Η γλυκόζη αποτελεί την κύρια πηγή ενέργειας του εγκεφάλου και είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερη κυκλοφορεί στο αίμα τόσο το καλύτερο. Τόσο οι υψηλές όσο και οι χαμηλές τιμές σακχάρου, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβάνονται, μπορούν να επηρεάσουν τις εγκεφαλικές λειτουργίες.
Η ανεπαρκής ρύθμιση του σακχάρου δεν αφορά μόνο τη μεταβολική υγεία και τον κίνδυνο διαβήτη. Η χρόνια υπεργλυκαιμία, η υπογλυκαιμία και οι συχνές εναλλαγές μεταξύ υψηλών και χαμηλών τιμών έχουν συνδεθεί με φλεγμονή, αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου και έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών. Η διατήρηση σταθερών επιπέδων γλυκόζης είναι επομένως σημαντική και για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου σας.
Ο Sohaib Imtiaz, ιατρικός διευθυντής, εξήγησε στο Very Well Health πώς ο διαβήτης και η αντίσταση στην ινσουλίνη επηρεάζουν τον εγκέφαλο, γιατί οι μεγάλες διακυμάνσεις του σακχάρου μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικές και ποιες καθημερινές συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη ρύθμισή του.
Γιατί είναι τόσο σημαντική η ρύθμιση του σακχάρου για την υγεία του εγκεφάλου;
Imtiaz: Ο εγκέφαλος είναι το όργανο του σώματος με τις μεγαλύτερες μεταβολικές απαιτήσεις. Αν και αντιστοιχεί μόλις στο 2% περίπου του σωματικού σας βάρους, καταναλώνει περίπου το 20% της ενέργειας που χρειάζεται ο οργανισμός σας σε κατάσταση ηρεμίας. Κύρια πηγή ενέργειάς του είναι η γλυκόζη, δηλαδή το σάκχαρο.
Ο διαβήτης ή η αντίσταση στην ινσουλίνη, μια κατάσταση κατά την οποία τα κύτταρα δεν ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στην ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο, επηρεάζουν σημαντικά τον εγκέφαλο.
Μάλιστα, ορισμένοι ερευνητές έχουν αρχίσει να αποκαλούν τη νόσο Αλτσχάιμερ «διαβήτη τύπου 3». Δεν πρόκειται για επίσημη διάγνωση, αλλά για έναν ανεπίσημο όρο που δείχνει πόσο σημαντική είναι η δράση της ινσουλίνης στον εγκέφαλο.
Πώς το σάχαρο επηρεάζει τον εγκέφαλο;
Imtiaz: Οι συνεχείς διακυμάνσεις από υψηλές σε χαμηλές τιμές σακχάρου, γνωστές ως «γλυκαιμική μεταβλητότητα», ενδέχεται να αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα για την υγεία του εγκεφάλου.
Για πολλά άτομα με διαβήτη, ο στόχος είναι η γλυκόζη να παραμένει από 70 έως 180 mg/dL μέσα στη μέρα. Τιμές κάτω από 70 mg/dL θεωρούνται υπογλυκαιμία, ενώ τιμές πάνω από 180 mg/dL βρίσκονται πάνω από το συγκεκριμένο εύρος στόχου.
Τόσο το υψηλό όσο και το χαμηλό σάκχαρο επηρεάζουν τις γνωστικές λειτουργίες, αλλά μέσω διαφορετικών μηχανισμών.
Η χρόνια υπεργλυκαιμία προκαλεί φλεγμονή στον εγκέφαλο και σταδιακά αποδυναμώνει τις συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων, οδηγώντας σε έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών. Συμβάλλει επίσης στην απώλεια λευκής ουσίας στον εγκέφαλο, η οποία μπορεί τελικά να οδηγήσει σε αγγειακή άνοια.
Επειδή ο εγκέφαλος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη γλυκόζη, η υπογλυκαιμία μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία του. Τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια προκαλούν δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο, οι οποίες επηρεάζουν τον προμετωπιαίο φλοιό, την περιοχή που είναι υπεύθυνη για τη λήψη αποφάσεων, καθώς και τον ιππόκαμπο, το κέντρο της μνήμης.
Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να επιδιώκετε σταθερές τιμές σακχάρου και όχι απλώς όσο το δυνατόν χαμηλότερες τιμές.
Ποιες είναι οι συνήθειες που προτείνετε για τη ρύθμιση του σακχάρου και την καλύτερη προστασία του εγκεφάλου;
Imtiaz: Πρώτον, φροντίστε τα γεύματά σας να είναι ισορροπημένα. Όταν καταναλώνετε τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες, συνδυάστε τες με πρωτεΐνη, λαχανικά για φυτικές ίνες και μια πηγή υγιεινών λιπαρών, όπως το ελαιόλαδο. Οι φυτικές ίνες και τα λιπαρά βοηθούν σημαντικά στον περιορισμό της απότομης αύξησης της γλυκόζης που προκαλούν οι υδατάνθρακες.
Δεύτερον, μην κάθεστε αμέσως μετά το φαγητό. Σηκωθείτε και περπατήστε για λίγα λεπτά. Αυτό θα βοηθήσει να παραμείνει σταθερό το σάκχαρό σας.
Τρίτον, φροντίστε να κοιμάστε καλά. Όταν δεν κοιμάστε αρκετά, το σάκχαρό σας παρουσιάζει πολύ περισσότερες απότομες αυξήσεις την επόμενη ημέρα, ακόμη και αν καταναλώσετε τροφές που συνήθως δεν το επηρεάζουν.
