε κίρρωση».

Η βιταμίνη A σε υψηλές δόσεις μπορεί να οδηγήσει σε ηπατική ανεπάρκεια

Η Batisti ανέφερε ότι υψηλή δόση βιταμίνης A θεωρείται η πρόσληψη πάνω από 3.000 ισοδύναμα δραστικότητας ρετινόλης. Πρόκειται για τη μονάδα που χρησιμοποιείται για να υπολογιστεί η ημερήσια ανάγκη σε βιταμίνη A, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη βιταμίνη όσο και τις προβιταμίνες που μετατρέπονται σε αυτή από τον οργανισμό.

«Αυτό περιλαμβάνει τόσο τη βιταμίνη A όσο και τις προβιταμίνες που λαμβάνονται από τις τροφές και μετατρέπονται σε βιταμίνη A», εξήγησε. «Το ανώτατο όριο, ωστόσο, μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο και είναι σημαντικά χαμηλότερο στα παιδιά».

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα συμπληρώματα βιταμίνης A είναι απαραίτητα. «Άτομα με έλλειψη βιταμίνης A μπορεί να χρειαστεί να λάβουν συμπλήρωμα, καθώς συμβάλλει στη φυσιολογική όραση, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και την υγεία του δέρματος και των βλεννογόνων», ανέφερε.

Όμως, τόσο η Batisti όσο και ο Frager ξεκαθάρισαν ότι η υπερβολή δεν ωφελεί. Η αυξημένη πρόσληψη μπορεί να επιβαρύνει το συκώτι και να διαταράξει τις λειτουργίες του. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να εμφανιστεί υπερβιταμίνωση A, ακόμη και μέσα σε 3 μήνες από τη λήψη μέτριων ή υψηλών δόσεων.

«Η υπερβιταμίνωση A μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο συκώτι, φλεγμονή και, σε σοβαρές περιπτώσεις, κίρρωση», επισήμανε ο Frager.

Η Rucha Shah, γαστρεντερολόγος και ηπατολόγος στο HonorHealth, πρότεινε να καλύπτετε τις ανάγκες σας κυρίως μέσω της διατροφής, καταναλώνοντας:

• γλυκοπατάτα
• ρέγγα
• σολομό
• καρότα
• αυγά
• πράσινα φυλλώδη λαχανικά

Η υπερφόρτωση με σίδηρο είναι πιθανή και μπορεί να βλάψει το συκώτι

Η Shah εξήγησε ότι ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τη σωστή λειτουργία των αιμοσφαιρίων και των μυών. «Η έλλειψη σιδήρου είναι αρκετά συχνή και μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία», ανέφερε. «Ωστόσο, ο σίδηρος περιέχεται σε πολλά συμπληρώματα και αποθηκεύεται στο συκώτι».

Όπως προειδοποίησε, η τοξικότητα από σίδηρο είναι πιο συχνή απ’ όσο πιστεύεται.

«Η τοξικότητα από σίδηρο προκαλεί βλάβη στα κύτταρα, ενεργοποιώντας την παραγωγή κολλαγόνου στα ηπατικά κύτταρα, κάτι που οδηγεί σε μια αλυσιδωτή διαδικασία ουλοποίησης που επεκτείνεται στον ιστό του συκωτιού», εξήγησε.

Ο Frager σημείωσε ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου απαιτείται συμπλήρωμα σιδήρου, όπως σε άτομα με αναιμία ή κατά την εγκυμοσύνη. Εντούτοις, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους μέσω της διατροφής, καταναλώνοντας:

• άπαχο κόκκινο κρέας και πουλερικά
• στρείδια και οστρακοειδή
• όσπρια
• εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού

5 ακόμη τρόποι για να προστατεύσετε το συκώτι σας

Η αποφυγή υπερβολικής πρόσληψης βιταμίνης A και σιδήρου είναι σημαντική, ειδικά όταν λαμβάνονται χωρίς λόγο. Ωστόσο, δεν είναι το μόνο που μπορείτε να κάνετε για την προστασία του συκωτιού σας. Οι ηπατολόγοι προτείνουν επίσης:

• Να ακολουθείτε μια ισορροπημένη διατροφή. Ο Frager πρότεινε διατροφή χαμηλή σε επεξεργασμένα τρόφιμα, ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά, καθώς βοηθά στην αποφυγή συσσώρευσης λίπους στο συκώτι, που αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τη στεατωτική νόσο του συκωτιού που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία.
• Να αποφεύγετε το αλκοόλ. Το αλκοόλ μπορεί να ερεθίσει τα κύτταρα του συκωτιού και να προκαλέσει βλάβες, σύμφωνα με την Batisti.
• Να πίνετε αρκετό νερό. Η επαρκής ενυδάτωση βοηθά το συκώτι να αποβάλλει τις τοξίνες και να λειτουργεί σωστά.
• Να ασκείστε συστηματικά. Η σωματική δραστηριότητα συμβάλλει στη διατήρηση υγιούς βάρους και στη μείωση του λίπους στο συκώτι.
• Να παίρνετε συμπληρώματα μόνο με ιατρική καθοδήγηση. «Τα περιττά συμπληρώματα μπορεί να είναι τοξικά για τα κύτταρα του συκωτιού και να οδηγήσουν ακόμη και σε ηπατική ανεπάρκεια», προειδοποίησε η Batisti.